پهپادهای اتمی

همزمان با تندتر شدن تهدیدات نظامی و هسته‌ای روسیه و غرب در روز‌های اخیر برخی اتاق‌های فکر آمریکایی سناریو‌هایی را در زمینه چگونگی و زمان شروع حمله اتمی احتمالی مسکو بیان می‌کنند.

کد خبر: ۵۴۸۶۱۲

تاریخ: ۱۱ مهر ۱۴۰۱ - ۱۱:۳۹

به گزارش گروه سایر رسانه‌های دفاع‌پرس، اگرچه در میان سرخوشی اروپا پس از پیروزی‌های اخیر اوکراین در میدان نبرد، برخی از مفسران محتاطانه ابراز خوشبینی کرده اند که اوکراین می‌تواند تا بهار در جنگ پیروز شود، اما اقدامات و اظهارات تازه «ولادیمیر پوتین» رئیس‌جمهوری روسیه نشان می‌دهد که این کشور خود را برای یک جنگ فرسایشی طولانی آماده کرده است و سعی دارد از این طریق عزم اروپا را بسنجد.

در روز‌های اخیر رسانه‌های غربی با استناد به سخنان پوتین و برخی مقامات و دیپلمات‌های ارشد روسی مدعی شده اند کاخ کرملین قصد دارد با تهدید به استفاده یا حتی استقرار کلاهک‌های هسته‌ای به نوعی دست برتر را در جنگ اوکراین به چنگ آورد و سپس پای میز مذاکره با آمریکا، اروپا و اوکراین بنشیند.

همزمان برخی مقام‌های آمریکایی از جمله وزیر دفاع این کشور اعتقاد دارند شاید چنین تصمیمی از سوی رئیس جمهور روسیه اتخاذ شود، اما بهتر است چنین اتفاقی نیفتد، زیرا با پاسخ فاجعه باری از سوی واشنگتن روبرو خواهد شد.

«جیک سالیوان» مشاور امنیت ملی آمریکا هم در مقابل هشدار داده است که هرگونه استفاده از سلاح هسته‌ای توسط کرملین با عواقب فاجعه‌باری برای مسکو همراه می‌شود و وی این موضوع را در گفتگو‌های خصوصی با مقامات روسی اعلام کرده است.

شبح سلاح اتمی بر فرار اروپا

اندیشکده «شورای روابط خارجی اروپا» در تحلیلی آورده است یک شبح هسته‌ای بار دیگر بالای سر کشور‌های اروپا در حال حرکت است.

هفته گذشته «ولادیمیر پوتین» رئیس‌جمهوری روسیه دستور بسیج حدود ۳۰۰ هزار نیروی ذخیره این کشور را صادر و اعلام کرد که از «همه ابزار‌های موجود» برای دفاع از روسیه استفاده خواهد کرد. پوتین خطاب به غرب تصریح کرد که «این یک بلوف نیست.»

طبق این تحلیل، اظهارات رهبر روسیه حکایت از بازگشت به دوران جنگ سرد دارد که تهدید اتمی یکی از اصول ثابت آن بود. در هر صورت پوتین با این تهدید که سلاح اتمی روی میز قرار دارد، به دو عرصه داخلی و بین المللی پرداخت. نخست اینکه استقرار صد‌ها هزار سرباز دیگر برای تداوم این بازی و بلندمدت یا فرسایشی کردن جنگ اوکراین را برجسته کرد؛ و دومین مورد در سطح بین المللی رخ داد که سخنانش حاوی پیامی برای حامیان اوکراین بود.

به دنبال این موضع گیری‌ها اکنون لهستان به عنوان شریک آمریکا در شرق اروپا مدعی شده است که حمله هسته‌ای در اوکراین باید واکنش ویرانگر ناتو را در پی داشته باشد و اینگونه به نظر می‌رسد که پیام از سوی اروپایی‌ها دریافت شده است.

«زبیگنیو راو» وزیر امور خارجه لهستان مسکو را تهدید کرد که واکنش ناتو به هرگونه استفاده از سلاح هسته‌ای در اوکراین باید غیرهسته‌ای، اما ویرانگر باشد.

به نوشته روزنامه «گاردین»، این مقام لهستانی در سفری به واشنگتن اظهار داشت که ائتلاف در حال ارائه همین پیام به مسکو است. وی افزود علت موضعگیری تند مسکو این است که شکست نظامی در شرق اوکراین، نگرانی‌هایش را افزایش داده است و ولادیمیر پوتین را به سمت استفاده از سلاح هسته‌ای شاید در حد یک کلاهک تاکتیکی سوق داد تا اوکراین مقاومت خود را متوقف کند.

