نگاهی به مرحله اول عملیات کربلای5 در دی ماه 1365

عملیاتی که کارشناسان نظامی دنیا را شگفت‌زده کرد

سال 1365 برای کشورمان سال عجیب و پرحادثه‌ای بود و زمستان این سال هم در جبهه‌ها سالی مهم و سرنوشت‌ساز به حساب می‌آمد.

کد خبر: ۳۸۴۲۷

تاریخ: ۲۳ دی ۱۳۹۳ - ۰۹:۱۱

به گزارش دفاع پرس، امام خمینی (ره) این سال را سال «پیروزی» نامگذاری کرده بود که حامل پیامی خاص به جبههها بود. در تیرماهش «مهران» آزاد شد و با دنبال کردن استراتژی عملیاتهای بزرگ سالانه توسط فرماندهان جنگ، همگان خودشان را برای انجام عملیاتی بزرگ در زمستان این سال که فصل انجام عملیاتهای بزرگمان بود، آماده میکردند.

عملیات کربلای4 در هفته اول دیماه سال 65 با هدف تصرف ابوالخصیب و محاصره نیروهای مستقر در شبه جزیره فاو و تهدید بصره از جنوب انجام شد. عملیاتی بزرگ که در رسیدن به هدفهایش ناکام ماند. پس از عملیات کربلای4 دشمن که مدت زمان طولانیای در انتظار عملیاتی بزرگ از سوی ایران بود حالا خود را از اضطراب یک ساله رها شده میدید و تبلیغات وسیعی را علیه ایران آغاز کرده بود. ناکامی در رسیدن به اهداف این عملیات فرماندهان و رزمندگان را در آن شرایط حساس ناامید نکرد و به محرکی تبدیل شد تا آنان دو هفته بعد عملیات بزرگ دیگری به نام کربلای5 را در حوالی همان منطقه عملیاتی (شلمچه) انجام دهند.

انجام مرحله اول عملیات کربلای5

انجام عملیات کربلای4 راههای نفوذ به قلب دشمن را نشان رزمندگان داده بود. نیروهایی که در این عملیات عقبنشینی کرده بودند خیلی سریع سازماندهی شدند و خود را آماده انجام عملیات بزرگ بعدی با فاصلهای کوتاه کردند. فتحالله جعفری فرمانده زرهی سپاه در عملیات کربلای5 در گفتوگو با «جوان» از جلسه پادگان گلف اهواز و تصمیم برای انجام این عملیات میگوید: «به نظرم روز بعد از اتمام کربلای4 بود، چهارم یا پنجم دی ماه بود که به گلف دعوت شدیم و به اتفاق جمعی از فرماندهان به آنجا رفتیم و در آنجا در حضور آقای هاشمی رفسنجانی جلسهای در خصوص انجام عملیات برگزار شد. این بحث مطرح بود که ما برای کربلای4 تدارک زیادی دیده بودیم. حدود 350 گردان آماده کرده بودیم که مسلماً با طرح موضوع اتمام عملیات نگهداشتن این تعداد نیرو امکانپذیر نبود. لذا برای چارهجویی جلسه مشورتی برگزار شد و طی آن آقای محسن رضایی به موفقیت لشکر19 فجر و 57 ابوالفضل(ع) اشاره کرد و گفت که به نظر میرسد میتوان از شلمچه به دشمن ضربه وارد کرد. بعد از کمی گفتو شنود، آقای هاشمی رفسنجانی هم این نظر را تأیید کرد و گفت که ظرف 15 روز انجام شود.»

آمادهسازی و جابجایی تجهیزات و نیروها موضوع مهم دیگری بود که باید با سرعت و دقت بالایی انجام میگرفت. سردار جعفر اسدی فرمانده لشکر 33 المهدی چگونگی سازماندهی نیروها در این فاصله کوتاه را اینگونه بیان میکند: «جابجایی و تجهیز یک یگان برای یک عملیات مراحلی دارد. ما شناورهایی داشتیم که وقتی میخواستند از رودخانه اروند عبور کنند برایشان مشکل بود. وقتی میخواهیم از رودخانه کم عمقی که بعضی نقاطش عمق آب به یک متر و نیم میرسد و بعضی جاها به 30 سانت عبور کنیم باید شناوری باشد که درخور این آب باشد و در این آب بتواند حرکت کند. باید یکسری امکانات خوب و مجهز برای این کار بیاوریم. با جرثقیل باید تجهیزات را جابهجا میکردیم. ما از همان روزی که ابلاغ شد به این منطقه بیاییم تا شب عملیات یک دم برای جابهجایی و برنامهریزی اقدام میکردیم. بچههایی که در منطقه بودند و قبلاً آنجا عملیات کرده بودند بچههای اطلاعاتِ خودشان را بین بچههایی که حالا میخواستند آنجا عملیات انجام دهند تقسیم کردند. آنها راهنما شدند و تمام تجارب را گرفتند و با شناساییهایی که در شب انجام دادند توجیه شدند.»

