دبیر نخستین دوره جایزه دوسالانه کتاب عاشورا:

شاعران و نویسندگان کودک و نوجوان به عاشورا بپردازند/ ضعف‌های کتاب عاشورا جبران شود

«سنگری» با تاکید بر اینکه لازم است شاعران و نویسندگان کودک و نوجوان به عاشورا بپردازند، گفت: در زمینه کتاب عاشورا باید حرکتی کنیم تا ضعف‌ها جبران شود.

کد خبر: ۴۸۳۷۷۰

تاریخ: ۲۲ مهر ۱۴۰۰ - ۱۵:۴۸

به گزارش گروه فرهنگ و هنر دفاع‌پرس، اختتامیه نخستین دوره دوسالانه کتاب عاشورا صبح امروز در خانه شعر و ادبیات برگزار شد.

در ابتدای این مراسم «مهدی بوشهریان» رئیس خانه شعر و ادبیات اظهار داشت: امیدوارم برگزاری این برنامه با همکاری خانه شعر و ادبیات تداوم داشته باشد و در سال‌های بعدی نیز میزبان این برنامه و سایر برنامه‌های آیینی و شیعی باشیم.

عاشورا و امام حسین (ع) در دانشگاه و حوزه رشته تخصصی شود

در ادامه، «محمدرضا سنگری» دبیر نخستین دوره دوسالانه کتاب عاشورا با اشاره به سالروز شهادت امام حسن عسکری (ع) اظهار داشت: این امام همام طرح و برنامه رسیدن به قله هدایت را در روایتی ترسیم کرده است و می‌فرماید؛ اولین قدم برای رسیدن به قله‌های حقیقت نبوت و ولایت است و ما هفت راه آسمان را با نشانه‌های فتوت و جوانمردی روشن کردیم. ما در هنگام حضور در میدان همچون شیر هستیم و در قبال دیگران باران سخاوت هستیم. شمشیر و قلم در این دنیا پشتوانه‌ای اساسی برای ماست.

وی اضافه کرد: جریان دوسالانه کتاب عاشورا چندین دوره را پشت سر گذاشته و فراز و نشیب‌های فراوانی داشته است. در گذشته آثار در این حوزه کم بود، اما در حال حاضر اوضاع بهتر شده است. این کار از بنیاد دعبل خزاعی آغاز شد و امروز دبیرخانه‌ای با حضور اساتید برای آن تشکیل شده است.

سنگری با اشاره به اینکه امیدواریم این جایزه در دوره‌های بعدی با مجال بیشتر و دقیق‌تر برگزار شود، تصریح کرد: چند جریان در کتاب سال وجود دارد؛ اول اینکه جریان آثار در موضوع عاشورا بین رشته‌ای شده است و ساحت عاشورا و کربلا با جریان‌های مختلف دیگری گره خورده و این هیأت منشورگونه را در آفاق مختلف می‌بینیم. دوم اینکه امام حسین (ع) از حوزه به دانشگاه آمده است و سهم آثار استادان دانشگاهی بیشتر شده است که این بسیار ارزنده است. شاید روزی نیاز شود در دانشگاه رشته‌ای تخصصی و در حوزه درس خارج با موضوع عاشورا و امام حسین (ع) داشته باشیم، زیرا شعاع این اتفاق هر سال در حال بیشتر شدن است که تنها جلوه‌ای از آن را در پیاده‌روی اربعین حسینی می‌بینیم.

این عضو هیأت داوران نخستین دوره جایزه دوسالانه کتاب عاشورا گفت: هر حادثه‌ای بعد از ولادت خود غبار می‌گیرد و به سمت فراموشی می‌رود، اما عاشورا هرچه جلوتر می‌رود، صیقل‌خورده‌تر و شرف‌تر می‌شود و نشان می‌دهد آینده از آنِ عاشوراست. سومین نکته نشان می‌دهد که امام حسین (ع) در تمام ابعاد و اضلاع دیده می‌شود و تنها وجه تراژیک و سوگ آن که در گذشته مدنظر بود، فراتر رفته است و ابعاد مختلف کربلا و عاشورا دیده می‌شود. ویژگی بعدی جرأت و شهامت طرح تحریف‌ها بیشتر شده است و امروز این‌گونه نیست که افراد به این موضوعات نپردازند.

