40 نوع رادار ایرانی؛ چشمان همیشه بیدار نیروهای مسلح +عکس

ظهور فناوری‌های جدید در عرصه رادارها منجر به ساخت نمونه‌های پیشرفته‌ای شد که از نظر قابلیت‌ها رشدی جهش‌گونه نسبت به نسل‌های قبل از خود داشتند. رادارهای آرایه فازی ایرانی نمونه بارز این محصولات جدید هستند که امروزه گونه فراگیر رادارهای مختلف زمین‌پایه و هواپایه شده‌اند.

کد خبر: ۳۱۷۴۶

تاریخ: ۳۰ مهر ۱۳۹۳ - ۰۸:۳۳

به گزارش دفاع پرس، وظیفه مجموعه پدافند هوایی در زمینه رصد دشمن، در قالب کشف، شناسایی و اعلام خبر به یگانهای عمل کننده مختلف تعریف میشود. بدین ترتیب در صورت ورود دشمن به فضای خودی، یگانهای مربوطه که شامل هواپیماهای رهگیر و سامانههای دفاع هوایی هستند واکنش لازم را به موقع نشان میدهند.

برای این منظور لازم است چشمان تیزبین پدافند هوایی که همان رادارها هستند بتوانند تمام فضای خودی و نیز تا عمق سرزمینهای اطراف کشور را دیده، به دقت بررسی نمایند و اهداف را در همان عمق کشف کنند. به علاوه برای رویارویی با تهدیدات موجود در نبردهای مدرن شامل هواپیماها، پهپادها و موشکهای پنهانکار راداری نیز توانمندیهایی علاوه بر برد بالا باید در رادارها ایجاد شود.

کشورمان ایران ضمن برخورداری از سامانههای راداری خارجی، سالها است که اقدام به طراحی و ساخت و تولید رادارهای مورد نیاز خود در انواع باندهای فرکانسی و با بهرهگیری از جدیدترین فناوریهای در دسترس کرده ضمن اینکه رادارهای خارجی در اختیار خود را نیز به تناسب توانمندیهای ایجاد شده بهسازی نموده است.

روز یکشنبه هفته جاری خط تولید 3 سامانه مهم راداری که توسط متخصصین صنایع الکترونیک وزارت دفاع در صا شیراز طراحی و ساخته شده است افتتاح و به بهرهبرداری رسید که با احتساب این سه رادار، مجموع رادارهای معرفی شده در کشورمان به عدد مشهور 40 رسید. مشرق نیز در راستای معرفی تلاشهای جهادگران این عرصه به معرفی 40 نمونه از رادارهای زمینپایه ساخت کشورمان میپردازد که دارای کاربردهای مختلف نظارت هوایی و سطحی هستند.

1- رادار ملی

ورود رادارهای جدید به ایران پس از جنگ تحمیلی و تفاوتهای عملکردی آن با نمونههای موجود متخصصان کشور را به این تصمیم رساند که باید حتماً راداری دیجیتالی و ساخت داخل فراهم شود. این امر در نهایت به ساخت رادار ملی با برد 450 کیلومتر در سال 1377 منجر شد که مراحل طراحی و ساخت آن تماماً توسط نیروهای داخلی به انجام رسید.

پیش از این کار بزرگ، فرستندهها، گیرندهها و برخی از اجزای سامانههای راداری موجود توسط متخصصان تعمیر و در صورت عدم وجود قطعات لازم در اثر تحریمها، با طراحی آن بخش به صورت بومی، قطعه یا بخش (ماژول) ساخت ایران روی سامانه نصب میشد.

اولین نمونه راداری که به صورت بومی طراحی و ساخته شد رادار ملی است. این رادار در کنار گیرندههای دیجیتالی ناظر 1 و 2 که به سامانههای راداری موجود در آن زمان افزوده شدند ساخته شد.

نتیجه تحقیقات کارکنان مجرب رادار پیرامون فناوریهای روز دنیا باعث شد تا رادار ملی با شرایط برد بالا و تفکیکپذیری فاصلهای و زاویهای بسیار خوب و از همه مهمتر برای قطع وابستگی از دنیا ساخته شود. در واقع با توجه به ساخت داخل بودن این رادار برد بلند امکان پوشش سطح گستردهای از کشور که قبلاً مقدور نبود با ساخت تعداد کافی از آن ممکن شد.

