دفاع‌پرس گزارش می‌دهد؛

«حفظ هویت انقلاب»؛ جبهه جدید برای مجاهدت فرهنگی

رهبر معظم انقلاب اسلامی در توصیه‌هایی به جوانان سرفصل‌های جدیدی را برای آرایش فرهنگی و مجاهدت جریان فرهنگی انقلاب اسلامی گوشزد کردند.

کد خبر: ۵۲۷۰۵۴

تاریخ: ۱۶ خرداد ۱۴۰۱ - ۰۲:۰۰

گروه فرهنگ و هنر دفاع‌پرس: حضرت آیت‌الله امام «خامنه‌ای» در اجتماع پرشور مردم در مرقد مطهر رهبر کبیر انقلاب که به مناسبت سی‌وسومین سالگرد عروج آن عزیز سفر کرده برگزار شده بود سخنان قابل تاملی را در موضوعات مختلف مطرح فرمودند؛ ایشان در بخشی از این سخنان در توصیه‌هایی به جوانان سرفصل‌های جدیدی را برای آرایش فرهنگی و مجاهدت جریان فرهنگی انقلاب اسلامی گوشزد کردند که یکی از نمونه‌ها و نکات مهم آن توجه دادن به «هویت» بود.

ایشان خطاب به جوانان تاکید کردند: «نگذارید دشمن و ضد انقلاب از انقلاب شما هویت‌زدایی و حقیقیت آن را وارونه‌نمایی کند».

چرا هویت مهم است؟!

پرسش از هویت یکی از مهم‌ترین و در عین حال چالش بر انگیزترین پرسش‌ها در حوزه علوم انسانی است. این منازعه در عرصه‌های مختلف مباحث هویت مطرح است: اینکه هویت چیست؟ چگونه شکل می‌گیرد؟ از چه عناصر و مولفه‌هایی تشکیل شده است؟ ذاتی (طبیعی) است یا عرضی (مصنوعی)؟ ثابت است یا متغیر؟ چه سطوحی دارد؟ نسبت این سطوح با یکدیگر چیست؟ و ...

در جهان امروز مسأله هویت جدی‌تر از گذشته مطرح شده است و یکی از مهم‌ترین مسائل جوامع امروزی را در بر می‌گیرد. امروزه تکاپوی جوامع در شناسایی عناصر و مولفه‌های هویتی خود بیشتر شده است، به طوری که برخی از جوامع قدرتمند با در اختیار گرفتن رسانه‌های جمعی و ارتباطی در صدد اشاعه این عناصر بر جوامع ضعیف‌تر هستند. طبیعتا جامعه‌ای که نسبت به هویت خویش و مولفه‌های آن آگاه نبوده در برابر این جوامع قدرتمند رنگ می‌بازد و بحران‌های هویتی گریبانگیر آن خواهد شد.

هویت چیست؟

لازمه پی‌بردن به اهمیت مطالبه جدید رهبری پیرامون هویت، شناخت این مسئله مهم است که ابتدا باید ابعاد و جایگاه آن را درک کنیم؛ لذا بایستی ابتدا ابعاد و جایگاه این مسئله را بشناسیم و سپس به تشریح و حفظ و صیانت از آن بپردازیم.

تعریف هویت؟

در فرهنگ معین آمده است: ـ هویت یعنی آنچه که موجب شناسایی شخص باشد. در فرهنگ عمید هویت چنین تعریف شده است: ـ هویت یعنی حقیقت شیء یا شخص که مشتمل بر صفات جوهری او باشد؛

دهخدا در لغت‌نامه‌اش:

ـ هویت را عبارت از تشخص دانسته و می‌گوید همین معنی میان حکیمان و متکلمان مشهور است.

اریکسون روان‌شناس معروف قرن حاضر که نام او با هویت پیوندی عمیق دارد می‌نویسد: ـ هویتی که نوجوان در صدد است تا به طور روشن با آن مواجه شود این است که «او کیست؟ نقشی که باید در جامعه ایفا کند چیست؟ آیا او یک کودک است یا بزرگ‌سال؟ آیا او توانایی آن را دارد که روزی به عنوان یک همسر یا پدر یا مادر باشد؟ آیا او علی‌رغم نژاد، مذهب یا زمینه‌های ملی که او را از نظر مردم کم‌ارزش جلوه می‌دهد، احساس اعتماد به نفس دارد؟»

سی‌فرت صاحب‌نظر دیگری است که همچون اریکسون هویت را در تقابل با «فقدان نقش تبیین می‌کند؛ و کراجر از صاحبنظران این رشته در تعریف هویت می‌نویسد: «هویت یعنی توازن میان خود و دیگران برقرار کردن» و آن را یک مرحله در چرخة زندگی می‌داند».

