استاد دانشگاه آنکارا:

دلیل مخالفت آمریکا با اس -۴۰۰ ترس از تجزیه ناتو است/ خشم واشنگتن از روابط ترکیه با ایران و روسیه

پروفسور «صالح ییلماز»، معتقد است که آمریکا به علت نگرانی از تجزیه ناتو، با خرید اس -۴۰۰ توسط ترکیه از روسیه مخالف بوده و به خاطر روابط آنکارا با مسکو، تهران و پکن خشمگین است.

کد خبر: ۴۳۱۸۰۸

تاریخ: ۲۶ آذر ۱۳۹۹ - ۰۹:۲۴

به گزارش گروه سایر رسانه‌های دفاع‌پرس، وزارت خزانه‌داری آمریکا روز دوشنبه در راستای تنبیه ترکیه بر سر خرید سیستم موشکی سطح به هوای پیشرفته «اس -۴۰۰» از کشور روسیه، اعلام کرد که نام «حوزه ریاست صنایع نظامی ترکیه» و چهار نفر از مقامات ارشد این نهاد نظامی به فهرست اشخاص و نهاد‌های تحت تحریم دفتر کنترل دارایی‌های خارجی (اوفک) افزوده شده است. اوفک از نهاد‌های زیرمجموعه وزارت خزانه‌داری است.
‌
می‌توان گفت موضوع اس -۴۰۰ تازه‌ترین و جدی‌ترین موضوع مورد تنش میان آنکارا و واشنگتن پس از کودتای نافرجام ۲۰۱۶ ترکیه است. هر چند خط ارتباطی خوبی میان «دونالد ترامپ»، رئیس جمهور آمریکا و «رجب طیب اردوغان»، رئیس جمهور ترکیه وجود داشت، اما این بار ترامپ هم نتوانست مانع اجرای تحریم شود.

از طرفی برخی تحلیل گران معتقدند این تلاش‌ها نشان می‌دهد، ترکیه بستر رقابت تسلیحاتی روسیه و آمریکا شده است و هرکدام به نوعی سعی دربه دست آوردن بازار تسلیحاتی این کشور را دارند. اما اینکه کدام کشور می‌تواند پیروز این رقابت باشد هنوز مشخص نیست.

در همین رابطه پروفسور «صالح ییلماز» رئیس مؤسسه مطالعات روسیه در آنکارا و عضو هیئت علمی دانشگاه ییلدیریم بایزید در گفت‌وگویی دلیل اصلی مخالفت آمریکا با ترکیه در خصوص خرید سامانه موشکی زمین به هوای اس -۴۰۰ (نسل جدید سیستم پدافند هوایی روسیه) و روند تحریم‌ها را مورد بررسی قرار دهد.

همانطور که می‌دانید وزارت خزانه داری آمریکا صنایع دفاعی ترکیه، «اسماعیل دمیر» رئیس آن و ۴ نفر از کارکنان این سازمان را به بهانه خرید سامانه موشکی اس -۴۰۰ از روسیه تحریم کرده است. گفته می‌شود علی رغم تلاش ترامپ در دو سال اخیر برای ممانعت از اعمال تحریم علیه آنکارا، اما با ریاست جمهوری بایدن روند این موضوع جدی‌تر هم خواهد شد. مساله تحریم‌ها بر روابط آنکارا و واشنگتن به عنوان دو کشور که در منطقه ائتلاف دارند، چه تأثیری خواهد داشت؟

گزارشات حاکی از این است که دونالد ترامپ این بار از جو بایدن خواهد خواست تا مساله تحریم علیه ترکیه را حل کند. به همین دلیل اجرای تحریم‌ها تا ژانویه ۲۰۲۱ زیاد جدی نخواهد بود. بایدن با آمدن بر مسند ریاست جمهوری ایالات متحده آمریکا بیشتر بر مساله روسیه متمرکز خواهد شد، برای همین احتمال می‌رود در مقابل ترکیه به دنبال مسیر سازش باشد. پیش بینی می‌شود برای یافتن راهکار برای حل موضوع تحریم روند مذاکرات میان آنکارا و واشنگتن آغاز شود و هر دو کشور به عنوان دو عضو ناتو الگوی مناسبی برای حل مساله تحریم‌ها پیدا کنند.

پیش‌تر رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه گفته بود که در صورت اعمال تحریم‌ها فعالیت پایگاه «اینجیرلیک کورجیک» را متوقف خواهد کرد. آیا چنین چیزی محتمل هست؟ پاسخ ترکیه در مقابل تحریم آمریکا چه خواهد بود؟

این غیر ممکن است که ترکیه پایگاه اینجرلیک و کورجیک را تعطیل کند؛ این پایگاه صرفاً متعلق به آمریکا نیست بلکه متعلق به ناتو است. ایجاد بحران و تنش میان ترکیه و آمریکا به ضرر ناتو است، زیرا بحران میان کشور‌های عضو موجب تجزیه ناتو خواهد شد. به غیر از آمریکا دولت‌های دیگری نیز متحد ترکیه در ناتو هستند. ضمن اینکه حمایت برخی از اعضای ناتو از ترکیه موجب خشمگین شدن برخی کشور‌ها به خصوص فرانسه شده است. پاسخ ترکیه در مقابل تحریم‌های آمریکا متوقف کردن فعالیت آمریکایی‌ها در پایگاه‌های داخل خاک ترکیه نخواهد بود، بلکه پاسخش اجرای سیاستی جهت ایجاد مشکل برای واشنگتن است. بستن پایگاه رسمی ناتو امکان پذیر نیست.

