گزارش کامل ميزگرد بازتاب رسانه‌اي اعدام صدام

کد خبر: ۱۱۱۹۰۱

تاریخ: ۲۱ دی ۱۳۸۵ - ۱۱:۳۳

http://media.farsnews.net/Media/8510/Images/jpg/A0257/A0257392.jpg http://media.farsnews.net//Media/8510/ImageReports/8510190459/11_8510190459_M200.jpg
http://media.farsnews.net//Media/8510/ImageReports/8510190459/6_8510190459_M200.jpg

http://media.farsnews.net//Media/8510/ImageReports/8510100163/27_8510100163_M200.jpg

* فضائلي: بدنبال دامن زدن به اختلافات فرقه اي در عراق هستند

مهدي فضائلي مدير عامل خبرگزاري فارس با بيان اين‌که يکي از دلايل اهميت بررسي بازتاب اخبار مربوط به اعدام صدام اين است که وي يک عنصر خبرساز طي دو سه دهه اخير بوده، تصريح کرد: اما دليل مهم‌تر اين است که ما انتظاراتي را در مورد نحوه بازتاب و انعکاس اعدام صدام داشتيم و داريم که احساس مي‌کنيم آن‌چه اتفاق افتاده با انتظارات ما خيلي منطبق نيست. بنابراين، اين سوال به طور جدي‌تر ما را بر اين وا مي‌دارد که به بررسي نحوه اين بازتاب بپردازيم.
به گفته وي، انتظارات ما نيز از شخصيت صدام و عملکرد او در دوران حيات و حکومتش شکل گرفته است. او نزديک به سه دهه در عراق حکومت کرد و اتفاقات زيادي در اين دوره رخ داد. آن اتفاقاتي که به بعد از انقلاب اسلامي برمي‌گردد نيز اتفاقات گسترده‌اي است. حمله به ايران و تحميل يک جنگ 8 ساله به ما، حمله به کويت در سال 91، مسايل داخلي عراق و قيام اکراد در شمال و شيعيان در جنوب و نحوه برخورد بي رحمانه صدام با اين قيام‌ها و درنهايت جنگ سال 2003 و رويارويي آمريکا و متحدينش با صدام، مجموعه‌اي از اقداماتي است که نتيجه آن کشتار صدها هزار انسان در داخل عراق، ايران و کويت بوده است.
سخنگوي انجمن روزنامه‌نگاران مسلمان همچنين با بيان اين‌که اين اقدامات و استبداد داخلي در عراق، زمينه‌‌ساز حضور آمريکا در منطقه نيز بوده است، تصريح کرد: ماحصل تمامي اين اتفاقات را که بررسي مي‌کنيم به اين نتيجه مي‌رسيم که مجموعه فعاليت‌هاي صدام در جهت سياست‌هاي آمريکا بوده که يا با هماهنگي با آن‌ها صورت گرفته و يا مورد بهره برداري امريکا بوده است.
وي يادآور شد: در جريان حمله عراق به کويت هم، چند روز قبل از انجام حمله، صدام در ديداري با سفير آمريکا در عراق با اين موضع‌گيري از ناحيه آمريکا مواجه مي‌شود که ايالات متحده در مداخلات مرزي عراق و کويت دخالتي نمي‌کند و به عبارت ديگر چراغ سبزي از سوي آمريکا نشان داده شد.
فضائلي در ادامه يادآور شد: بعد از مصوبه شوراي امنيت براي خروج عراق از کويت و تن ندادن بغداد به اين قطعنامه، آمريکا و انگليس و تعداد ديگري از کشورهاي عضو شوراي امنيت به عراق حمله مي‌کنند و عراق با تلفات بالايي عقب‌نشيني مي‌کند. در اين مرحله محدوديت‌هايي براي عراق در نظر گرفته مي‌شود که يکي از مهمترين‌هاي آن، ايجاد منطقه ممنوعه پروازي براي عراق است؛ اما مي‌بينيم که در جريان سرکوب شيعيان و اکراد توسط صدام، اين محدوديت با مجوز آمريکا ناديده گرفته مي‌شود و به رقم جنايت‌هاي وحشيانه عليه شيعيان و کردها هيچ واکنشي از سوي کشورهايي که صدام را امروز به عنوان جاني عليه بشريت محاکمه کردند، صورت نمي‌گيرد.