مهمترین مزیت رادار ملی، راحتی کار برای تیم فنی و فرآیند تعمیراتی است زیرا این رادار به دلیل استفاده از فناوریهای نوین به سرعت عیبیابی و رفع عیب میشود. مزیت دیگر آن آسایش تیم عملیاتی است زیرا این رادار علائم (اسکوپ) بسیار روشن و واضحی دارد و کاربر آن، اهداف مورد نظر را از بین اهداف ثابت به راحتی پیدا میکند. مزیت دیگر رادار ملی خودکار شدن بسیاری از عملکردهای آن است به طوری که به راحتی به شبکه مکانیزه و یکپارچه پدافند هوایی کشور متصل میشود.

محدودیت رادار ملی بویژه در مورد محدودیتهای راهاندازی، نسبت به رادارهای موجود کمتر است. در حال حاضر رادار ملی حداقل در شرق، شمال و غرب کشور وارد خدمت شده و به عنوان بخشی از زنجیره نظارت هوایی در فواصل طولانی و هشدار زودهنگام به کار میرود.

رادار ملی

رادار ملی نشان داده است که شرایط جوی در کارکرد آن تأثیر بسیار اندکی دارد و در تمام فصول سال و انواع محیطهای مرطوب، کوهستانی و حتی کویری آزمایش شده و کمترین ایراد و محدودیت را نسبت به رادارهای موجود نشان داده است. این رادار هم برای هشدار زودهنگام و هم برای ردگیری اهداف هوایی کاربرد دارد و دادههای تولیدی توسط آن به مراکز فرماندهی و آتشبارهای عملیاتی ارسال میشود تا سریعترین واکنش نسبت به شرایط نشان داده شود.

برد رادار ملی در حدود 450 کیلومتر است که آن را در رده رادارهای برد بلند هشدار زودهنگام قرار میدهد. آنتن رادار آن ساختاری سه تکه و میلهای- شبکهای دارد. در نتیجه از جرم آنتن کم شده و مقاوت آن در مقابل باد نیز بیشتر میشود. این رادار از نوع ثابت است که در مواضع مشخص راداری نصب شده و به نظر میرسد که نوع نیمه متحرک یدک شونده نیز داشته باشد.

2- کاشف یک

کاشف-1 راداری تماماً متحرک، میانبرد، در باندS  با برد بیشینه150  کیلومتر و سقف ارتفاع قابل پوشش 14کیلومتر بوده و عملکرد آن 2 بُعدی است به این معنی که دو مختصه مکانی هدف را نسبت به خود میسنجد که شامل فاصله مستقیم و زاویه بوده و پس از پردازش، مختصات x و y آن را نمایش میدهد که مربوط به فاصله افقی و ارتفاع اهداف است.

کاشف-1

این رادار که با نام TM-ASR-1 نیز معرفی شده است توان خروجی 800 کیلووات داشته و با توجه به برد خود به عنوان رادار هشدار ثانویه در فرایند کشف اهداف به کار میرود. با توجه به فرکانس مورد استفاده، کاشف توانایی کشف اهداف با سطح مقطع راداری پائین مانند پهپادهای کوچک و موشکهای کروز را هم دارد. برای تضمین عملکرد بالای کاشف در فضای نبرد قابلیت مقابله با جنگ الکترونیک(ECCM)  نیز برای آن ایجاد شده است.

پس از کشف و ردیابی هدف، رادار اطلاعات را به مرکز فرماندهی و کنترل ویا آتشبارهای پدافند هوایی ارسال میکند. آنتن این رادار که از نوع سهموی(Parabolic)  است قابلیت گردش 360 درجه و با سرعتهای دورانی 3، 6 یا12  دور بر دقیقه را به تناسب موقعیت راهکنشی (تاکتیکی) و حضور تهدیدات در منطقه دارد.

به گزارش مشرق، کاشف همچنین نقشهای از کلاتر (بازتابهای عوارض سطحی) داده و میتواند مناطق حساس را به صورت تقویت شده در نمایشگرهای چندمنظوره خود نمایش دهد. کاشف توانایی کشف اولیه بیش از 100 هدف و ردیابی در حین جستجوی 20 هدف را دارد.

