رسانه ای به قدمت بیش از 200سال خیانت(1):

صدای مخالف برای تامین منافع بریتانیا / گزارشی از هفت دهه دخالت بی بی سی در ایران

سفارت انگلیس در تهران یادداشتی باعنوان «خط خبری برای بی بی سی» را در ساعت 5:30 روز 19مارس 1953 با جزئیات در اختیار بی بی سی قرار می دهد تا حول محورهای موردنظر، شخصیت دکترمصدق را به مخاطبان معرفی نمایند.

کد خبر: ۴۲۰۵

تاریخ: ۱۵ مهر ۱۳۹۲ - ۰۹:۱۳

به گزارش خبرگزاری دفاع مقدس، رسانه به معنای عام آن را می توان از جمله بخش هایی دانست که در طول تاریخ، همواره انسان برای آگاهی و رسیدن به اهداف خود از آن بهره برداری کرده است. رسانه های دیداری،شنیداری و نوشتاری همواره مهمترین وسیله برای انعکاس نظرات و دیدگاه های افراد مختلف به یکدیگر بوده که در طول تاریخ و به فراخور زمان توانسته اند انسان ها را در آگاهی و اطلاع از رویدادهای گوناگون یاری نمایند.

رسانه با توجه به وظیفه خطیری که دارد موظف به رعایت اصل صداقت، راستی،عدم تضییع حقوق دیگران و... می باشد و باتوجه به اینکه رسانه ها دارای سیاست گذاری و جهت گیری های درست و غلط در این عرصه می باشند لذا به همین دلیل در صحیح رساندن پیام به دیگران ممکن است موفق یا شکست خورده باشند.

امروزه باتوجه به حجم گسترده رسانه های گروهی در دنیا و جذب مخاطبین فراوان، این پیام رسان قدرتمند در جهت دهی افکارعمومی نقش به سزایی پیاده می کند. به همین دلیل وظیفه پیام رسانان و اصحاب رسانه در این انتقال پیام، بسیارمهم می باشد. اما در این عرصه، بسیاری از رسانه ها باتوجه به سیاست های غلط صاحبان متبوع خود عملکرد ناصواب و خلاف رویه و قوانین متداول رسانه ای انجام می دهند و وظیفه خود در رعایت پیام رسانی صحیح و توجه به عدم تضییع حقوق دیگران را انجام نمی دهند.

بی بی سی، رسانه سلطنتی انگلستان از معدود رسانه هایی است که قدمت 300-200 ساله دارد و همواره در پیاده نمودن سیاست های زیادی خواهانه و تجاوزگرانه بریتانیا تلاش های فراوانی انجام داده است. این رسانه باتوجه به تجربه فراوانی که در عرصه اطلاع رسانی و جهت دهی افکارعمومی در طول قرن ها به دست آورده، در پیشبرد اهداف بریتانیا موثر بوده و حتی در بسیاری از مواقع منشأ تغییر نظام ها و افکارعمومی مخالف نظام سلطنتی انگلستان بوده است.

بی بی سی، بنا به وظیفه خود که همانا پیاده کردن سیاست های بریتانیا در کشورهای گوناگون می باشد، در سیاست های ملل مختلف دنیا به ویژه کشورهای آسیایی دخالت نموده و آنها را به انجام امور موردنظر بریتانیا تطمیع نموده است.

ایران را می توان ازجمله کشورهایی دانست که قربانی سیاست های تجاوزکارانه و زیاده طلبانه بریتانیا شده و بسیاری از منابع ارزشمند و گرانبهای خود را به دست این کشور از دست داده است. در این راستا نیز شبکه سلطنتی بی بی سی از هیچ کمکی دریغ نکرده و در زمان های مختلف و به ویژه حساسی که در ایران رخ داد ازجمله انقلاب مشروطه، کودتای28مردادو...، اقدامات ارزشمندی برای صاحبان خود به انجام رساند.

از این رو دولت انگلیس بعد از مدت ها تلاش موفق به پخش برنامه های فارسی رادیو بی بی سی شد. بخش قابل توجهی از مطالب برنامه های فارسی رادیو بی بی سی توسط« آن لمبتون»، وابسته مطبوعاتی سفارت انگلیس در تهران و از محققان ایران شناس تهیه و به وسیله «سر ریدر ویلیام بولارد»، سفیرانگلیس در ایران، به لندن فرستاده می شد.

در برخی منابع، نقش بخش فارسی رادیو بی بی سی در وقوع رخدادهای تاریخ معاصرایران مدنظر قرار گرفته است که از آن جمله از برنامه های شب های سوم شهریور 1320 و 28مرداد1332 می توان نام برد. از برنامه های شاخص رادیویی بی بی سی می توان به برنامه ای از یک مجموعه معروف مستند اشاره کرد که درباره کودتای 28مرداد و نقش انگلیس، آمریکا و به ویژه بخش فارسی رادیو بی بی سی در این رخداد مهم تاریخ ایران تهیه شده است. در این  برنامه 28دقیقه ای باعنوان «یک کودتای کاملاً بریتانیایی» که دوشنبه 22آگوست 2005 از رادیو 4 انگلیس پخش شد، «مایک تامسون» از برنامه سازان باتجربه بی بی سی ضمن بررسی اسناد آرشیوی این شبکه و دیگر بایگانی های دولتی، مصاحبه با آخرین کارگزار انگلیس در رخداد28مرداد، گفتگو با استادان متخصص درباره تاریخ معاصرایران و برخی شاهدان عینی این رخداد، به بررسی این رویداد مهم تاریخی پرداخت.