يکي از طبيعي‌ترين انتظارات اوليه‌اي که همه داشتند اين بود که حالا که فرصتي بدست آمده فردي با چنين سطحي و چنين اقداماتي بازداشت شده و در اختيار قوه قضاييه عراق بوده، از اين فرصت بايستي بهترين بهره‌برداري در جهت بازخواني شفاف در خصوص آن‌چه در طول اين سال‌ها صورت گرفته انجام شود. ولي ما مي‌بينيم در مجموع جناياتي که صدام مرتکب شده، آنچه به عنوان محور اصلي در اين محاکمات برجسته مي‌شود، کشتار 140 نفر شيعه در يکي از روستاهاي عراق است. او به اين اتهام محکوم به اعدام مي‌شود و با يک انعکاس رسانه‌اي حساب شده و قطره‌اي که هر روز تصاوير جديدتري از آن منتشر خواهد شد، اعدام مي‌شود و گناه آن نيز به گردن شيعيان مي افتد.
سخنگوي انجمن روزنامه‌نگاران مسلمان با بيان اين‌که از مجموع فرآيند بازداشت، محاکمه و اعدام صدام مي‌توان چند نتيجه استخراج نمود، ‌اظهار داشت: نکته اول اين است که عمداً يا سهواً‌ به خوبي تلاش شده که همان طور که حيات صدام در خدمت منافع دشمنان بشريت بوده، مرگ او هم در جهت استمرار اين اهداف باشد.
فضائلي در ادامه با بيان اين‌که آن چه در محاکمه و اعدام صدام صورت گرفت، با يک انحصار رسانه‌اي بود، يادآور شد: رسانه‌هايي که اجازه داشتند در جلسات محاکمه صدام حضور يابند و تصاويري را از اين جلسات منعکس کنند و همچنين رسانه‌هايي که توانستند در جريان اعدام صدام حضور پيدا کنند و تصوير بگيرند، رسانه‌هايي محدود و حساب‌شده بودند. مدير عامل خبرگزاري فارس در توضيح اين مطلب گفت: ما حتي براي گرفتن از يکي از جلسات دادگاه صدام عکاس فرستاديم و پيگيري‌هاي زيادي انجام داديم، اما مشخصاً گفتند که فقط برخي رسانه‌ها اجازه گرفتن تصوير دارند.
وي يادآور شد: مجموعه تصاويري که شما از دادگاه صدام تا زمان اعدام مي‌بينيد تصاويري است که همه حاکي از نوعي صلابت و اقتدار و در برخي مواقع مظلوميت است آن هم با آن سوابق پر از جنايت. نوري که به صورت صدام حسين هنگام اعدام تابيده شده و يا لباسي که بر تن او کرده‌اند همه حاکي از نوعي صلابت در چهره صدام است.
وي با بيان اين‌که در جريان محاکمه و اعدام صدام تلاش شده که به گونه‌اي عمل شود تا زمينه مناسبي براي اختلافات فرقه‌اي در عراق ايجاد شود، اظهار داشت: اين‌که در بين جنايات صدام بر روي کشتار تعدادي از شيعيان تمرکز مي‌شود، زمينه‌سازي براي افزايش اختلافات فرقه‌اي در کشور عراق و ديگر کشورها مي‌شود.
مديرعامل خبرگزاري فارس تصريح کرد: مجموعه اظهاراتي که دولتمردان عربي انجام دادند و رسانه‌ها هم به آن پرداختند بر اين متمرکز شده بود که آيا نحوه اين اعدام درست بوده يا خير؛ و به هيچ وجه پرسيده نشد که او چه فردي بوده و چه سوابق و جرايمي داشته است. بسياري از اعدام وي ابراز تاسف مي‌کنند، برخي محکوم مي‌کنند و برخي از کشورها مثل آمريکا، استراليا، فرانسه و انگليس مي‌گويند به عنوان يک تصميم داخلي عراق، ما به آن احترام مي‌گذاريم. اين بايد بررسي شود تا بعد از مدتي اين اتفاق نيفتد که ما از صدام چهره‌اي شجاع و ضداستعماري ببينيم.