تمامی زیرسامانههای این رادار شامل مولد برق، اتاق خدمه و سامانههای پردازش و کنترل و ارتباطات و اجزای مکانیکی باز کردن و حرکت دادن رادار در یک کامیون مستقر شدهاند که یکی از عوامل تحرک بالای این مجموعه است.

قابلیت این رادار در آماده شدن به کار و یا خروج از وضعیت کاری برای حرکت به منطقهای دیگر بسیار بالا بوده و در زمان کمتر از 30 دقیقه آماده به کار میشود. متوسط زمان بین بروز دو ایراد در کاشف-1 بیش از 1000 ساعت و متوسط زمان لازم برای تعمیر ایراد در آن کمتر از 30 دقیقه است.

در نتیجه علاوه بر افزایش اطمینانپذیری آن، کارکردن و تعمیرات لازم نیز در زمان کوتاهی انجام شده و رادار به چرخه عملیاتی باز میگردد. این رادار در محیطی با سرعت باد 25 متر بر ثانیه (90 کیلومتر بر ساعت) و رطوبت 95% توانایی کارکرد دارد.

3- کاشف دو

کاشف-2 با بهسازیهای مختلف بر روی کاشف-1 به وجود آمده است به طوری که برد نهایی این رادار تا 200 کیلومتر بوده که حدود 33% افزایش نسبت به نسل قبلی را نشان میدهد. فرستنده و گیرنده در این رادار کاملاً از فناوری حالت جامد بهرهمند شدهاند که باعث افزایش قابلیتهای عملیاتی و همچنین افزایش اطمینانپذیری زیرسامانههای مربوطه میشود. از این رو قاعدتاً فاصله بین دو بروز ایراد در کاشف-2 بیشتر از نسل قبلی شده است.

آنتن رادار کاشف-2

یک تفاوت مشهود ظاهری در دو نسل کاشف، آنتن رادار آنها است که در نسل دوم به جای آنتنی با سطح یکپارچه از سطح مشبک استفاده نمودهاند. هر دو نوع آنتنها از سه بخش متصل به هم تشکیل شدهاند که در حال حرکت از هم باز شده و در طرفین و بالای خودروی حامل قرار میگیرند.

کاشف-2 با آنتنهای جمع شده

آنتن کاشف-2 به دلیل مشبک بودن، جرم کمتری داشته و در نتیجه به توان الکتریکی کمتری برای چرخش نیاز دارد و دوام اجزای متحرک آن نیز بیشتر گردیده و مقاومت آن در برابر باد نیز بهبود مییابد.

4- مطلع الفجر یک

رادار مطلع الفجر-1 از اولین نمونههای رادارهای داخلی با توانایی مناسب در کشف اهداف پنهانکار بوده است. این رادار در زمره رادارهای با برد متوسط به بالا قرار میگیرد و در باند VHF کار میکند.

رادار مطلع الفجر-1 در حالت آماده به کار

نحوه عملکرد سختافزاری آنتن رادار مطلع الفجر بدین صورت است که آنتنهای آن که به فرم یاگی هستند در حال حرکت به صورت جمع شده روی سقف کانتینر حاوی تجهیزات پردازش و کنترل قرار داشته و پس از استقرار در ناحیه مورد نظر باز میشوند.

این مجموعه روی پایهای که به صورت تلسکوپی جمع شده است قرار دارد که با باز شدن این پایه مرکز آنتنها در ارتفاع حدوداً 8 متری سطح زمین قرار میگیرد. در مطلع الفجر-1 از 12 آنتن یاگی شکل که مشابه آنتنهای مرسوم گیرنده امواج تلویزیونی هستند استفاده شده است.

برد این رادار که 360 درجه را پوشش میدهد در حدود 300 کیلومتر بوده و سقف ارتفاع قابل پوشش آن 20 کیلومتر است که بیشتر از بالاترین سقف پرواز بسیاری از هواپیماهای نظامی معمول بوده و ارتفاع تاکتیکی اهداف را ارائه میدهد. مطلع الفجر-1 قابلیت ردگیری همزمان تا 100 هدف و نگهداری سابقه اهداف را دارد.