اصل غافلگیری دشمن در شلمچه

هر چقدر رزمندگان برای انجام عملیات زودتر آماده میشدند، دشمن را بیشتر غافلگیر میکردند. سرانجام عملیات کربلای5 در ساعت یک بامداد تاریخ 19 دیماه با رمز مبارک «یا زهرا(س)» در منطقه شلمچه و شرق بصره و با اهداف آزادسازی شلمچه، جزایر و مناطق شرق بصره، انهدام ماشین جنگی عراق، پاسخ مناسب به شرارتهای دشمن در بمباران مناطق مسکونی و استفاده از سلاح شیمیایی آغاز میشود.

رزمندگان نیروی زمینی سپاه پاسداران تحت فرماندهی قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا(ص) و با پشتیبانی و حمایت آتشباری سنگین، از مواضع خود خارج میشوند و همچون صاعقه بر سر دشمن فرود میآیند. رزمندگان با عبور از میدانهای وسیع مین، سیمهای خاردار، تلههای انفجاری، خاکریزهای مثلثی و هلالی موفق میشوند در میان ناباوری نیروهای عراقی خود را به خاکریز اول دشمن برسانند. سردار محمد کوثری فرمانده لشکر محمد رسولالله در این عملیات، وضعیت منطقه را اینگونه توصیف میکند: «کارشناسان عالی نظامی کشورهایی مثل امریکا، شوروی، انگلیس و فرانسه زمین شلمچه را بررسی کرده بودند و به این نتیجه رسیده بودند که اصلاً نمیشود از آنجا عبور کرد. زمین بسیار پیچیده بود، به صورتی که نیممتر آب انداخته بود. چون حالت باتلاق داشت نه میشد پیاده رفت و نه با قایق.»

رزمندگان بعدازظهر نخستین روز عملیات، در یک درگیری شدید موفق میشوند 1500 تن دیگر از قوای بعثی را کشته و زخمی کنند و تلفاتشان را به 6500 تن افزایش دهند. آشفتگی، اختلال و درهم ریختگی در آرایش نظامی دشمن، رژیم بعث را مجبور میکند در اطلاعیه نظامی 2520 به شکست اعتراف کند. رزمندگان که تهاجم کوبنده خود را از شب قبل آغاز و تا صبح 20 دی ادامه داده بودند، طی عملیاتی پیچیده آبی- خاکی مستحکمترین خطوط پدافندی دشمن در طول مرز را در هم میشکنند و طولانیترین خط دفاعی به عمق 9کیلومتر را پشت سر میگذارد. در این میان تیپ45 پیاده دشمن به میزان 100درصد، تیپهای 439، 418، تیپ 36 زرهی از لشکر5 مکانیزه به میزان 50 درصد و تیپ 20 از لشکر5 به میزان 80 درصد آسیب میبیند و منهدم میشوند. نیروی هوایی هم چهار مرحله قوای بعثی را بمباران میکند.

با ادامه درگیری تا اواخر روز 20 دی که با پاتکهای سنگین واحد زرهی دشمن همراه بود تعداد دیگری از نیروهای دشمن به اسارت درمیآیند. تعداد اسیران تخلیه شده به 790 تن و تلفات عراق به 9500 تن بالغ میشود. همچنین با آتش پرحجم پدافند ضدهوایی، پنج فروند از هواپیماهای مهاجم مورد هدف قرار میگیرند و تعداد هواپیماهای ساقط شده به 21 فروند میرسد. گفتنی است صدها تانک و نفربر دشمن هم یا منهدم میشوند یا به غنیمت درمیآیند. منطقه شلمچه در روز 20 دی ماه آزاد میشود. با گسترش عملیات هر لحظه فاصله رزمندگان با بصره کمتر میشود به طوری که که صدای شلیک مسلسلها مردم شهر را سراسیمه به خیابانها میکشاند. در ادامه عملیات لشکرهای جدید سپاه آماده میشوند تا برای مرحله دوم عملیات وارد عمل شوند.

منبع:جوان