وی معتقد است شاید تهدید پوتین نشانه این باشد که وی از سلاح‌های هسته‌ای تاکتیکی در خاک اوکراین استفاده خواهد کرد و نه برای حمله به ناتو؛ پس ناتو باید به روشی متعارف پاسخ دهد. اما این پاسخ باید ویرانگر باشد.

از طرف دیگر اندیشکده «موسسه بین المللی مطالعات راهبردی» (IISS) هم در گزارش خود به برجسته سازی تحرکات روسیه در زمینه مدرن سازی نیرو‌های استراتژیک هسته‌ای خود پرداخت و از توسعه انواع جدیدی از وسایل نقلیه حمل سلاح هسته‌ای این کشور خبر داد.

این اتاق فکر آمریکایی مدعی شد با این اقدامات چشم انداز فعلی و آینده کنترل تسلیحات روسیه - ایالات متحده را تضعیف می‌کند.

تصاویر ماهواره‌ای فعالیت در سایت‌های آزمایش موشکی در شمال روسیه، افزایش فعالیت‌ها را نشان می‌دهند؛ ضمن آنکه در ماه‌های اخیر دو هشدار (NOTAM) در اطراف این منطقه برای هواپیما‌های غیرنظامی عبوری صادر شد.

تحلیلگران از احتمال انجام آزمایش‌های موشک‌های کروز هسته‌ای در این منطقه خبر می‌دهند. با اینحال وزارت دفاع روسیه و همتایان غربی آن تایید نکرده اند که چنین آزمایشی انجام شده است و با توجه به میزان محرمانه بودن برنامه Burevestnik شرایط تا حدودی حساس ارزیابی شده است.

سناریو‌های روسیه برای حمله اتمی

در چنین شرایطی برخی از اتاق‌های فکر آمریکایی به طراحی سناریو‌های مختلف در زمینه پیش بینی حمله اتمی احتمالی مسکو به اوکراین پرداختند.

مرکز پژوهشی «نشنال اینترست» آورده است: تهدیدات هسته‌ای پوتین به فراتر از اوکراین می‌رسد. از آنجا که نیرو‌های روسی در میدان‌های نبرد اوکراین با شکست مواجه شده اند، کرملین به احتمال زیاد از اقدامات فوق‌العاده‌ای برای جلوگیری از وخامت ارتش روسیه استفاده می‌کند.

چنین اقداماتی ممکن است شامل بهره برداری از فصل زمستان به عنوان یک سلاح یا استفاده از تسلیحات هسته‌ای باشد. بسیج نسبی کنونی نیرو‌های مسلح اولین گام در مرحله جدید جنگ روسیه در اوکراین است.

طبق این تحلیل، از لحاظ تاریخی، جنگ‌های شکست خورده در روسیه با بحران‌های ملی شدیدی همراه بوده اند و اغلب با تغییر در رژیم‌های داخلی این کشور همراه است. برای جلوگیری از این احتمال، کرملین باید از تلفات بیشتر اجتناب ورزد، دستاورد‌های خود را در جنوب شرق و جنوب اوکراین مستحکم کرده و کی‌یف و حامیان غربی آن را وادار کند با توقف خصومت‌ها و امضای توافق نامه صلح، دستاورد‌های جنگی مسکو را به رسمیت بشناسند.

تندرو‌های نظامی روسیه از همان آغاز این جنگ خواستار نوعی بسیج نظامی بودند. با این حال ایجاد واحد‌های جدید پس از گذشت هفت ماه از جنگ، برای دستیابی به موفقیت از طریق ابزار‌های نظامی متعارف بسیار دیر است.

تجهیز و آموزش صحیح نیرو‌های ذخیره چندین ماه طول می‌کشد، و حتی در آن زمان هم آن‌ها ممکن است برای جبران خسارات روسیه در میدان نبرد کافی نباشند.

بر این اساس روسیه برای نیل به اهداف خود سه سناریوی کلی برای حمله هسته‌ای دارد.

نخستین مورد بر مبنای بحث‌ها و معاهدات دوجانبه بین ایالات متحده و اتحاد جماهیر شوروی است. در این حالت حمله به وسیله موشک‌های زمینی، دریایی یا با هواپیما‌های دوربرد انجام می‌شود. البته این پرتاب‌ها قابل شناسایی و ردیابی هستند و پیش از اینکه موشک‌های روسی به اهداف خود برسند، اقدام تلافی جویانه مشابهی صورت می‌گیرد و سامانه‌های دفاع موشکی می‌توانند تعدادی از این موشک‌ها را رهگیری کنند.

