رئیس مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس:

تولید روایت معتبر دغدغه اصلی مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس است

سردار نائینی با تأکید بر اینکه دغدغه اصلی ما تاکنون در مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس پژوهش عالمانه و مستند و تولید روایت معتبر و قابل‌اعتنا بوده است، گفت: همه هم‌وغم ما این است که جلوی تحریف‌ جنگ را در آینده بگیریم.

کد خبر: ۴۹۷۲۶۸

تاریخ: ۰۸ دی ۱۴۰۰ - ۱۲:۳۴

به گزارش گروه حماسه و جهاد دفاع‌پرس، پژوهش از اساسی‌ترین نیاز‌ها برای نیل به پیشرفت و توسعه همه‌جانبه یک کشور است و قدرت و استقلال هر کشوری بر پژوهش و تولید علم استوار است. بدون پژوهش، امور آموزشی نیز از پویایی و نشاط لازم برخوردار نخواهد بود. ازاین‌رو یکی از عوامل اساسی پیشرفت در کشور‌های توسعه‌یافته، توجه خاص به امر پژوهش است.

در همین راستا مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، بنا بر ذات پژوهشی خود، سال‌هاست که با همکاری پژوهشگران و متخصصان این امر اقدام به تولید و انتشار آثار پژوهشی در زمینه دفاع مقدس و جنگ هشت‌ساله عراق علیه ایران کرده است.

همچنین مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس به‌منظور توسعه و همسویی آثار پژوهشی خود با مسائل روز جامعه و به‌روز بودن آن‌ها در مقایسه با پژوهش‌های بین‌المللی سعی کرده است با همکاری با پژوهشکده‌های دیگر قدم بزرگی را در این عرصه بردارد. این مرکز با برگزاری همایش‌ها، کارگاه‌ها و جشنواره‌های پژوهشی کوشیده است در ارتقای کمی و بالأخص کیفی آثار مؤثر باشد. به همین منظور به مناسبت هفته پژوهش سال ۱۴۰۰ اقدام به برگزاری کارگاه‌هایی در چهار گروه مطالعات نظامی، مطالعات اجتماعی، تاریخ شفاهی و روزشمار کرده است. این کارگروه‌ها که پیش درآمدی بر دومین دوره انتخاب آثار برتر پژوهشی دفاع مقدس و مقاومت؛ جایزه شهید حاج قاسم سلیمانی است، با حضور پژوهشگران، صاحب‌نظران، کارشناسان، مدیران مجموعه‌های مرتبط و راویان دفاع مقدس برگزار شده و همچنان در حال برگزاری است.

به همین منظور سردار علی‌محمد نائینی رئیس مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس و مشاور فرمانده سپاه پاسداران در خصوص برگزاری این پنل‌ها و کارکرد‌های به گفت‌وگویی پرداخته است.

سردار علی‌محمد نائینی با بیان این‌که پژوهش در حوزه دفاع مقدس به‌خصوص در مرکز تحقیقات و اسناد دفاع مقدس، فراوری داده‌ها و اسناد در اختیار است که به گسترش و تولید در حوزه‌های متنوع ترویج فرهنگ دفاع مقدس می‌انجامد، اظهار داشت: امروز بحمدالله شاهد پژوهش‌های بسیار خوب و منحصربه‌فرد به‌خصوص در عرصه پژوهش‌های نظامی هستیم. پژوهش سایر حوزه‌ها یا محدود، یا اندک و یا پژوهش‌ها ضعیف است و فاقد پشتیبانی‌های لازم علمی است؛ درصورتی‌که هریک از ابعاد دفاع مقدس یک دنیا موضوعات پژوهشی دارد.

هم‌وغم ما این است که جلوی تحریف‌جنگ را در آینده بگیریم

وی با تأکید بر اینکه دغدغه اصلی ما تاکنون در مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس پژوهش عالمانه و مستند و تولید روایت معتبر و قابل‌اعتنا بوده است، اظهار کرد: همه هم‌وغم ما این است که جلوی تحریف‌جنگ را در آینده بگیریم و روایتی که از جنگ در آینده تولید می‌شود معتبر و مستند باشد.