وي با بيان اين‌که شايد در موضع‌گيري‌هاي انجام شده، عجيب‌ترين آن‌ها، موضع‌گيري حماس بوده است، اظهار داشت: تعبيري که حماسي‌ها داشتند اين بود که گفتند اين يک ترور سياسي است. البته ريشه‌هاي اين اظهار نظر به اين جا برمي‌گردد که صدام کمک‌هاي زيادي به حماس مي‌کرد. کمک به خانواده‌هاي شهداي حماس و زدن موشک به اسراييل، چهره‌اي مثبت و ضداسراييلي از صدام ساخته بود و تا قبل از حماسه لبنان توسط سيد حسن نصرالله، رهبر بودن صدام در جهان عرب عليه اسرائيل به صورت جدي مطرح بود.
فضائلي با انتقاد از سخنان يکي از سخنرانان اين کنفرانس خبري مبني بر اين‌که الجزيره قصد تعرض به شيعه را ندارد و مي‌خواهد فقط از صدام يک قهرمان بسازد،‌ خاطرنشان کرد: من فکر مي‌کنم اين دو مسئله با هم مانعة‌الجمع نيست يعني الجزيره هم مي‌تواند يک چهره قهرمانانه از صدام بسازد و هم فضايي عليه شيعه ايجاد کند. به خصوص اگر سابقه الجزيره را در دامن زدن به حوادث خوزستان ايران بررسي کنيم به اين نتيجه مي‌رسيم که اين سياست خيلي هم کمرنگ نيست.
مديرعامل خبرگزاري فارس با بيان اين‌که براي همگرايي رسانه اي غربي ها با يکديگر و همگرايي رسانه‌هايي مثل الجزيره، نيازي به وجود يک شوراي مرکزي يا برگزاري جلسات هماهنگي وجود ندارد، تصريح کرد: براي اين رسانه‌ها چنين مسئله‌اي نه شدني است و نه ضرورتي دارد. بلکه مديريت در اين بخش است که کساني که در سازماندهي افکار عمومي دنيا ايفاي نقش مي‌کنند مديريت‌شده انتخاب شده‌اند و هر رسانه‌اي اجازه ورود به اين مسائل را در اين حد ندارد. وقتي اين کار مديريت شود، ديگر به برگزاري جلسات هماهنگي نيازي نيست. وقتي آدم‌هايي براي مسئله اطلاع‌رساني انتخاب مي‌شوند که رسانه‌اي را ايجاد کنند تفکر فرد، مواضع رسانه را نيز در برهه‌هاي مختلف نشان مي‌دهد.
فضائلي تصريح کرد: اين سوال به صورت جدي براي من مطرح است که چرا کشورهايي که هيچ محدوديتي‌ در امکانات مالي براي ايجاد يک رسانه بين‌المللي ندارند درصدد ايجاد رسانه‌هايي مانند رويترز، AFP ،BBC يا CNN نيستند درحالي‌که هرگونه امکانات آن را دارند. چرا ژاپن که حجم امکانات مالي رسانه‌هاي آن در سطح بسياري از رسانه‌هاي مطرح جهان است، 24 ساعته اخبار شبکه BBC يا CNN را ترجمه مي‌کند؟ بخشي از پاسخ به اين برمي‌گردد که فضاي رسانه‌اي در دنيا يک فضاي رسانه‌اي مديريت شده است. در مورد الجزيره نيز سوالات بسيار جدي مطرح است که چرا اين شبکه درست بعد از تعطيلي BBC عربي وارد فضاي رسانه‌اي شد و بالاخره اين شبکه عربي چه جايگاهي دارد؟
سخنگوي انجمن‌ روزنامه‌نگاران مسلمان در ادامه يادآور شد: زماني که حکم اعدام صدام صادر شد، اين حکم بايستي توسط رئيس‌جمهور عراق امضا مي‌شد، اما طالباني از اين مسئله خودداري کرد و اين کار به نوري مالکي به عنوان رئيس‌جمهور شيعه عراق محول شد.