هویت در یک نگاه:

برای تعریف «هویت» می‌توان چنین گفت: اگر آدمی برای پرسش‌های زیر پاسخ‌های مطمئن و متقاعدکننده‌ای بیابد در حقیقت هویت خویش را بازیافته است.

ـ بداند جایگاه، منزلت و مرتبت او دقیقاً چیست؟ و چه تعریفی دارد؟

ـ آگاه باشد که چه پیوندها، رشته‌ها و ارتباط‌هایی او را به خود و جهان خارج از خود متعلق می‌سازد؟

ـ درک کند که چه نقش‌ها، وظایف و مسئولیت‌هایی در قبال خود و دیگران بر عهده دارد؟

ـ شناخت واقع‌بینانه‌ای از توفعاتش نسبت به خود و دیگران به دست آورد.

ـ و در نهایت نسبت به خود را به گذشته، حال و آینده به درستی بداند.

اریکسون معتقد است: «فردی که قادر به یافتن ارزش‌های مثبت پایدار در فرهنگ، مذهب یا ایدئولوژی خود نیست، ایده‌آل‌هایش به هم می‌ریزد. چنین فردی که از درهم ریختگی هویت رنج می‌برد، نه می‌تواند ارزش‌های گذشته خود را ارزیابی کند و نه صاحب ارزش‌هایی می‌شود که به کمک آن‌ها بتواند آزادانه برای اینده طرح‌ریزی نماید.»

هفت نوع هویت مطرح:

انواع هویت

۱. هویت فردی (شخصی).
۲. هویت خانوادگی.
۳. هویت ملی.
۴. هویت دینی.
۵. هویت اجتماعی.
۶. هویت فرهنگی.
۷. هویت تمدنی

هویت فردی یعنی اینکه: فرد به این چند سؤال پاسخ دهد که

ـ این من یا خویشتن کیست؟

ـ چه نسبتی میان من و جهان برون وجود دارد؟

- میان تن و روان من چه رابطه‌ای است؟

هویت خانوادگی:

هر چند ارائه تعریفی دقیق از هویت خانوادگی نسبتاً دشوار است ولی در یک عبارت کوتاه می‌توان گفت که منظور از این نوع هویت «تعیین نسبت میان جوان و خانوادة اوست و این‌که چه پیوند‌هایی میان آن‌ها وجود دارد؟»

هویت ملی:

یعنی این‌که فرد بداند در کشور خود چه جایگاه و مسئولیت مدنی دارد و چه خدمت شایسته‌ای می‌تواند برای کشور و ملت خود انجام دهد. وحدت بین تمامی افراد یک ملت بهترین زمینه‌ساز بروز «هویت ملی» است. زیرا ارزش‌ها، افتخارات و ویژگی‌های برجسته یک ملت زمانی تبلور می‌یابد که وحدت کامل بین اقشار و آحاد آن جامعه تحقق یابد.

هویت دینی: (هویت دینی ما اسلام است پس بهتر است گفته شود هویت اسلامی) هویت دینی و اسلامی یعنی این‌که شخص بداند چه دینی را انتخاب کرده و آن دین (اسلام) چه چیزی را از او می‌خواهد که انجام دهد و چه چیزی را باید ترک کند.

تجلی این هویت اسلامی در اعمال و رفتار دینی شخص نمایان می‌شود. ابن طفیل اندلسی حکیم و فیلسوف نامدار مسلمان در کتاب «زندة بیدار» می‌گوید: «رابطه آدمی و دین و نسبتی که با آن پیدا می‌کند در مقوله «هویت دینی» قابل تبیین و توضیح است.» بدیهی است که از پیامد‌های تکوین هویت دینی، احساس تعهد و مسئولیت در قبال ارزش‌ها و باور‌های آن مکتب می‌باشد. برخی از صاحب‌نظران، تعهد را به عنوان سنگ‌بنای «هویت دینی تلقی می‌نمایند.»

هویت اجتماعی:

(قانون محبت، به هر کس دو دستور می‌دهد: اول آن‌که خواستار خوبی دیگران باشد، دوم آن‌که خود را شایستة دوست داشتن دیگران سازد). هویت اجتماعی یعنی این‌که فرد نقش‌ها و وظایف اجتماعی‌اش را بشناسد و متقابلاً انتظارات جامعه از خود را بداند.