رئیس مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس افزود: مراکز پژوهشی ازجمله مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس و سایر دستگاه‌ها مثل ارتش جمهوری اسلامی ایران، تلاش می‌کنند تا مرجعیت لازم را در تولید روایتگری برآورده سازند.

شالوده اصلی قدرت ما دفاع مقدس است

وی ضمن بیان این‌که شالوده اصلی قدرت ما دفاع مقدس است، متذکر شد: دشمنان در جنگ تحریف، در جنگ شناختی، جنگ روانی و به‌طورکلی جنگ‌های نوظهور با استفاده از ابزار‌های جدید، شالوده قدرت ما را هدف قرار می‌دهند. آن‌ها در مورد انقلاب اسلامی، دفاع مقدس، جبهه مقاومت و میدان‌های مختلف مجاهدت را که به‌عنوان مؤلفه‌های اصلی قدرت ما و عامل اقتدار و بالندگی هستند، روایت‌های مورد نظرشان را تولید می‌کنند تا روایت اصلی را در دست بگیرند.

در حوزه تبیین و چرایی‌ها علل و عوامل شکل‌گیری حوادث دفاع مقدس کمتر ورود پیدا کرده‌ایم

سردار نائینی با بیان اینکه در حوزه دفاع مقدس ما عمدتاً در توصیف تاریخی دفاع مقدس متمرکز بوده‌ایم و در حوزه تبیین و چرایی‌ها علل و عوامل شکل‌گیری حوادث دفاع مقدس کمتر ورود پیدا کرده‌ایم، گفت: فلسفه مرکز هم از ابتدا این بوده که حوادث، نبرد‌ها و اتفاقات بر اساس اسناد در اختیار به‌روشنی توصیف کنند؛ اما امروز ما نمی‌توانیم نسبت به تبیین جنگ بی‌تفاوت باشیم.

«جهاد تبیین»، نیازمند محتوای پژوهشی است

وی افزود: نسل‌های جدید ممکن است در مورد نبرد‌های پیروز ما هم در آینده سؤالاتی داشته باشند، خیلی از حوادثی که برای ما الآن شیرین هست، ممکن است در آینده با تصویر‌هایی نادرست روایت شوند؛ بنابراین تبیین جنگ و یا به تعبیری که رهبر معظم انقلاب فرمودند «جهاد تبیین»، نیازمند محتوای پژوهشی است و بدون محتوای پژوهشی ممکن نمی‌شود.

رئیس مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس با اشاره به آثار این مرکز گفت: برخی آثار مرکز در همین چهارچوب است منتها این اقدامات نسبت به کار توصیفی، روزشمارها، اطلس‌ها، کارنامه جنگ و کتاب‌های نبردی که منتشر کرده‌ایم، اندک است و به نظرم می‌رسد در فضا‌های جدیدی که ما با آن مواجه هستیم نیازمند یک اهتمام جدی‌تر در این عرصه هستیم.

وی ضمن ابراز امیدواری برای تقویت فرهنگ پژوهشگری اظهار کرد: هرچه از پایان جنگ می‌گذرد بیشتر تأسف می‌خوریم که چرا نتوانستیم حق مطلب را در مورد ثبت و ضبط خاطرات فرماندهان و رزمندگان دفاع مقدس ادا کنیم. اگر از همان دهه هفتاد و بلافاصله پس از پایان جنگ در همین مرکز اسناد بر روی ثبت خاطرات حدود ۴۰۰، ۵۰۰ فرماندهی که در حوزه‌های مختلف تخصصی جنگ داشتیم، متمرکز می‌شدیم، به گنجینه ارزشمندی دست‌یافته بودیم.

