«تاریخ تحولات سیاسی ایران»

کد خبر: ۲۰۱۵۸۳

تاریخ: ۲۶ دی ۱۳۹۱ - ۱۰:۳۳

تاریخ، آینه‏ عبرت و درس عبرتی است که در آن حوادث جهان با نقش‏های گوناگون تکرار می‏شود تا آیندگان از حصول علم و اطلاع بر اسباب و علل پیدایش نیک و بد و سود و زیان احوال نیاکانشان پند گیرند و در مقام اصلاح برآیند.

بنابراین یقینا مطالعه‏ی کتب تاریخ ایران برای ما که در این فضا نفس می‏کشیم و از تحولات آن تاثیر می‏پذیریم یا تاثیرگذاریم، در کنار کتب تاریخ اسلام برای کسب فیض بصیرت ضروری است.

آنچه کتاب «تاریخ تحولات سیاسی ایران»، در این میان به عهده گرفته است مروری تحلیلی بر تحولات سیاسی ایران و به طور دقیق‏تر، بررسی مولفه‏های دین، حاکمیت، مدنیت و تکوین دولت – ملت در گستره‏ هویت ملی ایران است.

از مهم‏ترین ویژگی‏های این اثر که موسی نجفی و موسی فقیه حقانی نوشته‌اند می‏توان به این موارد اشاره کرد:

اهتمام کتاب بر واقع شدن تحلیل‏ها، افکار و موضوعات در قلمرو اسناد و مدارک متقن تاریخی، سعی در بدون پیچیدگی و اغماض بیان کردن تحلیل‏های تاریخی و ارائه‏ی شواهد کافی تاریخی برای آن، پرهیز از افراط و تفریط و سعی در حفظ انصاف و اعتدال (که البته منافاتی با جهت‌گیری فکری داشتن در تحلیل‏های تاریخی ندارد و هر تحلیل قاعدتا جهت‏گیری خاص خود را دارد)، محوریت پیگیری خط خیانت و خدمت، خط خودباوری و بحران هویت و خط ارزش‏های دینی و ارزش‏های بی‏گانه در تمامی فصول، فاصله گرفتن از دیدگاه‏های انحصارطلبانه‏ی شرق‏شناسان در تحلیل وقایع تاریخی، سعی در طرح بحث جداگانه درباره‏ی ماجرای استعمار و مدرنیزاسیون و نوگرایی ایرانیان در کتاب.

نویسندگان این کتاب در بخشی از مقدمه آورده‌اند:

«صرف عمر گرانمایه به داستان‌سرایی و گفتن و نوشتن و یا خواندن و بخاطر سپردن یادگاری که به دوران‌های پیشین‏مربوط است و در حال امروزی ما مؤثر نیست، کاری است بیهوده. پس بر ماست که دورنمای حوادث گذشته را باچشم بصیرت در آئینه جهان نمای تاریخ بنگریم و عموم و خصوص آن را با احوال عمومی و خصوصی خود بسنجیم‏ و نتیجه این بحث و تحقیق را در طلب سود و صلاح شخصی و نوعی خویش تکرار کنیم. با تعقیب این روش است که‏ پی خواهیم برد جمله حوادث جهان، همانند چهار فصل سال، پیاپی تکرار می‏شود و صاحب خرد خواهد توانست ازتاریخ و اطلاع از گذشته‏ها عبرت گیرد و برای حال و آینده خویش پندها آموزد و تجربه‌ها اندوزد.

کتاب حاضر حاصل تلاش و تحقیقی است که به توفیق الهی پس از چند سال به انجام نهایی رسیده و در برگیرنده ‏مباحثی در زمینه تاریخ تحولات سیاسی ایران طی پانزده قرن دوران اخیر از عصر صفویه تا عهد انقلاب اسلامی ‏معطوف است.

مباحث کتاب بر اساس تاریخ تحولات سیاسی و بر محور (سنوات مهم تاریخی) و وقایعی که به نظر می‏رسید، نقطه‏عطف اساسی بوده و به عنوان کلیدی برای یک برهه زمانی تلقی می‏شده، تقسیم و فصل بندی شده است. در این ‏فصول مطالب بیشتر از حوزه (تاریخ نقلی) به سطح (تاریخ تحلیلی) منتقل گشته و در این قالب با نوعی مباحث اندیشه‏سیاسی و اجتماعی امتزاج یافته است.

در این اثر سعی شده است موضوعاتی کلیدی و اساسی و بنیادین مثل هویت ملی، مبانی ملیت ایرانیان، سیردولت - ملت در ایران، استعمار غرب، نظام‏های حکومتی و ماهیت آنها، اصلاح گران و اندیشه‏هایشان و نهضت‏ها وجنبش‏های فرهنگی و اجتماعی و سیاسی و اعتلا و انحطاطها در لابه لای سطور تاریخ جست و جو و برجسته شود.»

گفتنی است این کتاب توسط موسسه‏ مطالعات تاریخ معاصر ایران تاکنون شش بار تجدید چاپ شده است.