در چهاردهمین نشست هیأت‌پژوهی مطرح شد؛

واضحی آشتیانی: مداحان به سمت مرثیه‌خوانی عالمانه سوق داده شوند/ رجبی دوانی: نشست‌های هیأت‌پژوهی لبیک گفتن به فرمان رهبری است

چهاردهمین نشست هیأت‌پژوهی جامعه ایمانی مشعر با نقد کتاب «درسنامه مقتل‌شناسی» اثر حجت‌الاسلام والمسلمین جعفر واضحی‌آشتیانی توسط محمدحسین رجبی دوانی عضو هیات علمی دانشگاه امام حسین (ع) در مسجد مقدس جمکران برگزار شد.

کد خبر: ۳۴۴۲۱۵

تاریخ: ۱۰ ارديبهشت ۱۳۹۸ - ۰۸:۵۱

به گزارش گروه فرهنگ و هنر دفاع‌پرس، چهاردهمین نشست هیأت پژوهی ظهر امروز با محوریت نقد و بررسی کتاب «درسنامه مقتل‌شناسی» و حضور جمعی از مبلغان و پژوهشگران دینی در شبستان امام علی (ع) مسجد مقدس جمکران برگزار شد.

در ابتدای این نشست، حجت‌الاسلام والمسلمین علیرضا ربانی‌منش معاون راهبردی جامعه ایمانی مشعر طی سخنانی با بیان اینکه «مقتل» روایت شهادت امام شهیدان در واقعه کربلاست، اظهار داشت: مرثیه‌خوان امام شهیدان برای روایت مقتل، نیازمند آشنایی با اصول، فنون و روش‌های مشخصی است که این مهم هدف نگارش کتاب «درسنامه مقتل‌شناسی» است.

وی با اشاره به نقد این کتاب در این نشست توسط محمدحسین رجبی دوانی عضو هیأت علمی دانشگاه امام حسین (ع)، تصریح کرد: این کتاب در 222 صفحه و با هدف چگونگی روایت کربلا به رشته تحریر در آمده است.

مرثیه‌ها با نگاه به ظرفیت مقتل‌ها کاربردی شود

حجت‌الاسلام والمسلمین جعفر واضحی آشتیانی در ادامه این نشست، با بیان اینکه تاکنون بیش از 200 مقتل مختلف نوشته شده است، اظهار کرد: با وجود اینکه مقاتلی خوبی همانند مقتل جامع سیدالشهدا (ع) تا کنون نوشته شده است، اما به حواشی واقعه شهادت نسبت به اصل مقتل، بیشتر پرداخته شده است.

وی بر لزوم کاربردی کردن مرثیه‌ها با نگاه به ظرفیت مقتل‌ها تاکید کرد و افزود: نکاتی در راستای استفاده از مقتل در کتاب درسنامه مقتل‌شناسی آورده شده است که این نکات می‌تواند در روایت‌های مختلف مورد استفاده مرثیه‌خوانان قرار گیرد.

نویسنده کتاب «درسنامه‌های مقتل‌شناسی» با اشاره به اینکه واژه «مقتل» در زبان عرب به زمان و مکان کشتن یا جا‌های حساس بدن گفته می‌شود، عنوان کرد: «مقتل» در اصطلاح به مجموعه‌ای از گزاره‌های گفتاری و نوشتاری در مورد کشته شدن اولیای الهی گفته می‌شود که در آن به قبل و بعد از کشتن این بزرگواران نیز اشاره می‌شود.

وی یادآور شد: مرثیه به مجموعه چند بخش مقتل، شعر، زیارت، روایات و جملات عاطفی می‌گویند، اما در میان این عناصر، مقتل جایگاه اصلی را به خود اختصاص داده است.

مداحان به سمت مرثیه‌خوانی عالمانه سوق داده شوند

واضحی آشتیانی خاطرنشان کرد: نیت از تدوین کتاب درسنامه مقتل‌شناسی کاربردی کردن مقتل بوده است؛ ما مشاهده کردیم که مرثیه‌خوانی به دو دسته عالمانه و عامیانه تقسیم‌بندی می‌شود به همین علت ما باید سخنرانان به ویژه مداحان را به سمت و سوی مرثیه‌خوانی عالمانه سوق دهیم، در این نوع از مرثیه‌خوانی باید از روایات، زیارات و منابع مطلوب استفاده شود درحالی که در مرثیه‌خوانی عامیانه صرفاً آنچه که مورد پسند مردم است مطرح می‌شود.

وی تاکید کرد: درسنامه مقتل‌شناسی به دنبال ترویج هنر استفاده از مقتل است، در این کتاب علاوه بر پاسخ‌دادن به سوالات مرثیه‌خوانان، معرفی منابع و مقتل‌های عمومی برای مردم و علاقه‌مندان به اهل‌بیت (ع) و فرهنگ کتابخوانی برای ذاکرین مورد توجه قرار گرفته است.

این پژوهشگر دینی افزود: هر چند برخی تصور می‌کنند که هیأت مذهبی فقط جمعی هستند که به دنبال شادی و گریه هستند، اما هیأت یکی از مراکز تاثیرگذار در زندگی، کسب و کار، اقتصاد و اعتقادات مردم است.