فضائلي تصريح کرد: به ياد دارم که بعد از جريان حمله بغداد به کويت، صدام يک مقابله جدي با اکراد شروع کرد. آن روزها من به همراه شهيد کاظمي در آذربايجان غربي بودم و مشاهده مي‌کرديم که تعداد زيادي از کردهاي عراق از جمله همين آقاي طالباني با بسياري از نيروهايش آواره شده بودند و براي در امان ماندن از حملات صدام تا پشت پيرانشهر ايران آمده بودند. من آقاي طالباني را در وضعيتي آواره و در کنار يک خرابه ديدم، اما ايشان با چنين سابقه‌اي که از استبداد صدام داشت حاضر به امضاي حکم وي نشد.

*بهشتي پور: اگر نجنبيم تا 10 سال ديگر از صدام قهرمان مي‌سازند

حسن بهشتي‌پور کارشناس امور رسانه‌اي و بين‌الملل نيز با اشاره به اين که نبايد همه رسانه‌ها را در يک جبهه و يکپارچه ديد، اظهار داشت: گاهي تصور مي شود که مثلاً همه رسانه ها در جبهه‌اي قرار گرفته اند تا صدام را خوشنام يا بدنام کنند، اما اينگونه نيست، بلکه بايد رسانه‌ها را مورد به مورد بررسي کرد.
وي ادامه داد:به عنوان مثال الجزيره در جريان اعدام صدام، يک چهره ضد آمريکايي از صدام به نمايش گذاشت،اما العربيه بيشتر چهره ملي گرايانه و سني بودن صدام را برجسته کرد.
بهشتي پور تصريح کرد: الجزيره چون مي خواهد بر افکار عمومي کشورهاي عربي نفوذ داشته باشد، خود را منتقد آمريکا جلوه مي دهد در حالي که قطر بزرگترين پايگاه هوايي را در اختيار آمريکا قرار داده است. نمي خواهم بگويم قطعاً شبکه الجزيره آمريکايي است، اما با تکنيک هاي خود براي نفوذ بر افکار عمومي عرب، سعي مي کند تا از صدام يک قهرمان بسازد چون کشورهاي عربي به شدت به قهرمان نياز دارند.
اين کارشناس امور رسانه‌اي با اشاره به تفکرات ضدمذهبي حزب بعث عراق، گفت : صدام بعد از سال 1991 آرم الله اکبر را بر پرچم عراق نصب کرد در حالي که او خدماتي را به آمريکا کرده بود که هيچ کس چنين خدماتي را انجام نداده بود.
وي جنگ با ايران ضدآمريکايي و حمله به کويت که نتيجه آن تقويت حضور آمريکا در منطقه شد را از جمله خدمات صدام به آمريکا برشمرد و افزود: الجزيره امروز از اين مسائل حرفي به ميان نمي آورد بلکه فقط تلاش دارد تا دهه آخر عمر صدام را که در ظاهر ضدآمريکايي بوده، بيشتر جلوه دهد.
بهشتي پور تصريح کرد : الجزيره براي جذب مخاطب عرب خود اين کار را مي کند و در نتيجه اين کار شايد يک دهه ديگر بگذرد و چهره واقعي صدام مطرح نشود بلکه از صدام يک قهرمان مي سازند.
وي با بيان اين که در حقيقت شايد هدف الجزيره ضديت با شيعه نباشد، اما نتيجه عملکردش اين است، گفت: با مستندات مختلف مي گويم اينگونه نيست که آمريکا همه رسانه ها را براي کار خاصي سازماندهي کند، اما نتيجه کار اين است چون طراحي اين رسانه ها به گونه اي بوده که در خدمت منافع غرب باشد.
