«شبنم و دریا»، پژوهشی در معرفی داستان‌های عرفانی کشف‌الاسرار

«شبنم و دریا»، پژوهشی در معرفی داستان‌های عرفانی کشف‌الاسرار و منابع آن‌ها، نوشته و پژوهش فریده داودی مقدم چاپ شد.

کد خبر: ۴۸۵۸۹۲

تاریخ: ۰۵ آبان ۱۴۰۰ - ۱۹:۲۹

به گزارش گروه فرهنگ و هنر دفاع‌پرس، «شبنم و دریا»، پژوهشی در معرفی داستان‌های عرفانی کشف‌الاسرار و منابع آن‌ها، نوشته و پژوهش فریده داودی مقدم چاپ شد.

كشف الاسرار و عدّةالابرار اثر رشيدالدين ميبدى است كه در سال 520 ه.ق آن را تأليف كرده است. اين گنجينۀ گران‌بهاى زبان فارسى، در طور تاريخ اين مرز و بوم تا به امروز، فراز و نشيب‏‌هاى بسيارى را طى كرده است و احتمال مى‏‌رود كه تا شناخته شدن همه ابعادش، راه درازترى را پيش رو داشته باشد.

اين كتاب، چنانكه مى‌‏دانيم تفسير قرآن است هم به شيوه مفسّران اهل سنّت و هم بر مذاق اهل عرفان كه مى‏توان گفت در نوع خود بى نظير و نخستين است. براى شناخت مؤلف اين كتاب، كوشش‌هاى فراوانى توسط محققان ايرانى انجام گرفته است.

ابوالفضل میبدى شخصى است گمنام، که در نزد اکثر قریب به اتفاق ارباب تراجم و شارحان احوال علما و مؤلفان و مفسران و عرفا، شناخته شده نبوده است. زیرا در هیچ یک از کتاب‌هایى که تا قرن یازدهم در شرح حال علما و مؤلفان و مفسران، فقها و محدثان، مشاهیر و بزرگان، ادیبان و عارفان و صوفیان نگاشته شده است از او ذکرى به میان نیامده است و حتى در کتاب‌هایى مثل معجم البلدان و الانساب با اینکه بعضى از علمایى را که داراى لقب میبدى بوده‌‏اند ذکر کرده‏‌اند، از ایشان سخنى به میان نیاورده‏‌اند.

موضوع كشف الاسرار، تفسير قرآن كريم است كه در آن به آيات قرآن در سه بخش پرداخته شده است. در نوبت اول، مؤلف، ترجمه پارسى آيات را مى‏‌آورد و در نوبت دوم قرآن را به شيوه تفاسير اهل سنّت با اتكا به احاديث و اقوال مفسّران پيشين تفسير مى‌‏كند و در نوبت سوم به تأويل عارفانه آيات مى‌‏پردازد. ميبدى خود در تفاوت ميان تفسير و تأويل مى‌‏آورد: «فرق ميان تفسير و تأويل آن است كه تفسير علم نزول و شأن و قصه آيت است و اين جز به توقيف و سماع درست نيايد و نتوان گفت الاّ به نقل و اثر و تأويل حمل آيت است بر معنيى كه احتمال كند و استنباط اين معنى بر علما محظور نيست بعد از آنكه موافق كتاب و سنت باشد».

در کتاب «شبنم و دریا» غیر از معرفی منابع و مآخذ حکایت‌های کشف‌الاسرار در فصل سوم، در فصل اول به معرفی انواع و محورهای اساسی داستان‌ها و تبیین برخی محورها، چون محور عشق و تحلیل ویژگی‌های ادبی عرفانی میبدی در ترجمۀ قرآن پرداخته شده است. فصل دوم، شامل حکایت‌ها و حکایت‌واره‌های نوبت سوم کشف الاسرار است که در خلال گزاره‌های تفسیری و تأویل‌های عرفانی این بخش پراکنده است و همین پراکندگی و درهم آمیختگی سبب شده است که برجستگی و تشخص قابل ملاحظه‌ای نداشته باشند و از منظر توجه و تأمل مخاطبان دور بمانند. برای استفادۀ بهتر و بیشتر خوانندگان این قصه ها و دریافت ژرف‌تر مقاصد عرفانی میبدی، این قصه ها از متنِ ده جلد کشف الاسرار استخراج و بر اساس نام شخصیت‌های محوریِ حکایت و کنش مرکزی آن نام‌گذاری شده است.

انتهای پیام/ 121