نیما دهقان از تئاتر دفاع مقدس خداحافظی کرد

کد خبر: ۲۰۲۷۴۴

تاریخ: ۲۳ بهمن ۱۳۹۱ - ۱۵:۵۲

نیما دهقان که برای اجرای نمایش «ترن» با حاشیه‌ها و مشکلات متعددی روبه رو شد‌،اعلام کرد که از تئاتر دفاع مقدس خداحافظی می‌کند.

به گزارش ساجد ، این کارگردان تئاتر به تشریح مشکلاتی که قبل و بعد از اجرای نمایش «ترن» با آنها رو به رو شده بود،‌ پرداخت و دلایلش را برای کناره گیری از تئاتر دفاع مقدس توضیح داد.

دهقان در آغاز این گفت وگو از تمام خوانندگان گفته‌هایش خواست تا از سخنان او تعبیر سیاسی نداشته باشد و تاکید کرد که مطالب او کاملا یک نقد فرهنگی است.

او که در کارنامه هنری‌اش اجرای نمایش‌هایی چون «ترن»،«خاموشی دریا»،«خنکای ختم خاطره»،«دو متر در دو متر جنگ» و... را با موضوع تئاتر جنگ و دفاع مقدس به ثبت رسانده است گفت: برای خودم متاسفم که با یک انتخاب آگاهانه مسیری را برگزیدم اما سرانجام در یک انتخاب جبرگونه، تصمیم گرفتم دیگر نمایشی در حوزه تئاتر دفاع مقدس اجرا نکنم.

وی افزود: پیشاپیش از تمام خبرنگاران عذرخواهی می‌کنم که اگر به دلیل کارنامه من در حوزه تئاتر دفاع مقدس برای گفت وگو درباره آسیب شناسی این‌گونه تئاتری با من تماس گرفتند و با پاسخ منفی من روبه رو شدند چون دیگر حتی تمایلی برای گفت وگو درباره تئاتر دفاع مقدس ندارم.

دهقان با اشاره به حاشیه‌های اجرای نمایش«ترن» یادآور شد: به عنوان یک جوان ایرانی بدون هیچ شناختی از دفاع مقدس‌، این گونه نمایشی را انتخاب کردم و در این راه حاضر شدم متن حمید رضا آذرنگ پس از 9 ماه گفت وگوهای پی در پی ناقص روی صحنه برود‌، پذیرفتم سه تن از بازیگرانم بعد از سه ماه تمرین‌، دو هفته مانده به اجرا ما را ترک کنند‌، پذیرفتم نمایش را بدون هیچ حمایت مالی روی صحنه ببرم‌، پذیرفتم بدون توجه به عرف تعداد اجرای آثار نمایشی که 30 اجراست، اجرای نمایشم را با 23 اجرا به پایان برسانم در حالیکه عرف تالار اصلی تئاتر شهر بین 45 تا 60 اجراست.

وی تصریح کرد: تمام اینها مواردی است که اصلا به خاطر پذیرش آنها ناراحت نیستم و تا آخر پای آن ایستاده‌ام اما مشکل از جایی شروع شد که متوجه شدم به اسم شهدا خانواده شهدا و جانبازان‌، کاسبی‌هایی صورت می‌گیرد.

این کارگردان تئاتر انتقاد کرد: مساله از جایی شروع شد که دیدم عزیزانی وجود دارند که برای «ترن» 50 امضا از خانواده شهدا جمع می‌کنند واین مساله را قضایی می‌کنند و مدعی می‌شوند خانواده شهدا از اجرای این نمایش ناراضی هستند.

او تصریح کرد: دو سه روز پایانی اجرا با این مشکل روبه رو شدم و خیلی محرمانه آن را جمع کردم.

دهقان ادامه داد: بعضی دوستان حس کردند بنیاد حفظ آثار قرار است توجهی به «ترن» داشته باشد و تمام بحران‌های ما از این زمان آغاز شد و در تمام زندگی‌ام تا این حد بی‌انصافی ندیده بودم، تمام مشکلاتی را که گفتم پذیرفتم اما فکر این یکی را نمی‌کردم و در این زمان بود که با خود گفتم اگر تو برای «بعضی» مدیران این همه دردسر سازی‌، چرا باید تئاتر کار کنی که این همه بحران به وجود بیاید؟! هم خود و هم گروهت آسیب ببینند و هم تئاتر که از هر دو اینها برایت مهم‌تر است بنابراین به این نتیجه رسیدم که اگر کار نکنم، خیلی بهتر است.