فراموشی خاطرات براثر گذر زمان از آفات ثبت خاطرات فرماندهان جنگ است

سردار نائینی گفت: یکی از آفاتی که امروز بحث تاریخ شفاهی و ثبت خاطرات فرماندهان جنگ را تهدید می‌کند، بحث فراموشی خاطرات توسط فرماندهان براثر گذر زمان و همچنین فقدان حیات این عزیزان است که دسترسی ما را به آن‌ها برای استخراج خاطرات آنان غیرممکن می‌کند، کما اینکه در همین دو سال گذشته حداقل ۱۰ تن از این فرماندهان را ازدست‌داده‌ایم.

وی در ادامه افزود: نگاه من به این کار، یک نگاه عملیاتی است و مستلزم کار جهادی، نهضتی، پرشتاب و انقلابی است و با توجه به این‌که بنا به فرمایش مقام معظم رهبری با دو خطر فراموشی و تحریف در مورد دفاع مقدس مواجه هستیم، باید ببینیم با چه برنامه‌ریزی می‌توانیم این کار را قبل از این‌که این عزیزان را از دست بدهیم، به سرانجام برسانیم.

مشاور فرمانده کل سپاه با اشاره به اسناد در دست مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس گفت: تفاوت مرکز با بعضی نهاد‌های دیگر این است که در اینجا محقق و مصاحبه‌گر می‌تواند با تکیه‌بر پشتوانه سندی غنی مرکز و بامطالعه و بررسی آن‌ها، با اطلاعات کافی به طراحی مصاحبه و انجام آن با فرمانده موردنظر بپردازد و این برای این‌که کار در تراز دفاع مقدس انجام پذیرد، مهم است.

وی گفت: بحمدالله ارتباط خوبی بین مرکز و فرماندهان، راویان، نویسندگان و پژوهشگران دفاع مقدس برقرارشده، منتهی کار تاریخ شفاهی فرماندهان، از جنس کار‌های نهضت صد برابری است، یعنی به نظر می‌رسد در مجموعه کار‌های فرهنگی و پژوهش دفاع مقدس، ازجمله کار‌هایی که باید در آن عجله و شتاب کرد، همین کار تاریخ شفاهی است.

سردار نائینی اذعان کرد: علی‌رغم شتاب خوبی که در بحث تکمیل تاریخ شفاهی فرماندهان صورت گرفته، اما همچنان در این خصوص دچار مشکل هستیم و به همین خاطر نیازمند کمک و یاری تمامی کارشناسان و خبرگان این حوزه، هم در بحث مصاحبه‌ها و هم تدوین آن می‌باشیم.

وی همچنین با بیان اینکه روایت گری انواع و اقسامی دارد، عنوان کرد: یک جنبه همین جنبه عاطفی و حماسی دفاع مقدس است یعنی یک رویکرد در دفاع مقدس همین رویکرد انتقال معارف اسلامی دفاع مقدس است که عمدتاً در خاطره‌نویسی و داستان‌نویسی‌هایی است که نویسندگان آن‌ها با متن جامعه کار دارند نه با لایه فرماندهی جنگ.

رئیس مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس افزود: رویکرد دیگر در حوزه روایتگری، روایتگری توصیفی است یعنی کاری است که عمدتاً در مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس انجام می‌شود. ما تقریباً ۲۲۰۰ اثر در نقشه پژوهشی مرکز تعریف کرده‌ایم. بخش قابل‌توجهی از توصیف جنگ انجام شده است. یعنی شما فرض کنید وقتی‌که در مورد رسته زرهی در جنگ، کتاب شناسنامه یگان‌های زرهی درآوردید، تاریخ شفاهی افراد شاخصش را گرفتید، کارنامه نقش زرهی در دفاع مقدس را هم نوشتید، اطلسش را هم درآورید. این کاری است که در مرکز اسناد دارد انجام می‌شود. دیگر کار خاصی نمی‌ماند بعد باید به سراغ رزمنده بروید، رزمنده دیگر جایش اینجا نیست، توصیف رزمنده هم از حوادث متفاوت است و جنسش بیشتر خاطره است و جنبه‌های اجتماعی دارد. پس این بخش از توصیف هم لازم است و ضرورت دارد منتها باز هم این کافی نیست.