رادار به همراه مکانیزمهای استقرار، سامانههای پردازش و کنترل، نمایشگرهای کاربران،  ادوات مخابراتی و سامانه تولید برق همگی توسط یک تریلر حمل میشوند که توان تحرک بالایی به آن میدهد. این رادار از سامانههای ضد جنگ الکترونیک نیز بهرهمند است و پایداری خوبی در فضای نبردهای مدرن خواهد داشت.

مطلع الفجر-1 با آنتنهای جمع شده

قابلیت کد کردن پالسها بر اساس الگوهای بومی با احتمال کشف پائین، شبکه عیبیابی خودکار، قابلیت پرش فرکانسی هم به صورت تصادفی و هم تابع الگوریتم مورد نظر تا 100 پله در کنار طراحی بخشی (ماژولار) از دیگر ویژگیهای قابل ذکر سامانه مطلع الفجر-1 است. این رادار ضمن دارا بودن قابلیت عملکرد شبانهروزی امکان استفاده به صورت شبیهساز آموزشی را نیز داشته و کاربری و تعمیر و نگهداری آن آسان است.

5- مطلع الفجر دو

رادار مطلعالفجر-2، یک رادار 3 بعدی، با قابلیت تحرک مناسب، برد بلند ویژه مراقبت هوایی و هشدار زودهنگام در باند VHF است که میتواند به طور مستقل عمل کرده ویا به عنوان بخشی از یک سامانه پدافندی و البته جزئی از شبکه یکپارچه پدافند هوایی باشد.

این رادار قابل استفاده در تمام شرایط آب و هوایی و یک رادار مدرن با پردازش کوهرنت بوده و تماماً از اجزای نیمه هادی بهرهمند است که میتواند اهداف هوایی را تا برد 480 کیلومتر و همچنین اهداف با سطح مقطع پایین را آشکارسازی و ردگیری کند.

مطلع الفجر-2

در مطلع الفجر-2 نیز مانند نسل قبلی تمامی اجزای سامانه توسط یک تریلر قابل حمل بوده و تغذیه رادار میتواند توسط دو دیزل ژنراتور نصب شده در آن یا توسط برق شهر انجام شود.

در روش پردازش کوهرنت یا منسجم(Coherent)  که در مطلع الفجر-2 از آن استفاده شده تمامی سیگنالهای ارسالی با مشخصات یکسان از نظر فاز فرستاده میشوند و از اثرات تصادفی آنها پیشگیری میشود در حالی که در روش غیرکوهرنت یا نامنسجم سیگنالهای ارسالی دارای اختلاف فاز هستند.

به گزارش مشرق، از نتایج به کارگیری چنین روشی، توانایی تشخیص کوچکترین تفاوت سرعت اهداف بوده که ناشی از اختلاف سیگنالهای بازگشتی است که در هنگام ارسال هیچ اختلافی (در واقع اختلاف فاز) با هم نداشتند. همچنین تداخل کمتر و مزایای سیگنالی بهتری در این روش نسبت به روش نامنسجم وجود دارد.

رادار مطلع الفجر-2

استفاده از تجهیزات الکترونیکی پیشرفته نظیر نیمه هادیها باعث افزایش مدت زمان قابل کارکرد و کاهش احتمال بروز خرابی در این رادار شده و میزان زمان مورد نیاز برای تعویض و تعمیر قطعات آن را نیز کاهش داده است.

در مطلع الفجر-2 از 32 آنتن در دو طبقه به فاصله حدود 2 تا 4 متر و در هر طبقه دو ردیف استفاده شده و در هر ردیف 8 آنتن به طور متقارن حول استوانه نگهدارنده قرار گرفتهاند. بنابراین ارتفاع نهایی آنتنها از سطح زمین باید به حدود 12 تا 14 متر رسیده باشد که در افزایش پوششدهی ارتفاع پایین و نزدیک سطح زمین مؤثر است.

32 آنتن موجود در مطلع الفجر-2 تشکیل 2 کانال مجزا را دادهاند که علاوه بر افزایش پایداری عملکردی رادار و قابلیت اطمینان بالا در زمینه شناسایی و ردگیری اهداف هوایی، با بهرهگیری از 2 کانال مجزا در صورت از کار افتادن یا بروز هر گونه مشکلی برای یکی از آنها، دیگری به کار خود ادامه میدهد. طبق اعلام مسئولان مربوطه مطلع الفجر-2 که عملکردی 3 بعدی دارد از قابلیت اندازهگیری زاویه، جهت، سرعت و ارتفاع اهداف پروازی به روش مقایسه سیگنال بین 2 کانال مستقل موجود در رادار نیز برخوردار است.