کارگردان نمایش «ترن» خاطر نشان کرد: در این وضعیت دیدم برای اثبات حرف‌هایم باید به خانواده شهدا و جانبازانی که از این نمایش دیدن کرده‌اند و جلسه خصوصی را که در طول اجرا با آن‌ها داشتم را رسانه‌ای کنم تا نگاه مثبت آنها به نمایش معلوم شود اما منصرف شدم چون دیدم در این شیوه من هم دارم همان کاری را می‌کنم که بسیاری از افراد انجام می‌دهند یعنی به اسم شهدا و جانبازان‌، کاسبی می‌کنم.

او با اشاره به بازخوردهای مثبتی که از اجرای نمایش «ترن» گرفته متذکر شد: خدا را شکر در مقطع اجرای «ترن» حداقل افراد محترمی نمایش را دیدند و من نظراتشان را شنیدم .

دهقان در عین حال اظهار تاسف کرد: گویی این روش منطقی‌تر است که در حوزه دفاع مقدس‌، پول بیت‌المال را برای کسانی هزینه کنیم که نسبت به این مقوله شناخت دارند در حالیکه وظیفه یک مدیر فرهنگی این است که این بودجه را برای کسانی هزینه کند که شناختی از تئاتر دفاع مقدس ندارند.

این کارگردان تئاتر تصریح کرد: کمی که عقب‌تر می‌نشینم و به نمایشم نگاه می‌کنم می‌بینم هیچ توهینی به خانواده شهدا و جانبازان نکردیم و چه بسا با توجه به نظریاتی که وجود دارد،‌ پیوند محکم‌تری بین نسل جوانی که شناختی از این مقوله ندارند با شهدا و جانبازان ایجاد کردیم.

نیما دهقان با ابراز تاسف از مشکلاتی که برای اجرای نمایش «ترن» متحمل شد، گفت: در نهایت چه عایدم شد؟ توانستم پیش نویسنده‌ام سربلند شوم که متن او را به خوبی اجرا کرده‌ام یا پیش بازیگری که بعد از سه ماه تمرین‌، بدون ریالی دستمزد روانه خانه‌اش شد روسفید شدم؟! یا پیش گروه 35 نفری‌ام که بعد از پنج ماه هنوز نمی‌دانند چقدر می‌گیرند،‌ مفتخر شدم؟! و در پایان هم متهم شده‌ام که قرار است از بنیاد روایت فتح جایزه بگیرم.

او که نمایشش فقط یک جایزه از جشنواره تئاتر فجر دریافت کرده است‌،تاکید کرد: مدام خداخدا می‌کردم بنیاد حفظ آثار هیچ جایزه‌ای در مراسم اختتامیه جشنواره تئاتر فجر به ما ندهد چون اگر می‌دادند،‌این جایزه را نمی‌گرفتم و هرگز هم نمی‌گیرم زیرا این دوستان نمی‌دانند با گرفتن این جایزه متحمل چه دردسرهای جدیدی می‌شوم و ناچارم نام کسانی را که خیلی به ما بی‌مهری کردند فاش کنم.

دهقان که خود پیشنهاد اجرای «ترن» را به بنیاد حفظ آثار ارائه کرده بود،‌یادآور شد:من خودم سراغشان رفتم و آنها خودشان مرا بیرون کردند!

او باتاکید بر اینکه دیگر در حوزه تئاتر دفاع مقدس کار نخواهد کرد خاطر نشان کرد: تا زمانیکه نگاه جدیدی در این حوزه به وجود نیاید و دوستان مجلس‌، شورای عالی انقلاب فرهنگی و مدیران محترم فرهنگی متوجه نشوند که ما در حوزه فرهنگی‌، روز به روز به باخت نزدیک‌تر می‌شویم ترجیح می‌دهم کار دفاع مقدس نکنم.

کارگردان نمایش «مادر مانده» متذکر شد: باید بپذیرم در حوزه فرهنگ و رسانه باخته‌ایم و خواهش می‌کنم دوستان مجلس‌، شورای عالی انقلاب فرهنگی و مدیران محترم ارشاد از جمله من ناراحت نشوند بلکه آن را به فال نیک بگیرند و به آنچه انجام می‌دهند بیندیشند.