اين کارشناس امور رسانه اي افزود:در حادثه‌اي مانند اعدام صدام ما بايد براي رسانه هاي خودمان طراحي تبليغاتي مي‌کرديم تا حداقل کارمان در داخل کشور در اين موضوع حساب شده مي‌بود، اما اينگونه نشد ولي بايد از اين پس تلاش کنيم تا ماهيت واقعي اين فرد را هرچه بيشتر به افکار عمومي دنيا بشناسانيم و الا تا 10 سال ديگر مي بينيد که از صدام يک قهرمان ساخته اند.
وي در پاسخ به سؤالي درباره نوع مرگ صدام و ارتباط آن با تبديل شدن صدام به يک قهرمان در افکار عمومي اعراب، گفت: رئيس جمهور روماني بلافاصله بعد از خلع شدن، اعدام شد؛ موسوليني در ايتاليا بلافاصله پس از دستگيري اعدام شد و ميلوشويچ هم سکته قلبي کرد و مرد، اما صدام داستان ديگري دارد.
بهشتي پور با اشاره به نوسان مواضع صدام، ادامه داد: زماني او در جهت منافع آمريکا عمل مي کرد و در سالهاي آخر، رو در روي آمريکا قرار گرفت، اما رو در رويي او نيز دقيقاً به نفع آمريکا بود.
وي با تاکيد بر اين که جنايات صدام، هم عليه شيعيان و هم عليه اهل سنت بوده است، تاکيد کرد: در جريان جنايات صدام، تعداد زيادي سني هم کشته شده اند که بايد اين را به گوش افکار عمومي جهان برسانيم که بايد براي اين کار برنامه ريزي وجود داشته باشد تا بتوانيم اين موضوع را اعلام کنيم که جنايات صدام فقط عليه شيعيان نبوده است.

* آشنا: فيلم غيررسمي اعدام صدام به سفارش «الجزيره» گرفته شد

حسام‌الدين آشنا استاد علوم ارتباطات دانشگاه امام صادق(ع) در اين کنفرانس مطبوعاتي خاطرنشان کرد: در خصوص مواجهه با اعدام صدام، چه «خيابان‌هاي جهان عرب» و چه «کاخ‌هاي جهان عرب» رويکردهاي متعارضي به اعدام صدام نشان دادند که اين خود ناشي از عملکرد دو جنبه‌اي صدام بوده است.
وي با بيان اين‌که صدام در ميان جهان عرب دو چهره داشته، تصريح کرد: براي عرب‌ها صدام به عنوان اولين حاکم عربي است که در ساليان اخير شهامت مقابله با اسرائيل و آمريکا را داشته است.
به گفته وي، به خصوص در جريان انتفاضه فلسطين صدام کمک‌هاي مشخصي را به انتفاضه فلسطين انجام داده بود و در واقع همين کارهاي نمايشي صدام در دهه‌هاي اخير، زماني که همه حکام عربي ساکت بودند و تلاشي در اين جهت نمي‌کردند، چهره‌اي متمايز از او ساخته است.
استاد علوم ارتباطات دانشگاه امام صادق(ع) با اشاره به چهره ديگر رئيس‌جمهور مخلوع عراق اظهار داشت: اگر عرب‌ها حمله صدام به ايران را خيلي با اهميت تلقي نکردند، اما حمله صدام به کويت در ساختن يک چهره پليد و اهريمني از صدام بي‌اثر نبود و در واقع، صدام به عنوان يکي از نمادهاي بارز ديکتاتوري در جهان عرب است.
آشنا با بيان اين‌که پاسخ جهان عرب به سقوط بغداد، محاکمه و اعدام صدام بحثي قابل فهم است و ساختاري منطقي دارد، يادآور شد: مردم کشورهاي عربي از يک طرف از سقوط ديکتاتوري صدام خوشحال شدند، اما از طرف ديگر چون شاهد بودند يک نيروي بيگانه و خارجي اين استبداد را سرنگون کرده است، ناخشنود بودند.