بی بی سی در تاریخچه ای که در سایت خود از فعالیت های ایران منتشر کرده اذعان نموده است، به علت خشمی که انگلیسی ها از تلاش برای ملی شدن صنعت نفت داشتند، این برنامه در ارتباطی تنگاتنگ با وزارت امورخارجه انگلیس برای تخریب وجهه دکترمصدق به عنوان یکی از رهبران ملی شدن صنعت نفت، بسیار تلاش کرد.

سفارت انگلیس در تهران یادداشتی باعنوان «خط خبری برای بی بی سی» را در ساعت 5:30 روز 19مارس 1953 با جزئیات در اختیار بی بی سی قرار می دهد تا حول محورهای ذیل، شخصیت دکترمصدق را به مخاطبان معرفی نمایند:

1-حداقل اظهارنظر درباره شرکت نفت ایران و انگلیس

2- تأکید براینکه مصدق راه حل عادلانه و منصفانه را رد کرده است

3- تأکید براینکه پیشنهاد از جانب انگلیس و آمریکا بوده است

4- سخنرانی مصدق، حاوی اطلاعات غلط درباره درآمدهای نفتی بود

بی بی سی در جریان مبارزات ملت ایران با رژیم پهلوی، اخبار مربوط به انقلاب ملت ایران را به صورت گسترده پوشش داد و همین موضوع بعدها سبب گلایه اطرافیان شاه از بی بی سی شد و آنها نقش مهمی برای این رسانه در جریان این مبازرات قائل شدند.

دیدگاه غالب درخصوص نقش فعال بی بی سی در دوره مذکور این است که بی بی سی به نیروهای ملی گرای متمایل به غرب دل بسته بود تا با سقوط رژیم پهلوی و روی کارآمدن احتمالی این نیروها، انگلیس نیز نقش از دست رفته اش در پی کودتای 28مرداد که پس از آن آمریکاییها نقش کلیدی را در ایران ایفا می کردند، بازپس گیرد.

اما این امید بی بی سی چندان دوام نیاورد و با پوشش مغرضانه رویدادهای ایران درسال 1358(1980م)، دفتر بی بی سی در تهران تعطیل و تا سال 1378(1999م) بازگشایی نشد. در این دوره خبرنگاران بی بی سی همچون «جان سیمپسون»، گهگاهی به ایران سفر و گزارش هایی اغلب دارای سوگیری منفی از ایران تهیه می کردند.

در سال 2001 سایت خبری بی بی سی فارسی راه اندازی شد و پس از مدتی در سال1385 وزیردارایی وقت انگلیس از تخصیص سالانه پانزده میلیون پوند برای راه اندازی شبکه تلویزیونی فارسی زبان بی بی سی خبر داد که این برنامه در 25دی ماه سال 1387 تحقق یافت.

بی بی سی که 7دهه پیش پیشگام حضور رادیویی در ایران بود، از اواخر سال 1387 به طورجدی بر رساندن تصویر خود به ایران و ایرانیان متمرکز شد. تجربه نشان داده بنگاه خبری بی بی سی، تأثیرگذاری در بلندمدت را به جای زودبازده بودن، هدف قرار می دهد. شبکه بی بی سی فارسی از روز 25دی 1387 با برنامه سازی خاص و متفاوت خود به خانه های فارسی زبانان سرَک کشید و جمعیت حدود 175میلیونی فارسی زبان منطقه را با پخش روزانه 8ساعت برنامه مورد هدف قرار داد و درکمتر از چندماه توانست به تدریج در میان بخش هایی از جامعه ایران و نیز تعداد قابل توجهی از مخاطبان کشورهای فارسی زبان افغانستان و تاجیکستان، جای پایی باز کند و حتی در مقاطعی پس از انتخابات ریاست جمهوری در ایران، به بازیگری جدی در حوادث پس از انتخابات تبدیل شود به گونه ای که درطول یک سال گذشته بارها با تقدیر نمایندگان مجلس عوام انگلیس مواجه شده است.

«مایک گیپس» رئیس کمیته روابط خارجی مجلس عوام انگلیس در صفحه 20گزارش خود درباره عملکرد سرویس جهانی بی بی سی با ابراز رضایت کامل از عملکرد این شبکه در سال 2009 چنین نوشته است: «ما از افزایش موقت ساعت پخش بی بی سی فارسی به 24ساعت استقبال می کنیم و متأسفیم از اینکه به دلیل محدودیت مالی، قادر به ادامه کار نبودیم. ما پیشنهاد می کنیم که پخش 24ساعته بی بی سی فارسی باید در صدر اولویت های سرویس جهانی بی بی سی در سال 2010 قرارگیرد و همه امکانات و توانمندی های فنی به کارگرفته شود تا تلاش های دولت ایران برای محدود کردن دسترسی شهروندان ایرانی به بی بی سی فارسی ناکام شود.»