وی ادامه داد: خوشبختانه در فضای نوحه و شعر هم تحول داریم و عناصر گمشده در فضای نوحه کم شده است و سطح دانش مداحان و ذاکران نیز افزایش یافته است و تنها امام حسین (ع) عاطفی را نمی‌بینیم و امام حسین (ع) معرفتی، عارف و زندگی را بیشتر شاهدیم.

دبیر نخستین دوره جایزه دوسالانه کتاب عاشورا کاستی‌هایی در این سال‌ها داشتیم، به‌طور مثال از اولین دوره تا امروز به مسائل نسلی توجه کمتری شده است و برای کودکان و نوجوانان آثار کم و ضعیفی داریم. همه باید برای پرداختن به نوجوانان و کودکان عاشورا که ظرفیت‌های بسیاری هم دارند، کار بیشتری کنیم. در این بین از منظومه ظهر دهم قیصر امین‌پور می‌توانم نام ببرم که اثری فاخر در این حوزه است.

وی با اشاره به اینکه می‌توان تا دو سال آینده فراخوانی برای شاعران و نویسندگان کودک و نوجوان داشته باشیم تا آثاری در این حوزه تولید کنند، گفت: برخی قلمروهای دیگر هم مغفول هستند که در خلال بررسی آثار در این جایزه به آنها رسیدیم. معتقدم بعد از این جوایز باید کتاب‌های موجود نقد شوند. ما فقر پژوهش‌های منهای عاشورا را داریم و نیازمند آن هستیم تا امام حسین (ع) را در عرصه‌های مختلف مثل مفسر، شاعر و زندگی بشناسیم و به آن بپردازیم. روایات متعددی از امام حسین (ع) در خصوص رابطه با همسر، خود، خدا، مباحث اجتماعی و همچنین دعای عرفه مغفول مانده است.

سنگری در پایان سخنان خود گفت: حرکت‌هایی بعد از عاشورا رخ داده است که هنوز پژوهش و بررسی نشده است. در زمینه کتاب عاشورا باید حرکتی کنیم تا این ضعف‌ها جبران شود و حتی در صورت تأمین پشتوانه لازم سفارش اثر دهیم.

کتاب مقتل عاشورا گنجینه‌ای برای مداحان و واعظان

در ادامه این مراسم «سعید طاووسی مسرور» مدرس و پژوهشگر تاریخ اسلام در بخش تجلیل از استاد پیشوایی در این مراسم اظهار داشت: کتاب مقتل عاشورا در زمان حیات استاد مورد تقدیر و تجلیل قرار گرفت. او متولد سال ۱۳۲۴ در مشکین‌شهر بود که برای تحصیل به قم آمد و از دهه ۵۰ دست به قلم شد. او از پیشگامان تاریخ اسلام بود که در مجلات مبلغان، پیام حوزه و تاریخ اسلام فعال بود.

وی افزود: آثار مهم استاد پیشوایی شامل سیره پیشوایان که بیش از دو دهه کتاب درسی حوزه است و همچنین تربیت نسل شاگردان در موسسه پژوهشی امام خمینی (ره) باید اشاره کرد، با همکاری این شاگردان مقتل جامع سیدالشهدا (ع) رقم خورد. مرحوم پیشوایی انگیزه خود از ورود به تاریخ اسلام را این نکته می‌دانست که آثار موجود به خصوص در حوزه مقتل کفایت نمی‌کند و دارای مشکلات بسیاری است، به همین خاطر مانند شیخ عباس قمی وارد کار ایجابی شد تا کتابی تولید کند فاقد ایراد باشد. او کتاب سیره پیشوانان را در حوزه تاریخ اسلام و کتاب مقتل الجامع را برای واعظان، مداحان و مخاطبان حوزه عاشورا تألیف کرد.

طاووسی مسرور افزود: مرحوم استاد پیشوایی منحصر در کتاب، تدریس و مجله نبود، او از منتقدان همایش‌های بی‌فایده بود که نفعی برای مردم نداشت. او سال‌ها برای ارتباط با مخاطب در برنامه رادیو معارف شرکت می‌کرد و با دقت و ظرافت پاسخگوی سؤالات مردم بود. استاد همواره لبخند به لب داشت و همه را با روی باز می‌پذیرفت.