تحقق هویت اجتماعی در گرو تحقق تربیتِ جامعه فرد است یعنی شخص در همه ابعاد وجودی‌اش (فیزیکی، عاطفی، اجتماعی، ذهنی و اخلاقی) دارای صفات و رفتار‌های ارزشمندی شده باشد تا بتواند نقش خود را به طور مؤثر در جامعه ایفا کند.

هویت فرهنگی:

هویت فرهنگی مهم‌ترین نوع هویت است. هم از لحاظ ساخت و محتوا و هم از لحاظ شرایط زمانی، باید مورد توجه عمیق و جامع قرار گیرد زیرا به صورت جدی و اساسی در تحقق سایر هویت‌ها نقش دارد.

هویت فرهنگی یعنی این‌که: فرد به درستی فرهنگ خود را شناخته، درک کرده و وجوه امتیاز آن را نسبت به سایر فرهنگ‌ها بداند همچنین قدردان آن باشد و در پرورش و اشاعه فرهنگ خود تلاش نماید.

هویت دینی (اسلامی) و فرهنگی ارتباط تنگاتنگی دارند.

در تعریف فرهنگ آمده است: «مجموعه عادات، باورها، هنر و سایر دستاورد‌های تفکر انسانی که به وسیله گروهی از مردم در زمانی خاص بوجود آمده است، فرهنگ نام دارد.»

باید دانست که دشمنان بشریت بویژه دشمنان مردم مسلمان جهان و مخصوصاً مردم مسلمان ایران و علی‌الخصوص جوانان این کشور به صورت جدی در تلاشند تا از تحقق فرهنگ اسلام ناب محمدی ـ صلی الله علیه و آله ـ جلوگیری کرده و فرهنگ مخصوص خود را که دوری از خداوند و خالق متعال است، بر این مردم تحمیل نمایند، امّا باید کاملاً بیدار و هوشیار باشیم تا از این توطئه شوم جلوگیری کرده و برای رشد فرهنگ اسلامی خود تا پای جان بایستیم.

هویت تمدنی:

هرچند برخی از صاحب‌نظران هویت تمدنی و فرهنگی را یکسان می‌دانند ولی نظر صحیح این است که هویت تمدنی گسترده‌تر از فرهنگی است زیرا هویت فرهنگی به یک کشور محدود می‌شود در حالی که هویت تمدنی عمدتاً از مرز‌های کشوری خاص فراتر رفته و چندین ملیت را پوشش می‌دهد مثل تمدن اسلامی کشور‌های مسلمان زیادی را شامل می‌شود.

منظور از هویت تمدنی:

«معرفت و آگاهی عمیق آدمی به تمدنی است که منسوب به آن می‌باشد. درک چنین هویتی به فرد این امکان را می‌دهد که احساس نماید در سرزمینی زندگی می‌کند که ریشه‌های فرهنگی آن تا اعماق تاریخ کشیده شده است و این احساس، موجود تعلق و ارتباط به آن تمدن و در نتیجه شکل‌گیری «هویت تمدنی» می‌شود. احساس تعلق به یک تمدن به معنای وابستگی به تمامی مظاهر آن تمدن و از جمله مشاهیر، افتخارات، میراث‌ها و ارزش‌های آن می‌باشد.

بحران هویت:

بحران هویت یکی از مهم‌ترین تعارضاتی است که مردم در طول دوره‌ی زندگی با آن رو به رو می‌شوند. بحران هویت ممکن است برای تمامی افراد اتفاق بیفتد و زمانی است که فرد هویت خود را گم کرده و نمی‌داند که چه جایگاهی در زندگی دارد؛ روش‌های مختلفی را برای رسیدن به یک هویت واحد به احتمال زیاد امتحان می‌کند و حتی شاید بار‌ها شکست بخورد.

مورد اشاره قرار گرفتن هویت از سوی شخص رهبر معظم انقلاب اسلامی که ایشان خود در زمره معدود افراد متخصص عرصه فرهنگ و پیشتاز در علم و موضوعات مختلف هستند باید مورد توجه جریان نخبگانی قرار گیرد. هشدار‌های معظم‌له که بخاطر گستره فعالیت و احاطه ایشان در عرصه فرهنگ، هنر، شعر و کتاب، ادبیات جهان، جریان‌های فکری- فرهنگی، روشنفکری، تاریخ معاصر و... را می‌توان دقیق‌ترین نظرات کارشناسانه دانست باید محور فعالیت‌های فرهنگی و رسانه‌ای قرار گیرد.

انتهای پیام/ 121