بررسی ریشه‌های نفاق از منظر قرآن کریم

کتاب «قرآن و پدیده‌شناسی نفاق و نفوذ» تالیف محمد میرزایی از سوی دانشگاه علوم اسلامی رضوی منتشر شد. واکاوی علل بروز نفاق از منظر قرآن کریم در سطوح فردی و اجتماعی بحث محوری این کتاب است.

کد خبر: ۲۳۴۶۶۴

تاریخ: ۲۰ فروردين ۱۳۹۶ - ۱۷:۵۱

به گزارش گروه فرهنگ و هنر دفاع پرس، نگاهی گذرا به تاریخ اسلام نشان می‌دهد که نفاق یکی از آسیب‌های جدی در جامعه اسلامی است، که به‌گونه‌های مختلف زیان‌های گاه جبران‌ناپذیری به‌جای می‌گذارد و باعث گسیختگی شالوده جامعه می‌شود. نفاق علاوه بر ایجاد دودستگی و تفرقه در میان مردم، موجبِ نفوذ دشمنان خودی و غیرخودی به درون ساختارهای دینی، سیاسی، فرهنگی و اقتصادی می‌شود. همین امر، توجه به زمینه‌ها و علل شکل‌گیری نفاق را دوچندان می‌کند.

کتاب «قرآن و پدیده‌شناسی نفاق و نفوذ؛ به انضمام سخنان مقام معظم رهبری (مدظله‌العالی) درباره نفوذ» در 6 فصل به قلم محمد میرزایی، استادیار دانشگاه علوم اسلامی رضوی، به واکاوی علل بروز نفاق از منظر قرآن کریم در سطوح فردی و اجتماعی پرداخته و راهکارهای رفع و دفع آن‌ را معرفی می‌کند.

«مفهوم‌شناسی نفاق و انواع آن»، «تاریخچه نفاق در اسلام»، «عوامل پیدایش نفاق»، «نشانه‌های نفاق و ویژگی‌های منافقان»، «راهبرد مهار نفاق از دیدگاه قرآن کریم» و «نفاق، آثار و پیامدها» فصل‌های کتاب هستند. در بخش پایانی کتاب نیز رهنمودهای موضوعی مقام معظم رهبری درباره پدیده نفوذ، آثار و مهار آن است.

در مقدمه این کتاب آمده است: «پدیده خطرناک و پنهان نفاق یکی از موانع بزرگ پیشرفتِ جوامع است. وجود این پدیده را می‌توان به خوبی در بخشی از تاریخ اسلام حس کرد و شاهد افرادی سست عنصر و فرصت‌طلب بود که محافظه‌کارانه و از سر نفاق، در میان صفوف مسلمانان نفوذ کردند و با پوشیدن لباس خودی اتحاد مسلمانان را هدف قرار دادند.

امروز این پدیده که بنیان زندگی فردی و اجتماعی را به تدریج از میان می‌برد و بزرگ‌ترین آسیب برای دین شمرده می‌شود، چهره‌ای نوین به خود گرفته و در عرصه‌های گوناگون به‌ویژه در عالم سیاست، روح اعتماد و نگاه احترام‌آمیزِ انسان‌ها به یکدیگر را از میان برده است. بررسی‌های تاریخی نشان می‌دهند که نفاق در زمینه‌های گوناگون و در زمان‌های مناسب، دروغ را راست نمایانده و باطل را حق جلوه داده است، تا با این حربه، بدعت و انحراف را در مفاهیم دینی پدید آورد.»

براساس متن کتاب در صفحه 23 در ذیل سرفصل «مراتب نفاق» می‌خوانیم: «به‌نظر می‌رسد توجه قرآن‌پژوهان به اشتراکات نفاق در قرآن، مانع دستیابی آنان به جمع‌بندی نهایی درباره مراتب نفاق گردیده است.

در حالی که بررسی افتراقات آن در قرآن کریم و نیز نوع دستور خداوند به چگونگی برخورد با منافقان و شناخت فضای نزول آیات نفاق، این جمع‌بندی را به خوبی میسر می‌سازد. با شناخت این مراتب می‌توان راهبردهای برخورد با نفاق و مهار آن را دریافت. مراتب نفاق در قرآن با توجه به میزان زیان‌رسانی آن، در سه قسم جای می‌گیرد: نفاق پرخطر، نفاق کم خطر، نفاق رفتاری یا زبانی.»

نویسنده همچنین در صفحه 38 «منافق» را اینگونه معرفی کرده است: «در نگاه دینی، «منافق» کسی است که به تمام یا برخی ضروریات و احکام دین معتقد نباشد و گفتار و رفتارش را برای دستیابی به اهداف غیرمشروع مصروف سازد، یا صرفاً از روی ترس و طمع، به رفتاری انفعالی روی آورد.

چنین نفاقی «نفاق اعتقادی - سیاسی» نامیده می‌شود؛ زیرا در آن از یک‌سو، به مبانی و اصول دین اعتقادی وجود ندارد و از سوی دیگر، هدف یا کسب قدرت، گسترش و حفظ آن است، یا تضعیف قدرت مسلمانان، از طریقِ تزویر و نیرنگ. اما چنانچه کسی به اصول و ارکان اسلام باور داشته باشد ولی طمع دستیابی به مال و جاه و مقام، او را بر آن دارد که رفتار و گفتاری پسندیده نشان دهد و ظاهری موجه به نمایش بگذارد، چنین فردی گرفتار «نفاق اخلاقی - اجتماعی» است.»

نخستین چاپ کتاب «قرآن و پدیده‌شناسی نفاق و نفوذ» در 224 صفحه با شمارگان 500 نسخه به بهای 11 هزار تومان از سوی دانشگاه علوم اسلامی رضوی منتشر شده است.

انتهای پیام/ 161