6- رادار نظارت هوایی بایاستاتیک میانبرد

رادار بایاستاتیک دیجیتال حالت جامد که در باندVHF  کار میکند برای کشف اهداف هوایی با مشخص کردن فاصله، زاویه و سرعت آنها با قابلیت انتقال بی درنگ اطلاعات به شبکه پدافند هوایی ساخته شده است.

رادار بایاستاتیک میانبرد

مأموریت ویژه این رادار کشف اهداف پروازی با سطح مقطع راداری پائین همچون جنگندههای نسل پنجم، پهپادها و موشکها است. این رادار از گیرنده باند وسیع استفاده کرده و تکنیک پرش فرکانسی در آن در دو حالت خودکار هوشمند با استفاده از JATS و حالت رندوم صورت میگیرد.JATS  یاJamming Analysis Transmission Selection   کار تحلیل جمینگ دشمن را انجام داده و فرکانسهایی که تحت تأثیر جنگ الکترونیک قرار گرفته تشخیص داده و برای تغییر آن اقدام میکند.

این سامانه یک رادار 2 بعدی است و فرستنده و گیرنده آن در فاصلهای چند کیلومتری از یکدیگر قرار دارند. این قابلیت به عنوان یک مزیت برای سامانه محسوب میشود زیرا بخشهای غیرفعال (پسیو) آن را از حمله دشمن محافظت میکند. البته توان تحرک این سامانه بالا بوده و فرستنده و گیرنده هر یک در مکان محافظت شده جداگانهای قرار دارند و به راحتی منتقل میشوند در نتیجه زمان آماده به کار شدن و خروج از حالت کار کمتر از 45 دقیقه است.

مزیت دیگری که در طراحی و ساخت این سامانه لحاظ شده بیشینه توان تشعشعی است که 4000 وات بوده و 120 کیلومتر را پوشش میدهد. این سامانه قابلیت ردگیری تا 100 هدف را با استفاده از توانایی ردگیری در حین جستجو و ارتباط کامل با بخشهای کنترل و فرماندهی دارد.

این رادار دارای حاملهای مختلف سیگنالی نوع پیوسته و فرستنده تماماً حالت جامد بوده و علاوه بر قابلیت JATS  برای مقابله با جمینگ، تکنیک جهش فرکانسی و روش «طیف گسترده» نیز در آن به کار گرفته شده است.

7 و 8 و 9- کاوش، جویا، هادی

این سه رادار از اجزاء سامانه پدافند هوایی موشکی مرصاد هستند. در این سامانه رادار جستجو و کشف هدف «کاوش» کار یافتن اهداف را بر عهده دارد. اهداف کشف شده دستهبندی و ارزیابی شده و اطلاعات به واحد فرماندهی و کنترل ارسال میشود. رادار جستجوگر ارتفاع پست «جویا» نیز برای کمک به کشف و ردگیری اهدافی که در ارتفاع پایین پرواز میکنند ایفای نقش میکند.

با کمک این رادار، مرصاد توانایی انهدام اهداف پروازی در ارتفاع پائین را نیز دارد. با تشخیص مرکز کنترل آتش سامانه، وظیفه ردگیری و قفل روی اهدافی که خطرناکتر تشخیص داده میشود به رادار رهگیر «هادی» سپرده شده و این رادار که سامانههای الکترواپتیکی نیز با آن همراه و هماهنگ و روی آن نصب شدهاند کار تأمین اطلاعات لازم برای هدایت موشک نیمه فعال راداری را به سمت هدف تا لحظه اصابت به آن به انجام میرساند.

رادار کاوش

سامانه مرصاد قابلیت شناسایی هدف در فاصله 150 کیلومتری توسط رادار کاوش، قفل نمودن روی آن در فاصله 80 کیلومتری و مورد هدف قراردادن آن در بیشینه برد45  کیلومتری را دارد.