مسئله امروز ما مربوط به جنگ شناختی و تحلیل و چرایی جنگ است

وی با بیان اینکه مسئله امروز ما مربوط به جنگ شناختی و تحلیل و چرایی جنگ است، تصریح کرد: این بخش خیلی مهم است که ما از آن غفلت می‌کنیم. شما الآن در اینترنت جستجو در خصوص ابهامات جنگ می‌کنید ابتدا چه چیز‌هایی می‌آید؟ علتش این است که ما با رویکرد تبیینی کار نکردیم، جهاد تبیین که می‌گویند همین است. در همه حال توصیف کردیم یا در همه حال به انتقال آن جلوه‌های حماسی پرداختیم. جای جهاد تبیین اینجا است. هنر نویسندگان در حوزه غیرنظامی و اجتماعی است که در قالب متن‌های هنرمندانه، تولید ادبیات کنند و به تبیین هم بپردازند. یعنی یک اثری که خوانده می‌شود این اثر باید بتواند آن گره‌های ذهنی و شبهات پیرامون آن موضوع را رفع کند.

مشاور فرمانده کل سپاه اظهار کرد: چهارمین روایت از جنگ، روایت راهبردی یا رویکرد راهبردی است به معنای اینکه از جنگ با یک نگاه راهبردی درس بگیریم، آموزه‌ها و دکترین‌هایی که می‌توان از دفاع مقدس تولید کرد. برای امروز و برای جنگ آینده تولید کرد.

ظرفیت‌های مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس فوق‌العاده است

وی با اشاره به اینکه ظرفیت‌های ما در مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس فوق‌العاده است به علت اینکه یک گنجینه قوی اسناد در اختیار داریم، گفت: ما حدود سیصد و پنجاه نفر فرمانده شاخص را تعریف کردیم که تاریخ شفاهی‌شان را بگیریم، تا الآن تاریخ شفاهی صد و هفتاد نفر از آن‌ها گرفته شده است. این سیصد و پنجاه نفر حدود پانصد جلد کتاب می‌شود. پس ببینید یک گنجینه بی‌بدیل در تاریخ شفاهی‌ها است که همه این‌ها را می‌شود تبدیل به کتاب‌های خواندنی و جذاب کرد. آن مجموعه‌ای که می‌تواند این‌ها را به کتاب‌های خواندنی و جذاب تبدیل کند همین حوزه گروه مطالعات اجتماعی جنگ ما است.

در گروه مطالعات اجتماعی پایانی وجود ندارد

سردار نائینی با تأکید بر اینکه در سایر حوزه‌ها ممکن است که ما یک پایانی را تعریف کنیم، اما در گروه مطالعات اجتماعی پایانی وجود ندارد، تصریح کرد: مقام معظم رهبری نیز در این رابطه فرمودند «در این مورد دو، سه قرن هم کار بشود باز هم جای کار هست.»، چون معارف جنگ متن جنگ که پایان ندارد. به تعداد این رزمنده‌ها، پدر این رزمنده، مادر این رزمنده، خواهر این رزمنده، دوست رزمنده از جنگ خاطرات وجود دارد. یک اقیانوس عظیمی است که هرچقدر فناوری شود، هرچقدر اکتشاف شود باز هم جای کار دارد. طبیعی است که برای دریافت و فهم آموزه‌های جنگ، به همکاری و دقت نظر پژوهشگران برجسته کشور به‌ویژه کارشناسان جنگ هشت‌ساله نیاز داریم.

وی افزود: بر همین اساس، برگزاری نشست‌های تخصصی با حضور پژوهشگران این حوزه، در دستور کار مرکز قرار گرفته است و امیدواریم بتوانیم در طول سال نیز این نشست‌ها را ادامه دهیم.

انتهای پیام/ 141