مذهب تشیع و مرثیه‌های حسینی نقش مهمی در پیوند ایران و آذربایجان دارد

در ادامه این برنامه «مجتبی سلطانی» پژوهشگر تاریخ و تمدن اسلامی در بخش تجلیل از مرحوم «رحیم نیک‌بخت» اظهار داشت: ایشان وجودش عاری از حبّ مال و نفسانیات بود، چون قلبش به عشق اهل بیت (ع) به خصوص حضرت زهرا (س) و امام حسین (ع) دلبستگی بسیار داشت. او همچنین به فرهنگ ایرانی نیز علاقه بسیار داشت و اهتمام ویژه نیز به زنده نگه داشتن یاد و خاطره شهیدان داشت و در این زمینه فعالیت‌هایش محدود به انقلاب و دفاع مقدس نبود، بلکه به شهدای جنگ چالدران، جنگ ایران و روس و... تا شهدای انقلاب، دفاع مقدس و مدافعان حرم می‌پرداخت و هر یک را پاسداران هویت شیعی می‌دانست.

وی گفت: سومین ویژگی مرحوم نیک‌بخت این بود که در کمک به پژوهشگران تاریخی فعال بود و در سه حوزه کاری‌اش؛ انقلاب اسلامی، آذربایجان پژوهی و مرثیه‌پژوهی، سعی در شناسایی جوانان اهل قلم داشت و با در اختیار قرار دادن منابع و اسناد کمک‌رسان آنها بود.

این پژوهشگر تاریخ و تمدن اسلامی افزود: مرحوم نیک‌بخت با گروه‌های ضد دینی و تفرقه‌انگیز آذربایجان مانند پان‌ترک‌ها مقابله داشت. او با وجود ارتباط با نحله‌های مختلف انقلابی بود و به صراحت موافق جمهوری اسلامی بود و اهمیت وجود انقلاب برایش ملموس بود. او خودانتقادی پژوهشگران در حوزه‌های مختلف را برای پالایش آسیب‌های انقلاب ضروری می‌دانست.

وی با اشاره به اینکه جریان‌سازی و پرکاری عالمانه دو شاخصه بارز مرحوم نیک‌بخت در حوزه فعالیت‌هایش بود، گفت: محور فعالیت‌های او در موسسه دیار کهن و همایش‌های متعددی که برگزار کرد، در همین راستا بود. او در پژوهش‌های تاریخی نگاه دقیق و چندبعدی به تاریخ ایران داشت. او بین میراث ملی و هویت دینی تناقضی قائل نبود و به وجود رابطه میان اسلام، ایران،‌ تشیع و آذربایجان توجه جدی داشت و نگاه اسلام در اختیار ایران یا برعکس را نمی‌‌پسندید.

سلطانی گفت: او مانند حاج قاسم سلیمانی برای جمهوری اسلامی ارزش حرم قائل بود و تمام هویت آن را قابل پاسداشت و ارزش می‌دانست و اعتقاد داشت ستون این خیمه محبت به اهل بیت (ع) به خصوص امام حسین (ع) است که مانند نخ تسبیح همه اجزاء را به هم وصل می‌کند.

این پژوهشگر تاریخ و تمدن اسلامی گفت: سه موضوع ایران با محور انقلاب اسلامی، تشیع و آذربایجان، مرکز اندیشه مرحوم نیک‌بخت بود و آثارش هم بر این اساس بود. او معتقد بود مذهب تشیع و مرثیه‌های حسینی نقش مهمی در پیوند ایران و آذربایجان دارد. در حوزه تاریخ‌نگاری انقلاب اسلامی، او به تاریخ‌نگاری امام خمینی (ره) وفادار بود و فعالیت خود را صرف نقش توده‌ها، به خصوص مداحان، واعظان و شاعران حسینی در عرصه انقلاب اسلامی کرد.