این تحریم‌ها چه تأثیری بر اقتصاد ترکیه خواهد داشت؟

ترکیه دارای اقتصادی چند پاره است؛ اگر تحریم‌ها دلاری نباشد در اقتصاد ترکیه تأثیر زیادی نخواهد داشت، تجارت ترکیه بیشتر با کشور‌های اروپایی است. ضمن اینکه شاهد ترسیم الگوی جدید اقتصادی از سوی ترکیه هستیم، تجارت با کشور‌های حوزه آفریقا و آسیا، حتی روابط اقتصادی این کشور با چین، جزئی این الگو هست.

ولی با همه این‌ها فکر نمی‌کنم تنش بزرگی میان واشنگتن و آنکارا به وجود بیاید. اما واکنش آمریکا نه صرفاً به خاطر موضوع خرید اس- ۴۰۰ بلکه این کشور از روابط آنکارا با مسکو، تهران و چین خشمگین است.

با نگاه اجمالی به واکنش دو سال اخیر آمریکا نسبت به خرید سامانه اس ۴۰۰ توسط ترکیه از روسیه در میابیم که موضوعی که واشنگتن را ناراحت می‌کند صرفاً خرید این سیستم‌های دفاعی نیست بلکه آمریکا از روابط ترکیه و روسیه ناراضی هست. تحلیل شما چیست؟

مصمم بودن ترکیه در خرید اس -۴۰۰ در این سه سال اخیر یک تهدید بزرگ برای آمریکا ایجاد می‌کند؛ زیرا آمریکا در میان کشور‌های اروپایی صاحب یک بازار بزرگ تسلیحاتی است. آمریکا فکر می‌کند اگر ترکیه برای خرید تسلیحات نظامی به سمت روسیه و چین متمایل نشود دیگر کشور‌ها راغب می‌شوند تا به بازار سلاح آمریکا روی بیاورند. زیرا بازار تسلیحاتی موجب ایجاد همکاری نظامی میان کشورخریدار و فروشنده می‌شود. هر چند امارات هم سلاح‌های نظامی از روسیه و چین خریداری می‌کند، اما آمریکا به تحریم این کشور فکر نمی‌کند.

زیرا آمریکا فکر می‌کند ابوظبی را آنطور که بخواهد می‌تواند کنترل کند. اما اگر اجازه دهد که کشوری مانند ترکیه به عنوان عضوی از ناتو از روسیه تسلیحات نظامی خریداری کند، موجب می‌شود دیگر اعضای ناتو نیز ترکیه را الگو قرار داده و به بازار سلاح روسیه روی بیاورند که از نظر آمریکا این به معنای آغاز تجزیه ناتو است.

البته اینجا نباید تأثیرگذاری اسرائیل را هم فراموش کنیم. در ۱۰ سال اخیر روابط اسرائیل و ترکیه پر تنش سپری شده است و همین هم باعث شده آمریکا با بهانه‌های مختلف ترکیه را تحت فشار قرار دهد. ترکیه با گسترش مراودات خود با ایران، روسیه و چین الگوی جدیدی در سیاست خارجی خود ترسیم کرده است. این الگو با هدف تداوم عضویت در ناتو و نیز گسترش روابط با دیگر کشور‌ها در راستای منافع خود است.

درکنار موضوع تحریم ترکیه از سوی آمریکا زمزمه‌های تحریم‌های احتمالی علیه آنکارا از سوی اتحادیه اروپا بر سر موضوع مدیترانه شرقی نیز به گوش می‌رسد. جزئیات و ساز و کار این تحریم‌ها چیست و چه تأثیری بر اینده روابط ترکیه و اتحادیه اروپا خواهد گذاشت؟

حتی اگر اتحادیه اروپا بخواهد با فشار یونان و فرانسه و بخصوص با توجه به تحولات مدیترانه ترکیه را مجازات کند، به دلیل حق وتوی کشورهایی، چون آلمان، بلغارستان و مجارستان که حامی ترکیه هستند نمی‌تواند چنین تصمیمی بگیرد. ترکیه و اتحادیه اروپا چه از نظر اقتصادی، چه از نظر استراتژیکی و چه از نظر لجستیکی به یکدیگر وابسته هستند. تصمیم اروپا برای اعمال تحریم ترکیه به معنای تحریم خودش است.

مذاکرات بین ترکیه و اروپا تا ماه مارس ۲۰۲۱ ادامه خواهد داشت در این مدت اگر توافقی صورت نگیرد ممکن است فقط به مدیران صنعت تسلیحاتی ترکیه تحریم‌هایی اعمال شود. این موضوع ترکیه را چندان تحت تأثیر قرار نمی‌دهد. حال باید ببینیم ترکیه بیشتر از تحریم می‌خواهد با بحران اتحادیه اروپا روبرو باشد؟ هیچیک از طرفین نمی‌خواهند دچار بحران شوند و تنها به دنبال حل مشکلات هستند.

برخی معتقدند در بحران با اتحادیه اروپا فرانسه می‌خواهد تاوان خسارت‌های وارد شده در لیبی را از ترکیه بگیرد. فرانسه که ۵۰ سال است از لیبی نفت و گاز خریداری می‌کند پس از همکاری ترکیه و روسیه از سقوط سهم منابع انرژی خود در لیبی نگران است و تلاش می‌کند با استفاده از آمریکا ترکیه را در لیبی متقاعد کند.

از آنجا که کشور‌های اتحادیه اروپا نیز از این موضوع آگاه هستند تصمیم گیری در مورد تحریم برای آن‌ها دشوار است. هم آمریکا و هم کشور‌های اتحادیه اروپا در مخالفت با ترکیه از گسترش روابط روسیه، ترکیه و چین ابراز نگرانی می‌کنند.

منبع: مهر

انتهای پیام/ 341