گفت‌و گو/ نقش جهاد سازندگی در جنگ تحمیلی

جهاد در همه صحنه های جنگ حضور داشت/ ویژگی اصلی جهاد سازندگی، مردمی بودن بود‎

محمد نصرتی از جهادگران دوران دفاع مقدس با اشاره به فرمایش امام راحل که به نیروهای جهادسازندگی لقب سنگر سازان بی سنگر را دادند، گفت: نیروهای جهاد در همه جا و جلوتر از سایر رزمندگان در خط مقدم جبهه ها حضور داشتند و بدون اینکه خودشان سنگری داشته باشند برای رزمندگان سنگر می ساختند.

کد خبر: ۲۱۳۶۵

تاریخ: ۲۱ خرداد ۱۳۹۳ - ۱۲:۱۱

محمد نصرتی استاد دانشگاه و از رزمندگان و جهادگران دوران جنگ تحمیلی در گفتو گو با دفاع مقدس درباره نحوه فعالیت جهاد سازندگی در دفاع مقدس اظهار داشت: جهاد سازندگی در سال 58 به فرمان حضرت امام(ره) تشکیل شدکه ابتدا در روستاها مشغول به فعالیت بود. در آبرسانی وبرق رسانی به روستاها، آبیاری زمین های کشاورزی به روستائیان کمک می کرد.

وی با بیان اینکه با شروع جنگ هیچگاه کار پشت جبهه و ماموریت های جهاد سازندگی تعطیل نشد، ادامه داد: نیروهای جهاد سازندگی همزمان با فعالیت در شهرها و روستاها در جنگ نیز حضور داشتند.

نصرتی افزود: جهاد در ابتدای تاسیس خود، یک نهاد مردمی بود و توسط نیروهای خودجوش، بسیجیان و متخصصین اداره می شد؛ به عبارت دیگر می توان گفت مردمی بودن مهندسی جنگ جهاد یکی از ویژگی های بارز و مهم این نهاد بود که موفقیت های بسیاری را در طول جنگ تحمیلی به دنبال داشت.

این رزمنده دفاع مقدس بیان کرد: همه یگانهای عمل کننده بعد از عملیات به عقب برمی گشتند؛ اما نیروهای جهاد سازندگی بعد از عملیات همچنان در منطقه بودند و اقدامات بعد از عملیات را انجام می دادند.

نصرتی با اشاره به فعالیت های جهاد سازندگی با آغاز جنگ تحمیلی تصریح کرد: ستاد پشتیبانی جنگ جهاد در ابتدا کمکهای مردمی را جمع آوری می کرده و بعد از آن با توجه به امکاناتی که داشت وارد مهندسی جنگ شد. احداث جاده، پل و زدن خاکریز را برعهده داشت و بعد از آن بتدریج در مناطق عملیاتی مستقر شد.

وی بیان کرد: جهاد سازندگی در آغاز جنگ ابتدا در جنوب مستقر و در سال 60 سازمان یافته تر شد؛ بطوریکه می توان گفت نقش مهندسی جنگ جهاد بعد از عملیات بیت المقدس ملموس تر، مهندسی تر و فنی تر شد و به ستاد پشتیبانی مهندسی جنگ جهاد تبدیل شد.

این رزمنده دفاع مقدس گفت: از آنجاییکه نمی شد هر شهرستانی جداگانه کاری انجام دهد؛ بنابراین ساماندهی پشتیبانی و مهندسی جنگ جهاد در قالب 5 قرارگاه کربلا، حمزه سیدالشهدا، نوح، نجف و رمضان تاثیر بسزایی در روند جنگ داشت که با تشکیل قرارگاه مرکزی پشتیبانی و مهندسی جنگ این قرارگاه ها به بهترین شکل مدیریت شدند بگونه ای که هر قرارگاه چندین استان را پوشش می داد و موظف به کار در محور خاصی بود یعنی کار بین این قرارگاهها تقسیم می شد.