او با اشاره به ساخت فیلم‌هایی ضدایرانی در خارج از کشور گفت: مدیران فرهنگی ببینند اگر فیلمی مانند «آرگو» ساخته می‌شود آنها چه کردند؟؟ از مدیران می‌خواهم خارج از نگاه ایرانی بودن فیلم را ببینند و دریابند در حوزه فرهنگ با ما چه می‌کنند اگر مدیران ما باخت را قبول کردند مطمئن باشید آن زمان نخستین گام برای بهبود وضعیت فعلی برداشته می‌شود.

این کارگردان تئاتر اضافه کرد: اگر من کار نکنم قطعا جوانانی هستند که ویترین جشنواره‌های ما را پر می‌کنند و مثل همیشه انگار نه انگار اتفاقی افتاده است اما باور کنید ما برای شناخت نسل جوان‌مان،‌هویت ملی‌مان و ... در هر زمینه‌ای کم کاری می‌کنیم.

او در پاسخ به این پرسش که با وجود این مسایل آیا از اجرای نمایش «ترن» احساس پشیمانی می‌کند، توضیح داد:‌زمانیکه فهمیدم کسانی تلاش می‌کنند نمایش ما به اجرا نرسد،‌غیرت ایرانی‌ام گل کرد و حاضر شدم نمایشم را به هر قیمتی به صحنه ببرم جالب این جاست وقتی نمایش ما در بازبینی تایید شد‌، فردی به شورای بازبین گفته بود،‌نمایش مورد تایید ما نیست شما چگونه آن را تایید می‌کنید،‌ما می‌خواهیم کاری کنیم که خودشان خسته شوند در این شرایط بود که مصمم شدم حتما نمایشم را اجرا کنم.

نیما دهقان با ابراز قدردانی از معاونت هنری و مرکز هنرهای نمایشی ادامه داد: بدون حمایت معاونت و مرکز همین اجرا را هم نداشتیم. هرچند اجرای دلخواهمان نبود،‌فقط می‌خواستم به «بعضی» مدیران ثابت کنم تا بفهمند فرهنگ یک کشور را نسل جوان آن می‌سازند نه مدیرانش و این گفته‌ام را ارجاع می‌دهم به جریانات زندگی روزمره که عده‌ای از مدیران مدعی هستند پیرو خط امام(ره) هستند اما ذاتا چنین نیستند چرا که حضرت امام (ره)، محسن رضایی را در سن بیست و چند سالگی فرمانده سپاه در زمان جنگ کرده بود و این انتخاب برای ما دارای یک پیام است. واقعیت را بپذیریم باید به نسل جوان اعتماد کرد و اگر چنین نمی‌کنند به این دلیل است که فکر می‌کنند بهتر از جوانان می‌فهمند اما امام(ره) می دانست جوانان مملکت را بهتر اداره می‌کنند.

این کارگردان 34 ساله تئاتر گفت: هنوز به من اعتماد ندارند،‌هنوز مرا کنترل می‌کنند در حالیکه اگر نسل جوان اراده کند نمی‌توان جلویش ایستاد. حتی اگر این نسل هم‌چیزش را بدهد‌، به هر حال حرفش را می‌زند و این حرف به معنای مخالفت با نظام نیست بلکه به نفع نظام و مردم است که این جنبش و هیجان را از جوانان نگیرد.

دهقان خطاب به مدیران گفت: شما برای 4 سال تصمیم‌گیری می‌کنید اما جوانان برای یک عمر بنابراین شرایط را برایشان فراهم کنید و مطمئن باشید آنها می‌فهمند دست کم مثل من فکر کنید که معتقدم تماشاگرم بهتر از من می‌فهمد.

او در پاسخ به این پرسش که کناره گیری‌اش از تئاتر دفاع مقدس به دلیل مشکلات ممیزی است یا نبود حمایت مالی‌، توضیح داد: آدمی منطقی هستم و می‌دانم باید به قوانین و ساختار شورای نظارت و ارزشیابی احترام بگذارم حتی اگر با این قوانین مخالف باشم اما تلاشم را می‌کنم که شورای نظارت را متقاعد کنم همچنانکه تمام تلاشم را کردم که بنیاد روایت از نمایش حمایت کند اما دوست نداشتند و نمی‌توانم ناچارشان کنم چون دلایلشان منطقی بود،‌نمایش ما دلخواه آنها نبود چون من هم دوست ندارم جور دیگر تئاتر دفاع مقدس اجرا کنم موضوع به همین سادگی است.