وي با اشاره به زمان در نظر گرفته شده براي اعدام صدام يادآور شد:در جهان اسلام و عرب اين گونه در اذهان تداعي شد که اعدام در روز عيد قربان امري است که در طول تاريخ، فقط يکبار آن‌هم در زمان حکومت اموي اتفاق افتاده است. در آن زمان حاکم بني‌اميه گفت هر کس قرباني مي‌آورد و من هم براي قرباني رئيس سلسله جهميه را قرباني مي‌کنم؛ بنابراين امروز هم صدام در جهان عرب به عنوان يک قرباني در راه خدا تلقي شده است.
استاد دانشگاه امام صادق(ع) با بيان اين‌که تصوير بزرگ جنايات صدام در حق بشريت بواسطه تصوير کوچک اعدام اين ديکتاتور تحت تاثير قرار گرفته،‌ با اشاره به نحوه اجراي حکم اعدام خاطرنشان کرد: مسئله اعدام صدام توسط حاميان مقتدي صدر و نيز فيلمبرداري مخفيانه واقعه اعدام، که با زير نويس دقيقي هم در شبکه الجزيره پخش شد، در اذهان جهان سني تداعي کرد که اين اعدام نه به خاطر يک دادگاه عادلانه بلکه به خاطر انتقام گيري شيعيان بوده است.
وي در پاسخ به اين سؤال که نحوه انتشار خبر اعدام به چه صورت بوده و چرا تصاويري که فلش‌هاي آن‌ها را در فيلم مشخص است منتشر نمي‌شود،‌ يادآور شد: در خصوص اعدام صدام بايد دو مسئله را از هم تفکيک کنيم. يکي آن مسائلي است که مربوط به دولت عراق مي‌شود و ديگري مسائلي است که در دست دولت عراق نيست. محاکمه صدام حسين توسط يک دادگاه عراقي و خارج از چارچوب‌هاي ICC انجام شده است. البته يک هيئت از قضات آمريکايي با دقت مسئله را پيگيري مي‌کردند که گزارش خود را هم دادند و خود ICC هم گزارش خود را داد. يعني اين دادگاه از کيفيت حقوقي و حقوق بشري بالايي برخوردار بوده است.
آشنا با بيان اين که بايستي مسئله شرايط داخلي عراق را در خصوص اعدام صدام در نظر گرفت افزود: معلوم نيست که آمريکا اصراري در اعدام صدام داشته است، بلکه شواهد نشان مي‌دهد مالکي و حکيم بر اعدام وي اصرار کرده‌اند. آمريکا در قبال اعدام صدام در موضع‌گيري خود اعلام کرد اگر چه با اين اعدام موافق نيستيم اما مداخله‌اي هم نمي‌کنيم؛ بنابراين از اين طريق خود را از اتهام مبري کرد.
به گفته استاد ارتباطات دانشگاه امام صادق‌(ع) مسائلي از اين قبيل که اين حکم در روز عيد قربان اجرا شد، تصويربرداري با چه کيفيتي انجام شد و اين‌که چه کساني در اعدام صدام حضور داشته‌اند و چه چيزهايي گفته‌اند،‌ يک تصميم عراقي است و تا اين مرحله از قضيه، ما بايد در خصوص اين مسائل با دولت عراق گفت‌وگو کنيم.
وي يادآور شد: مسئله دوم اين است که تصاوير گرفته شده از اعدام صدام تصاوير کاملاً مديريت شده‌اي است. روشن است که سياست دولت عراق اين نبوده که لحظه حلق‌آويز شدن صدام تصويربرداري شود و يا اين هم نبوده که صداي حاشيه‌اي در اين فيلم پخش شود. موفق‌الربيعي مشاور امنيتي دولت عراق مي‌گويد صدام از لحظه‌اي که فهميد دوربين در صحنه اعدام وجود دارد رفتارش مقتدرانه‌تر شد. واقعيت اين است که همه در مقابل دوربين به گونه‌اي و در غياب دوربين به گونه‌اي ديگر عمل مي‌کنند، صدام هم دو انتخاب داشت، اين که التماس کند که فايده‌اي براي وي در تغيير تصميم اعدام‌کنندگان نداشت و يا اين که طي اين ثانيه‌هاي آخر تصويري مقتدر از خود نشان دهد.