وی در پایان سخنان خود خاطرنشان کرد: در مسأله تاریخ‌نگاری انقلاب مولفه مرثیه‌سرایان، نوحه‌سرایان، شاعران حسینی،‌ واعظان و مداحان برای او نقش اساسی داشت. مرحوم نیک‌بخت صرفاً دلباخته امام حسین (ع) و اهل بیت‌ (ع) نبود، عشق به سالار شهیدان، سبک زندگی او بود. او اشعار و مراثی را از سویی تصحیح می‌کرد و از سوی دیگر در مجالس روضه‌خوانی می‌کرد و حتی هفته‌ای یک بار در کفشداری امامزاده صالح به زائران خدمت می‌کرد.

١۵٠ هزار کتاب خطی درباره اهل بیت (ع) هنوز چاپ نشده است

در بخش دیگری از این مراسم عبدالحسین طالعی نویسنده و پژوهشگر تاریخ اسلام در بخش تجلیل از دکتر حسین متقی، موسس کتابخانه امام حسین (ع) اظهار داشت: در کار ایشان چند نکته مهم است؛‌ اول آنکه ده‌ها سال است فعالیت ضبط و ثبت اسناد مرتبط با امام حسین (ع) را در دستورکار دارد و از تمام محمل‌ها استفاده کرده است تا بتواند این اسناد را جمع‌آوری کند که امروز تبدیل به کتابخانه‌ای تخصصی با عنوان سیدالشهدا (ع)‌ در قم شده است و بعدها نیز سایت تخصصی این حوزه را تشکیل داد که البته به دلیل مشکلات مالی راکد مانده است و فعالیت خود را به حوزه فضای مجازی منتقل کرده است.

وی با اشاره به اینکه فعالیت‌های دکتر متقی چندرسانه‌ای است تصریح کرد: پیگیری‌های فراوان و تلاش‌های جدی و خستگی‌ناپذیر او که در برابر هر سختی راه را ادامه می‌دهد، این موفقیت را رقم زده است. او سفرهای متعددی به کشورهای مصر، ترکیه و بوسنی به صورت هدف‌دار داشته است و در کنار تمام کارهای خود در این کشورها نگاه جدی به میراث فکری اهل بیت (ع) به خصوص امام حسین (ع) داشته است.

طالعی با بیان اینکه ایشان از هزاران کتاب نسخه دیجیتال تهیه کرده است و در اختیار همگان قرار می‌دهد، گفت: او کارهای خود را مقدمه‌ای برای پژوهشکده تخصصی اهل بیت (ع) می‌داند و بارها با مسئولان عتبه حسینی و آستان قدس رضوی جلساتی تشکیل داده است تا در ایران رشته تخصصی امام رضاشناسی و در عراق رشته تخصصی امام حسین‌شناسی ایجاد شود.

این نویسنده و پژوهشگر و تاریخ اسلام ادامه داد: دکتر متقی دو مجله صحیفه اهل بیت‌ (ع) و بساطین را راه‌اندازی کرد که البته به دلیل مسائل مالی متوقف شده است، افزود: او با امکانات زیر صفر کارهای خود را پیش برده است. کار او در حوزه کتاب‌شناسی، آینده‌نگارانه بوده است و پیش بینی و تخمین او این است که هنوز ۱۵۰ هزار کتاب خطی در خصوص اهل بیت موجود است که چاپ نشده است.

وی در بخش پایانی سخنان خود تداوم و مداومت را کلیدواژه کارهای آقای متقی دانست و گفت: او جهانی است که در یک گوشه ننشسته است، بلکه جهانی عمل می‌کند. تمام کارهایی که انجام داده است، حاصل از کوششی است که مقدمه‌اش جوشش درونی حاصل از ذوق و شیفتگی حسینی بوده است که البته بدون کشش اهل بیت (ع) به نتیجه نمی‌رسید.

پایان‌بخش این مراسم تجلیل از سه فعال این حوزه و همچنین ۱۶ برگزیده جایزه کتاب عاشورا بود و در نهایت با سخنرانی کوتاه حجت‌الاسلام محمدرضا زائری که به تجلیل از برگزارکنندگان این جشنواره پرداخت و برای ادامه این راه دعا کرد به پایان رسید.

انتهای پیام/ 121