کارگردان نمایش «کادانس» با اشاره به مشکلات فراوان نمایش‌های ایرانی و اجتماعی یادآور شد: همان زمان که «ترن» در مرحله طرح بود بسیاری از دوستان «اسمشان را نبر» می‌گفتند چرا نمایشی با این همه دردسر اجرا می‌کنی یک متن خارجی بی‌دردسر پیدا کن ‌، چون جریانی وجود دارد که نمی‌خواهد در حوزه دفاع مقدس اتفاقات تازه و بکری بیفتد. اما من زمانی ناراحت شدم که شکل جدیدی از کاسبی از خانواده شهدا و جانبازان را دیدم و ناگهان متوجه شدم خودم و خانواده‌ام در خطر هستیم، مساله مالی نبود،‌امنیت اجتماعی مطرح بود.

دهقان در این زمینه توضیح داد: متوجه شدم جریانی یا نقدهای بسیار کریه‌، زشت و سفارش شده‌ای تلاش می‌کند، تصویر بسیار زشتی از نمایش ما برای مردم و مسئولان بسازد و دیدم این جریان در پی تخریب من و تسویه حساب‌های شخصی است در این جاست که می‌گویم دیگر در مورد دفاع مقدس حتی حرف هم نمی‌زنم و سر قولم هستم تا زمانیک مدیری خواهش کند،‌محتاج خواهش کردن نیستم محتاجم بدانند کاری را که عاشقانه دوست داشتم به اجبار رها کردم.

او درباره عملکرد این جریان مخرب تصریح کرد: این جریان تلاش می‌کرد با نقدهای مخرب به نمایش صدمه وارد کند. همزمان با اجرای «ترن» از طریق چند دوست منتقد آگاه شدم به آنها سفارش شده نقدهایی علیه نمایش بنویسند و آنها نپذیرفته‌اند هرچند متاسفانه در نهایت دو نقد بسیار توهین آمیز نوشته شد اما آن جریان نمی‌دانست ما اهالی تئاتر هم با هم دوستیم و بر یک سفره می‌نشینیم.

او در بخش دیگری از این گفت وگو درباره حمایت‌های مالی از نمایش «ترن» و پرداخت گیشه آن گفت: جهت اطلاع دوستان که معتقدند با بودجه میلیونی نمایش اجرا کرده‌ایم باید بگویم نمایش ما در مدت 24 اجرا 60 میلیون فروش داشت که با کسر شدن 12 درصد به 48 میلیون می‌رسد و به دلیل اجرا در جشنواره فجر هم 5 میلیون گرفتیم و با توجه به هزینه‌های ساخت دکور و لباس پوستر و بروشور و پذیرایی ‌، 38 میلیون باقی می‌ماند که باید میان تمام اعضای گروه قسمت شود و فکر می‌کنم بالاترین دستمزد برای بازیگری مانند امیر جعفری 800 هزار تومان باشد در حالیکه اگر بچه‌ها طبق تیپ معمولی‌شان دستمزد می‌گرفتند باید 180 میلیون بودجه می‌گرفتیم.

این کارگردان درباره حمایت احتمالی مرکز هنرهای نمایشی توضیح داد: مرکز توانش را نداشت و از آنجا که از اول با بنیاد حفظ آثار صحبت کرده بودیم طبیعی بود که آنها باید از ما حمایت می‌کردند که نکردند اصلا ناراحت نیستم که چرا حمایت نکردند،‌ آنها باید ناراحت باشند و عذاب وجدان داشته باشند که از کار ما حمایت نکردند.

او با تاکید بر اینکه حمایت نکردن بنیاد حفظ اثار برای گروه «ترن» عذاب‌آور نبوده است، خاطرنشان کرد: افتخار می‌کنیم که بدون حمایت اجرا کردیم و حتی فرد عزیزی گفت همه لذت کار شما به این بود که هیچ کس حمایتتان نکرد و این حرف خیلی به دلم نشست اما خیلی زور دارد که نه تنها حمایت نمی‌کنند بلکه تخریب هم می‌کنند و این تخریب همچنان ادامه دارد.

کارگردان نمایش «خنکای ختم خاطره» گفت: از تمام ارگان‌ها و دوستانی که می‌خواستند از «ترن» حمایت کنند، خواهش می‌کنم این کار را نکنند چون محبت آنها برای زندگی و حرفه‌ کاری من دردسر دیگری به دنبال دارد.