رادار هادی

با توجه به تهدیدات روز که اهداف با سطح مقطع راداری(RCS)  کم هستند، در طراحی این سامانه تلاش زیادی شده است تا قابلیت درگیری مؤثر با این تهدیدات ایجاد شود که منجر به ایجاد توانایی کشف اهداف با سطح مقطع بسیار کم در حدود 0.5 مترمربع در فاصله 110 کیلومتری شده است. با این ویژگی اغلب موشکها، پهپادها و هواپیماهای جنگنده نسل چهارم پیشرفته به اهدافی عادی برای مرصاد تبدیل میشوند.

رادار جویا

رادارهای این سامانه دارای قابلیتهای بالایی در زمینه اقدامات متقابل الکترونیکی و ضد جمینگ بوده و در نتیجه از پایداری بالایی در محیط نبرد برخوردار هستند.

10- رادار کیهانی سپهر

یکی از راههای کشف و تشخیص اهداف سطحی در فاصله دور استفاده از رادارهایOTH  است که از آنها با عناوین ماوراء افق، افق نگر و کیهانی نیز یاد شده.

عملکرد رادارهای ماوراء افق

رادارهای کیهانی امواج HF را به لایه یونوسفر جو که از ارتفاع 85 کیلومتر تا 600 کیلومتری است میتابانند. با برخورد امواج به این لایه که منجر به شکست و بازگشت آنها به سمت زمین میشود محدودههای دور و وسیعی قابل پوشش است. به گزارش مشرق، این نوع رادارها برای نظارت بر مناطق دور دست از 500 تا 4000 کیلومتر و بالاتر در مساحتهای بسیار بزرگ مناسب هستند.

این رادارها دارای شبکهای از آنتنهای فرستنده و گیرنده بوده و به دلیل ماهیت شبکهای و گسترش سامانههای خود قابلیت حمل و نقل و جابجایی بالایی نداشته و به طور مستقر در مکان ثابت مورد استفاده قرار میگیرند. کاربرد غیرنظامی این رادارها در اموری از جمله اقیانوسشناسی و کنترل ترافیک دریایی و کاربرد نظامی آنها در بخش هشدار اولیه سامانههای دفاع موشکی بالستیک و کروز است.

نمونهای خارجی از رادارهای ماوراء افق

رادارهای کیهانی معمولاً به لحاظ سختافزاری پیچیدگی کمتری نسبت به رادارهای فرکانس بالاتر دارند اما به لحاظ نرمافزاری و پردازش بسیار پیچیده هستند. دقت اندازهگیری این رادارها به اندازه رادارهای دیگر نیست و استفاده از آنها تنها در بخش هشدار اولیه مطرح است. کشوری که از رادار کیهانی استفاده میکند در واقع قادر است تحرکات کشورهای منطقه پیرامون خود را بر روی خاک آنها مورد پایش لحظهای قرار دهد.

رادار سپهر که به عنوان دوربردترین رادار کشور نیز مطرح میشود از نوع رادارهای ماوراء افق بوده و به گفته مسئولین دفاعی برد معمول آن 2500 کیلومتر است که قابلیت تغییر از 800 کیلومتر تا 3000 کیلومتر را نیز دارد. این رادار که در سالیان اخیر طراحی و ساخته شده است با طی آزمایشهای عملیاتی آماده به خدمت بوده و قرار است تا تعداد کافی از آن در مناطق مختلف کشور مستقر شوند.

11- علیم

این رادار یکی از نمونههای رادارهای پسیو ساخته شده در کشور است. رادارهای پسیو بدون انتشار امواج و با دریافت بازتابهای راداری ناشی از فرستندههای دیگر کار کشف اهداف را به انجام میرسانند. این فرستندهها شامل انواع مختلفی از جمله امواج فرستندههای رادیو و تلویزیون است.

رادار پسیو علیم

این نوع رادارها مزایای قابل توجهی دارند از جمله توانمندی ویژه در کشف اهداف با سطح مقطع راداری پائین و اهداف پروازی در ارتفاع و سرعت کم. در عملکرد رادارهای بایاستاتیک و مولتیاستاتیک، دریافت امواجی که توسط هواگردهای پنهانکار به سمتی غیر از فرستنده منحرف شدهاند یکی از روش های کشف این گونه هواگردها است. رادارهای پسیو هم در واقع نوع خاصی از رادارهای مولتیاستاتیک بوده و در نتیجه در کشف این اهداف موفق هستند.