آشنا با بيان اين‌که صدام يک فرصت چند دقيقه‌اي داشت که از 30 سال حکومت خود تصويري مناسب نشان دهد، تصريح کرد: در جريان اجراي اين حکم،‌ دو دوربين وجود داشت. يک دوربين رسمي کاملاً مديريت شده از سوي دولت عراق ضبط و پخش اين جريان را بر عهده داشت. اما در ميان کساني که در جريان اعدام صدام حضور داشتند، از چهره‌هاي حامي مقتدي صدر و از ميان آن‌ها افرادي با انگيزه‌هاي گوناگون نيز حضور داشتند. الجزيره توانست توافقاتي با يکي از اين افراد انجام دهد و در قبال مبلغي پول، فيلمي را که وي با موبايل گرفته بود،‌ بدست آورد.
به گفته آشنا،‌ مدارکي وجود دارد که نشان مي‌دهد الجزيره براي تصويربرداري با موبايل اقداماتي مذاکراتي انجام داده است. تصوير دوربين دوم که با موبايل گرفته شده، تصويري است که از بابت عدم رسميت خود معتبر شده است. در واقع نارسمي بودن و منتسب نبودن فيلمبرداري اين تصاوير به يک دولت يا گروه خاص، باعث کسب اعتبار براي اين فيلم مي‌شود.
استاد دانشگاه امام صادق(ع) با اشاره به نظر ميشل فوکو در رابطه با «مجازات» اظهار داشت: فوکو مي‌گويد به محض اين که مجازات بر روي جاني انجام مي‌شود، او به يک قرباني تبديل مي‌شود. تا وقتي زندگي مي‌کند، مجرم است اما وقتي دچار مجازاتي مثل اعدام مي‌شود، چون در نهايت بينندگان يک فرد بي‌دفاع را در حال حلق‌آويز شدن مي‌بينند احساس رافت انساني‌شان برانگيخته مي‌شود. بنابراين فيلمبرداري و انتشار اين فيلم،‌ چنين موضوعي را در ذهن جهان عرب تداعي کرده است.
وي ادامه داد: تصويربرداران رسمي متعلق به دولت عراق، هوشمندانه تصوير را تا مرحله حلق‌آويز شدن صدام قطع کردند تا حس ترحمي ايجاد نشود و کساني هم که مخفيانه فيلمبرداري کردند، هوشمندانه اين کار را انجام دادند تا اين حس را برانگيزند.
آشنا در پاسخ به سؤالي در خصوص شبکه تلويزيوني الجزيره، در اين خصوص که آيا اين شبکه در اقدامي هماهنگ با رسانه‌هاي آمريکا اين فيلم را با زيرنويس منتشر کرده،‌ تصريح کرد: تحليل الجزيره کار ساده‌اي نيست. موسس شبکه الجزيره و اولين رئيس اين شبکه،‌ تقريباً بعد از سقوط صدام کنار گذاشته شد. در ميان اسناد اداره استخبارات عراق، نوار ويدئويي ديدار رئيس اول شبکه الجزيره با عدي پسر صدام کشف شد که اين فيلم هم‌اکنون در اينترنت موجود است. در واقع الجزيره متهم به اين است که از عراق پول کلاني گرفته تا هواي صدام را داشته باشد. لذا بيش از اين‌که الجزيره متهم به ارتباط با آمريکا باشد، فعلاً طبق اسنادي که وجود دارد بايد بگوئيم که روابط بسيار نزديکي با دولت عراق داشته است.
وي با اشاره به روايت رسمي ايجاد شبکه الجزيره خاطرنشان کرد: گفته مي‌شود که مجموعه‌اي از روزنامه‌نگاران کشورهاي عربي که ديگر در چارچوب نظام‌هاي ديکتاتوري جهان عرب نمي‌توانستند کار و زندگي کنند، دور هم جمع شدند. پيشنهاد ايجاد BBC عربي آرمان بزرگي براي روزنامه‌نگاران جهان عرب بود، اما به دلايلي BBC عربي نتوانست به کار ادامه دهد.