نصرتی با بیان اینکه قرارگاه کربلا مسئولیت سازماندهی و برنامهریزی گردان های مهندسی را در جنوب برعهده داشت، گفت: این قرارگاه بدلیل ویژگی ها و حساسیت های جنگ در جنوب، از فعالترین قرارگاههای پشتیبانی و مهندسی بود. قرارگاه حمزه سیدالشهدا نیز به فرماندهی ابوالفضل حسن بیگی در شمالغرب مستقر بود و مسئولیت پشتیبانی ومهندسی عملیات های غرب کشور و در نبرد با گروهک ضد انقلاب خدمت می کرد.

وی ادامه داد: قرارگاه نجف مستقر در غرب وقرارگاه نوح در محور عملیاتی آبهای جنوب و خلیجفارس حضور داشت که وظیفه آن مهندسی وتجهیز پدافند عامل و غیرعامل جزایر خلیجفارس بود.همچنین قرارگاه رمضان که در سال های پایانی جنگ تحمیلی تشکیل شد، پشتیبانی و مهندسی عملیاتهای برونمرزی و همچنین در راستای ارتباط با مردم عراق و کمک به آنها فعالیت میکرد.

نصرتی با بیان اینکه جهاد در همه مناطق عملیاتی حضور همیشگی داشت، افزود: بچه های جهاد بسیار از خود گذشته بودند و باور داشتند که هرکاری را می شود انجام داد و هیچ کاری نشدنی نیست. معتقد بودند با فکر و برنامه ریزی می توان برای هرکاری راهکار عملی پیدا کرد. به خاطر دارم یکی از فرماندهان ارتش می گفت: هرکاری را که به بچه های جهاد می سپردید "نه" نمی گفتند.

وی با بیان اینکه فعالیت مهندسی جنگ جهاد در جبهه در سه مرحله انجام می شد، گفت: مرحله قبل از عملیات که شامل آماده سازی منطقه عملیاتی مانند زدن خاکریز، ساخت بیمارستان صحرایی، ایجاد قرارگاه های عملیاتی، زاغه مهمات و پشتیبانی های لازم جهت انجام عملیات بود.

نصرتی ادامه داد: مهندسی جنگ جهاد در حین عملیات مسئولیتهایی مانند ساخت پل، جاده، ایجاد معبر در میادین مین را برعهده داشتند. در حین عملیات که با پیشروی رزمندگان همراه بود، دوباره سنگر و خاکریز و جاده احداث و ترمیم می کردند. همچنین در مرحله بعد از عملیات اقداماتی از قبیل ایجاد سنگر ثابت، موانع جدید و تحکیم مواضع دفاعی و ...توسط جهادگران انجام می شد.

نصرتی با بیان اینکه تمامی برنامه ها و فعالیت های مهندسی جنگ جهاد و پشتیبانی جنگ جهاد با برنامه ریزی و تدابیر دقیق انجام می شد، افزود: برای هر لودر یا بلدوزر سه راننده (نیروی ذخیره) درنظر گرفته می شد تا در صورت نیاز به سرعت جایگزین شوند؛ بنابراین کار گردان های مهندسی جهاد اصلا برای ثانیه ای متوقف نمی شد.

وی درباره نحوه فراخوان نیروهای جهاد گفت: ابتدا در شهرهای مختلف ازجمله در مساجد، مدارس و ادارات مختلف فراخوان زده می شد که به چه افرادی نیازمند هستیم. مثلا اعلام می کردیم که به راننده، نیروهای فنی، جوشکار و تخصص های مختلف نیازمند هستیم.