علیم در حالت آماده به کار

از دیگر مزیتهای رادارهای پسیو هزینه تولید و هزینه عملیاتی پائین به دلیل نبود فرستنده و اجزای مکانیکی متحرک است. البته این نوع رادارها نیاز به توان پردازشی بالایی به دلیل ماهیت متنوع امواج دریافتی داشته و حداقل 6 مرحله کار پردازش دادههای دریافتی باید انجام شود تا کار ردگیری هدف به انجام برسد. بنابراین ساخت رادار علیم در وهله اول نشان دهنده توانمندی بالای متخصصان کشور در زمینههای رایانه و پردازش است.

همچنین رادارهای پسیو به دلیل اینکه انتشار امواج ندارند توسط سامانههای دشمن کشف نشده و در نتیجه از حمله دشمن در راستای سرکوب پدافند هوایی مصون باقی میمانند. کمتر بودن اجزای مورد نیاز برای راهاندازی سامانه نیز به حفاظت و اختفای بهتر این نوع رادارها کمک میکند. بدین ترتیب این رادارها در نواحی نزدیک به دشمن نیز قابل استقرار هستند.

رادار علیم ساخت ایران بردی بین 250 تا 300 کیلومتر دارد که برای کشف و کمک به شکار سریع اهداف ارزشمندی چون جنگندهها و هواپیماهای ضربتی و همچنین موشکهای کروز پنهانکار راداری که به طور معمول در ارتفاع کمتر از 20 متری سطح زمین پرواز میکنند ابزار ارزشمندی در دست رزمندگان اسلام است.

12- الوند

الوند نام سامانه راداری است که بنابر اعلام مسئولان مربوطه در سه رده شامل برد کوتاه، متوسط و بلند ساخته شده است. حداقل دو نوع از آنها با تکمیل تمامی آزمایشها وارد یگانهای قرارگاه پدافند هوایی خاتم الانبیاء شدهاند. این رادار به سامانههای ضدجمینگ جدید مجهز بوده که مطابق با نیازهای روز طراحی شده است.

13- طارق

این رادار با هدف ایجاد یک رادار زمینی برد کوتاه قابل حمل توسط نفر طراحی و ساخته شد. برد آشکارسازی این رادار برای انسان 4.5 کیلومتر، برای خودرو 8 کیلومتر و برای بالگردها 6 تا8  کیلومتر است.

آنتن آن از نوع میکرواستریپ آرایهای بوده و بیشترین مقدار توان برای فرستنده تنها به 10 وات میرسد. این رادار در باند X کار کرده و بازه سرعت شیء قابل ردگیری توسط آن بین 3 تا 200 کیلومتر بر ساعت معادل 83 سانتیمتر بر ثانیه (نزدیک به سرعت راه رفتن انسان) تا 55.6 متر بر ثانیه است.

رادار طارق

طارق هم امکان اتصال به شبکه راداری کشور را داشته و هم میتواند از راه دور کنترل شود. همچنین میتوان از طارق در سامانههای کنترل آتش استفاده کرد. جرم کل مجموعه این رادار شامل آنتن، سهپایه و سامانه پردازشگر کمتر از 30 کیلوگرم است که حمل آن را توسط یک تا دو نفر ممکن می سازد.

14- بصیر110

این رادار نیز برای استفاده در مأموریتهای مراقبت زمینی و پایش مرزها ساخته شده است. با کمک دادههای تولیدی این رادار کار مدیریت منطقه تحت پوشش و دیدهبانی سامانهای ممکن شده و حتی نوع اهداف نیز تشخیص داده میشود. این رادار دارای انواع مختلفی از جمله نمونههای B، D، P و PS است.

رادار بصیر-110 به سامانه مکانیابی جهانی نیز مجهز بوده و توانایی تشخیص سرعت اهداف را دارد. شبکهسازی و کنترل از راه دور، فرستنده و گیرنده از نوع نیمه هادی، برخورداری از کنسول و سامانه پردازش رایانهای و کارکرد در باند X از دیگر قابلیتهای رادار بصیر است.