اين استاد دانشگاه افزود: با تعطيلي BBC عربي، 200 عنصر رسانه‌اي که آموزش‌هاي حرفه‌اي ديده بودند، از بالاترين سطوح رسانه‌اي تا تکنيسين‌هاي BBC عربي سابق، بيکار شدند. آن‌ها به جاي اين‌که متفرق شوند به وسيله سران اصلي خود شروع به بازاريابي کردند و به جا‌هاي مختلفي رفتند و پاسخ‌هاي «نه» شنيدند. به قطر که رسيدند دولت قطر فرصت خواست تا پروژه را به امير قطر معرفي کنند و سرانجام قرارداد يکساله‌اي با قطر بسته شد با اين فرض که قرارداد بعد از يکسال قابل تغيير است. بعد از يکسال کار به جايي رسيد که شهرت الجزيره از شهرت قطر بيشتر شد و دولت قطر هم از اين مسئله راضي بود.
آشنا اظهار داشت: در ديداري که با آقاي وضاح خنفر رئيس فعلي الجزيره داشتم، از ايشان پرسيدم که در قبال اين فعاليت،‌ دولت قطر از شما چه درخواستي داشته، که خنفر جواب داد از ما قول گرفتند که با دولت قطر کاري نداشته باشيم، از نظر رئيس شبکه الجزيره جالب بود که چنين خواسته‌اي مطرح کرده‌اند، چرا که به نظر آقاي خنفر دولت قطر اصلاً چيزي نداشت که بتواند براي اين شبکه جالب باشد.
وي با بيان اين‌که در الجزيره از عنصر کاملاً طرفدار ايران تا عنصر کاملاً لائيک و طرفدار آمريکا وجود دارد، تصريح کرد: در الجزيره کسي بوده که با يک واسطه مي‌توانسته با بن لادن ارتباط داشته باشد و از طرف ديگر کسي هم وجود داشته که مي‌توانسته مقامات آمريکايي را به شبکه دعوت کند.
آشنا با بيان اين‌که اگر الجزيره را پروژه‌اي امريکايي در نظر بگيريم، بحث دموکراتيزه کردن خاورميانه توسط آمريکا توسط اين شبکه انجام مي‌گيرد،‌ اظهار داشت: الجزيره در سنت‌شکني و اسطوره شکني در جهان عرب با سرعت زيادي عمل مي‌کند و بخشي از محبوبيت خود را از اين طريق به دست مي‌آورد و در واقع الجزيره اولين شبکه‌اي بود که تابوي حضور اسرائيلي‌ها در رسانه‌هاي عربي را شکسته است.

* فياضي:آمريکا از مرده و زنده صدام بيشترين بهره‌برداري را کرد
جلال فياضي مدير عامل خبرگزاري ايرنا نيز در ميزگرد بازتاب رسانه‌اي اعدام صدام که در موسسه ايران انجام شد، اظهار داشت:ما مجموعه اقدامات برخي رسانه‌ها در جريان اعدام صدام را يک پازل رسانه‌اي مي‌دانيم که امپراتوري رسانه‌اي امريکا آن را طراحي کرده است.
وي با اشاره به تلاش امريکا براي استفاده از افکار عمومي افزود: تاريخ مصرف صدام براي امريکا تمام شده بود و از سويي نيز امريکا از سوي افکار عمومي کشورش تحت فشار است، در حالي که خروج از عراق را يک افتضاح تاريخي براي خود مي‌داند.
فياضي تصريح کرد: امريکا تلاش کرد تا براي توجيه حضور خود در منطقه، از صدام بهره برداري کند،تا آبرومندانه خود را از باتلاق عراق نجات دهد.
وي با بيان اين که امريکا بيشترين بهره برداري را از مرده و زنده صدام کرد، اظهار داشت: آمريکا مي‌خواهد افکار عمومي را توسط رسانه‌ها تنها به سمت تحقق اهداف خود به پيش ببرد و اين کار جز با دامن زدن به جنگ شيعه و سني مقدور نيست.
منبع : خبرگزاري فارس

nikbakht