نصرتی درخصوص ترکیب نیروهای پشتیبانی مهندسی جنگ جهاد تصریح کرد: عده ای نیروهای آزاد بودند که شغل آزاد از جمله کشاورز، جوشکار، لوله کش و راننده و... داشتند. گروه دیگر کارمندهای اداره جهاد سازندگی یا افرادی که از ادارات، ارگانهای دولتی می آمدند. مثلا اگر نیاز به یک مهندسی داشتیم که در اداره راه و ساختمان بود، با مسئول آن اداره یا ارگان جهت اعزام او به منطقه هماهنگی می کردیم. گروه دیگر، نیروهای متخصص و دانشجو بودند که داوطلبانه می آمدند. گروه سوم، دانش آموزان بودند که در قالب بسیج دانش آموزی به منطقه می آمدند که هر کدام از این نیروها با توجه به نوع نیاز جبهه ها در بخش های مختلف خدمت می کردند.

این رزمنده دفاع مقدس روحیه ایثارگری را از ویژگی های بارز نیروهای جهادسازندگی برشمرد و افزود: هیچ کاری برای آنها محال و نشدنی نبود. ایمان قوی و توکل برخدا، راهگشای نیروهای مهندسی جنگ جهاد در همه کارها بود.

نصرتی تصریح کرد: در پشتیبانی مهندسی جنگ جهاد اگر چه فرمانده وجود داشت؛ اما همه افراد به راحتی نظر، ایده و طرح های خود را ارائه می کردند. حتی گاهی پیش می آمد که نیروها با بررسی کامل و تفکر می گفتند که این کار یا طرح عملی نیست یا اینکه این کار اگر به گونه ای دیگر انجام شود، بهتر است، فرمانده هم قبول می کرد که ابتکارات و خلاقیت در جنگ را رقم زد.

وی ادامه داد: فضای آزاد برای اظهار نظر و استفاده از پیشنهادات دیگران ابتکارات، خلاقیت در مهندسی جنگ را رقم زد. احداث پل شناور خیبر که همچنان در دنیا بی نظیر است از جمله خلاقیت های بارز مهندسی جنگ بود.ساخت جاده در تپه های رملی در عملیات طریق القدس که توسط آن نیروهای رزمنده پشت توپخانه دشمن مستقر شدند و دشمن را دور زدند و با کمترین هزینه و تجهیزات موفقیت بزرگی را رقم زدند که پشتوانه موفقیت در عملیات بیت المقدس شد و دشمن از آن به بعد احساس خطر کرد؛ زیرا تا آن موقع نمی دانست افرادی با عنوان مهندسی جنگ جهاد در جبهه هستند و از حضور چنین نیروهایی اطلاع نداشت.

نصرتی با اشاره به اخلاص نیروهای مهندسی جنگ گفت: نیروها معمولا شبها کار می کردند با وجود اینکه با لودر و بلدوزر کار می کردند اما به گونه ای بود که دشمن متوجه حضور آنها نمی شد. با نور فانوس در تاریکی شب کار می کردند. مثلا فانوسها را در دوطرف جاده می گذاشتند؛ به گونه ای که راننده بداند این مسیر است. صبح ها دوباره فانوس ها را جمع کرده و آنها را تمیز می کردیم تا دوباره شب از آنها استفاده کنیم.

وی با بیان اینکه سرعت پیشروی  و پیروزی گردان های مهندسی جنگ جهاد زیاد بود به همان نسبت جهاد باید به کار خودش سرعت می داد، گفت: حتی در خیلی جاها در جابجایی نیروها به سایریگان ها کمک می کردیم؛ زیرا جهاد سازندگ،ی پشتیبانی مهندسی جنگ را برعهده داشت.

این رزمنده دفاع مقدس با اشاره به فرمایش امام راحل که به نیروهای جهادسازندگی لقب سنگر سازان بی سنگر را دادند، گفت: نیروهای جهاد  در همه جا و جلوتر از سایر رزمندگان در خط مقدم جبهه ها حضور داشتند و بدون اینکه خودشان سنگری داشته باشند برای رزمندگان سنگر می ساختند.

نصرتی در پایان گفت: از فعالیت و زحمات نیروهای جهادسازندگی در جنگ بسیار کم گفته شده است. که امیدواریم خداوند در روز قیامت به حق مظلومیت نیروهای پشتیبانی جنگ جهاد  دست همه ما را بگیرد.

گفتو گو از زهرا آرمند