بصیر-110

باند X شامل طول موج 2.5 تا 4 سانتیمتر و فرکانس 8 تا 12 گیگاهرتز بوده و به دلیل مشخصات الکترومغناطیسی خود توانایی تشخیص اهداف کوچک را دارد و معمولاً خود این رادارها نیز سبک و کوچک هستند. به گزارش مشرق، بصیر نیز به همین دلیل قابلیت حمل شدن توسط نفرات و خودرو را دارد و دهها دستگاه از آن توسط نیروی انتظامی در امر پایش مرزها به کار میرود.

نمونههایی از بصیر روی خودروهای تاکتیکی سبک و متوسط نیز نصب شده و بنابراین از قابلیت تحرک بسیار بالایی برخوردار هستند. برد آشکارسازی بصیر برای نفر پیاده 6 کیلومتر، برای خودروی سبک 12، خودروی سنگین 20 و برای بالگردها 25 کیلومتر است.

15- "GSR-110"

این رادار 25 کیلوگرمی نیز از جمله رادارهای کوتاه برد با مأموریت اصلی مراقبت زمینی است. برد آشکارسازی آن برای خودروهای سبک و کوچک تا 5 و برای خودروهای سنگین تا 6.4 کیلومتر است. آنتن این رادار توانایی گردش 360 درجه در راستای افقی را داشته و سرعت هدف قابل تشخیص برای آن بین 3 تا 100 کیلومتر بر ساعت است. جرم کلی رادار با تجهیزات جانبی 30 کیلوگرم است.

GSR-110

از دیگر ویژگیهای آن توانایی بالا در مقابله با جنگ الکترونیک، احتمال ردگیری شدن کم، فیلتر پردازش پالس داپلر، قابلیت تحرک بالا، آمادهسازی سریع، فرستنده حالت جامد، آنتن آرایهای میکرواستریپ، تشخیص و ردگیری اهداف به صورت دستی و خودکار، قابلیت شکلدهی دیجیتالی به موج و فشردگی پالسها، قابلیت کنترل از راه دور کامل، قابلیت نظارت بخشهای مختلف فضای تحت پوشش با محور و پهنای قابل انتخاب و توان مصرفی کمتر از 30 وات است.

16- افق

خانواده رادارهای افق به منظور پایش دریایی به عنوان رادار ساحلی توسعه یافتند. این رادار توانایی شبکه شدن با سامانههای راداری و پدافندی و اتصال به سامانههای کمک ناوبری از جمله Speed Log و GPS را داشته و توانایی ردگیری100  هدف دریایی از جمله ویژگیهای مهم افق برای راداری در این رده است.

رادار افق

یکی از نمونههای رادار افق در باند X کار میکند که برخی از مشخصات عملکردی آن شامل توان ارسالی 25 کیلووات، سرعت چرخش آنتن 24 و 42 دور در دقیقه به صورت 360 درجه و برد اسمی 96 مایل دریایی معادل 177.6 کیلومتر است.

نمونههایی از این رادارهای دریایی قابلیت نصب روی شناورها را دارند و با توانایی بالای خود در کشف تعداد بالایی هدف، قابلیتهای شناورهای رزمی کشورمان را در اطلاع از موقعیت اطراف بسیار افزایش دادهاند.

17- رادار تقرب فرودگاهی

هواپیماهای نزدیک شونده به یک فرودگاه پس از وارد شدن به حریم آن تحت کنترل مرکز مربوطه در آمده و برای فرود ایمن راهنمایی میشود. بار اصلی در سنجیدن وضعیت هواپیماها در این فرایند بر عهده رادار تقرب فرودگاهی است که یکی از اصلیترین سامانههای فرودگاهی به شمار میرود.

رادار ساخته شده برای این منظور قادر است از فاصله 30 کیلومتری فرودگاه هواپیما را تحت کنترل و هدایت خود گرفته و تا لحظه نشستن و پارک هواپیما آن را هدایت کند.

رادار تقرب فرودگاهی

18- رادار 10 شهریور

یک سامانه راداری کاملا پسیو و منحصر به فرد در سطح منطقه است. این رادار اهداف ریزپرنده را میبیند اما خودش دیده و کشف نمیشود، زیرا موجی از خود