وی تاکید کرد: اکنون انقلاب اسلامی به چهل سالگی و دوران پختگی خود رسیده است و در هیأت‌های مذهبی نیز باید به این پختگی برسیم هر چند شور را باید حفظ کنیم، اما شعور را نیز باید تقویت کنیم و در این راستا نیز باید تحقیق‌ها، پژوهش‌ها و ارائه مقاتل معتبر دینی را مورد توجه قرار دهیم.

هیأت‌پژوهی دغدغه ورود هیأت‌ها به عرصه‌های مختلف را ایجاد می‌کند

واضحی مطرح کرد: نشست هیأت‌پژوهی دغدغه‌ای برای ورود هیأت‌ها به عرصه‌های مختلف ایجاد می‌کند که ثمرات آن در هیأت‌ها، متولیان و مخاطبان آن‌ها قابل مشاهده خواهد بود و همانطور که رهبری مطالبه داشتند هیأت‌پژوهی باید با شدت و قدرت استمرار داشته باشد تا ثمره آن در جامعه مشاهده شود.

همچنین، محمدحسین رجبی دوانی خاطرنشان کرد: زمانی که حرف از مقتل می‌زنیم توجهات به واقعه کربلا و امام حسین (ع) جذب می‌شود درحالی که مقتل‌نویسی و مقتل‌نگاری در ادبیات تاریخی مسلمین فقط اختصاص به اولیای الهی نداشته است و مقتل‌های عثمان و عمر بن خطاب هم داریم، اما از منظر شیعه مقتل فقط به معصومین (ع) اختصاص دارد.

مداحان نباید از هر منبعی تاریخی استفاده کنند

وی با بیان اینکه مداحان باید با منابع معتبر آشنایی یافته و از هر منبعی استفاده نکنند، اظهار کرد: در راستای این هدف، نقد و بررسی منابع مرتبط با عاشورا دنبال و در این راستا برخی از منابع جامع به صورت مطلوب معرفی شده است، اما مباحث مناسب برای انتقال به عموم مردم باید از این منابع استخراج شود.

عضو هیأت علمی دانشگاه امام حسین (ع) اضافه کرد: در دانشنامه امام حسین (ع) و مقتل جامع سیدالشهداء به صورت جامع به واقعه کربلا پرداخته شده و به همین علت برای مطالعه‌کنندگان تاریخ کربلا بسیار مناسب است، اما مرثیه‌خوانی آن، ذوقی می‌خواهد که فرد باید بتواند با انگیزه و ذوق خود مفاهیم و مطالب را به مخاطبان خاص خود انتقال دهد.

وی ادامه داد: مقتل صرفاً به چگونگی کشته شدن یک شخصیت و قبل و بعد از آن، پرداخته است و ما کتاب‌های تاریخی نیز داریم که با تعاریف عمومی به بخشی از تاریخ از جمله واقعه کربلا پرداخته‌اند و نباید با این نگاه مقتل و تاریخ را از هم جدا بدانیم چرا که مقاتل بر اساس گزارشات تاریخی کتب مختلف نگاشته می‌شود.

رجبی دوانی با بیان اینکه مبنای اعتبارسنجی به مقتل‌های معتبر باید در کتاب درسنامه مقتل‌شناسی مورد توجه قرار گیرد، تصریح کرد: در این کتاب از برخی منابع فقط اسم برده شده، اما جزییات و مطالب مهم برخی از مقاتل دیگر به صورت جامع مطرح شده است که این تبعیض قابل پذیرفتن نیست.

این کارشناس فرهنگی ادامه داد: سیر تاریخی عزاداری‌ها در کتاب درسنامه مقتل‌شناسی مورد توجه قرار گرفته، اما این سیر فقط به ایران محدود شده و به عزاداری در کشور‌های دیگر پرداخته نشده است و یکباره نیز از عزاداری در عصر صفویه به انقلاب اسلامی رسیده‌ایم یعنی دوره زندیه و به خصوص دوره قاجار که عزاداری‌ها، شبیه‌خوانی‌ها و تعزیه‌ها اوج می‌گیرد، مورد توجه قرار نگرفته است. در مورد دوره پهلوی نیز جا دارد به وضعیت سخت عزاداری مردم اشاره شود.

وی تاکید کرد: امیدواریم مرثیه‌خوانان در مراسم‌های عزاداری به منابع معتبر استناد و از طرح مباحث غیرواقعی پرهیز کنند که در این راستا مراجعه به مقتل‌های معتبر موضوع بسیار مهمی است که موجب افزایش تاثیرپذیری مخاطب نیز می‌شود.

برگزاری نشست‌های هیأت‌پژوهی لبیک گفتن به فرمان رهبری است

رجبی دوانی برگزاری نشست‌های هیأت‌پژوهی را لبیک گفتن به فرمان رهبری برای بالا بردن غنای علمی هیأت‌ها دانست و مطرح کرد: اگر مداح‌ها و منبری‌ها بتوانند به داشته‌های خود از نظر علمی بیافزایند می‌توانند در کنار ایجاد شور، حزن و شادی میان مردم، عرصه‌های مختلف زندگی اهل‌بیت (ع) را برای مردم بازگو کنند چراکه هیأت‌ها بسیار بر جان و اعتقاد مردم رسوخ پیدا کرده و می‌توانند هنگام بروز خطرات برای دین، انقلاب و کشور بر مبنای مطالعات و کار‌های علمی، تأثیرگذاری لازم را به دنبال داشته باشند.

انتهای پیام/ ۱۲۱