او بار دیگر ابراز تاسف کرد: همه شواهد نشان می‌دهد مسیر درستی برای فعالیت در حوزه دفاع مقدس وجود ندارد بلکه همان آثاری را می‌خواهند که مورد نظر خودشان است و پاسخ من هم چنین است من این طور کار کردن را بلد نیستم.

دهقان در پاسخ به این پرسش که جایزه نگرفتن از جشنواره تئاتر تا چه حد بر تصمیم‌اش اثر گذار بوده‌، گفت: زمانی فکر می‌کردم بزرگترین افتخار یک کارگردان تئاتر‌، جایزه گرفتن در جشنواره فجر است اما صادقانه اعتراف می‌کنم که اشتباه کردم، بزرگترین افتخار یک کارگردان مثل من این است که گروهی دارم که حاضرند از همه چیزشان بگذرند تا کارگردانی‌شان میان مردم‌،مدیران و تماشاگران سربلند باشد و بزرگترین جایزه زندگی‌ام گروهی بود که در «ترن» با آنها آشنا شدم چون به جز 10 نفر از آنها برای اولین بار بود که با بقیه‌شان کار می‌کردم و امروز دلم برای تک تک آنها تنگ شده است.

او که پیش از این برای اجرای نمایش «خنکای ختم خاطره» 5 جایزه از 7 جایزه مسابقه بین‌المللی جشنواره تئاتر فجر را دریافت کرده بود،‌یادآور شد: آن زمان خبرنگاری پرسید این جایزه‌ها به خاطر جنگی بودن نمایش شماست و من گفتم نمی‌دانم آقایان داوود رشیدی و داوود میرباقری که جزء داوران بودند،‌از خانواده شهدا هستند یا نه؟! اما سه داور خارجی حتما جز خانواده شهدا بودند که به من جایزه دادند!

نیما دهقان با بیان اینکه هرگز «جایزه» برایش ملاک و معیار نبوده است متذکر شد: تعداد کاندیداهای نمایش «ترن» نشان می‌دهد این نمایش ارزش‌های هنری خود را داشته است. افتخار جایزه گرفتن یک لحظه است ولی داشتن گروهی که با عشق کار می‌کند یک عمر افتخار دارد و کارگردان‌های تئاتر حرف مرا درک می‌کنند که چنین گروهی که کمتر نصیب کارگردان‌ها می‌شود بزرگترین جایزه است گروهی که نه تنها هیچ توقعی نداشتند بلکه در بسیاری لحظات خارج از وظیفه‌اشان کمک کردند.

او به شرایط متفاوت تولید دو نمایش «خنکای ختم خاطره» و «ترن» اشاره کرد و یادآور شد: در نمایش «خنکای ختم خاطره» فقط به این فکر می‌کردم نمایش بسیار تکنیکی و زیبا اجرا کنم اما در «ترن» مدام در اندیشه بودم که چگونه مشکلات ممیزی و بحران‌های مالی را حل کنم و این گروه پر انرژی نمایش بود که اجازه نمی‌داد بحران‌ها،‌ لحظه‌ای در کار ما توقف ایجاد کند و این بسیار ارزشمند است.

این کارگردان تئاتر تاکید کرد: اگر بازیگران اجازه می‌دادند در بروشور نمایشم را به عنوان مدیر اجرا منتشر می‌کردم چون حاشیه‌ها اجازه نمی‌داد انرژی نیما دهقان پشت «ترن» باشد در واقع بچه‌های گروه بودند که نمایش را به نتیجه رساندند چون از جایی به بعد دیگر کار هنری نمایش را رها کردم.

دهقان اضافه کرد: اگر شرایط ایده آلی داشتیم کمتر با این جمله روبه رو شدم که نمایش «خنکای ختم خاطره» خیلی بهتر از «ترن» بود باید بگویم کمتر کسانی هستند که جرات اجرای چنین اثری را داشته باشند چون حمیدرضا آذرنگ در نمایش «خنکای ختم خاطره» از مدیران انتقاد می‌کرد اما در «ترن» مردم را مورد انتقاد قرار می‌داد خیلی جرات می‌خواهد به تماشاگر انتقاد کنی و او برایت دست بزند،‌ ریسکی بود که انجام دادیم و با افتخار می‌گویم پیروز شدیم.
ایسنا