با این حال، مسکو می‌تواند یکی از کلاهک‌های موشک بالستیک قاره پیما خود را برای انفجار در ارتفاع بالا استفاده کند. اگر روس‌ها به این گزینه متوسل شوند و یک کلاهک هسته‌ای را بر فراز اروپا و/یا اوکراین منفجر کنند یک پالس الکترومغناطیسی (EMP) قوی تولید می‌شود که می‌تواند بیشتر زیرساخت‌های اقتصادی اروپا را از بین ببرد.

یک حمله EMP در ارتفاع بالا به نیروگاه ها، ارتباطات و سیستم‌های حمل و نقل اروپا آسیب می‌زند یا آن را از بین می‌برد و همچنین بانک ها، بیمارستان‌ها و سایر بخش‌های اقتصاد این قاره را از کار می‌اندازد.

سناریوی دوم، استقرار تاکتیکی کلاهک‌های هسته‌ای است، اما به این معنی نیست که سلاح‌های فوق قدرت تخریب کمی دارند. کرملین علاقه‌مند است از خودرو برای پرتاب کلاهک‌های هسته‌ای تاکتیکی از نوع موشک‌های کروز مدل کالیبر و کلاب استفاده کند.

پرتاب این موشک‌ها قابل تشخیص است، اما ردیابی آن‌ها غیرممکن است، زیرا هدایت می‌شوند و در ارتفاع بسیار پایین و نزدیک به سطح پرواز می‌کنند.

روسیه در طول جنگ صد‌ها موشک کالیبر مجهز به کلاهک‌های معمولی را شلیک کرده است. اگر روسیه تصمیم به شلیک چنین هشدار دهنده هسته‌ای به سمت اروپا بگیرد، ممکن است یک یا دو کلاهک را برای هدف قرار دادن یک جنگل یا یک منطقه روستایی پرتاب کند. در پاسخ، ایالات متحده می‌تواند اقدام تلافی جویانه انجام دهد، مشروط بر اینکه توانایی‌های متقارن را در دیگر مناطق اروپا را هم داشته باشد.

سومین و خطرناک‌ترین تصمیم، استفاده مخفیانه از کلاهک‌های هسته‌ای از سوی روس‌ها است. گفتنی است تمام سیستم‌های موشکی با برد بیش از پنجاه کیلومتر (۳۱ مایل) که در اواخر دوره شوروی و روسیه کنونی ساخته شده اند، قادر به حمل کلاهک هسته‌ای هستند؛ بنابراین توپخانه دوربرد مسکو هم می‌تواند کلاهک هسته‌ای را شلیک کند.

علاوه بر این، پهپاد‌های دوربرد ساخت شوروی و روسیه اگرچه برای این منظور تولید نشده اند، اما می‌توانند کلاهک‌های هسته‌ای را حمل کنند. شواهدی در جنگ اوکراین وجود دارد که نشان می‌دهد حداقل یکی از این پهپاد‌ها از اوکراین تا کرواسی پرواز کرد و پس از تمام شدن سوخت در خارج از زاگرب سقوط کرد.

در مارس گذشته، پهپاد TU-۱۴۱ Strizh بیش از ۵۵۰ کیلومتر (۳۴۰ مایل) پرواز کرد، بدون اینکه توسط سیستم‌های دفاع هوایی سه کشور عضو ناتو - رومانی، مجارستان و کرواسی- شناسایی شود. بر اساس گزارش ها، این پرنده حامل یک بمب بود، اما پس از سقوط منفجر نشد.

اگر مسکو تصمیم به استفاده از چنین ساختار مخفیانه‌ای برای حمله با کلاهک‌های هسته‌ای خود بگیرد، نه می‌توان آن‌ها را شناسایی کرد و نه قابل ردیابی هستند. بنابراین، اگر یک سلاح هسته‌ای در جایی در اروپا منفجر شود، بلافاصله مشخص نمی‌شود که چه اتفاقی افتاده است و چه کسی مسئول آن بوده است.

اگر به یک کشور عضو ناتو به این شکل حمله شود، برای رئیس جمهوری آمریکا بسیار دشوار خواهد بود که تلافی کند. رهبری سیاسی آمریکا به سختی می‌تواند به مردم آمریکا توضیح دهد که چرا باید به خاطر دفاع از یک منطقه ناشناخته اروپایی، شهر‌های ایالات متحده در معرض خطر یا هدف حملات اتمی روسیه قرار دهد. ضمن آنکه به طور قطع یا تکذیب می‌شود و یا گفته می‌شود حمله به اشتباه صورت گرفته است.

از سوی دیگر، اگر ایالات متحده از متحدان ناتوی خود در برابر چنین حمله ویرانگری دفاع نکند، همه اعتبار پیمان آتلانتیک شمالی از بین خواهد رفت. در چنین شرایطی کرملین پیروز میدان خواهد بود، زیرا هدف اصلی آن در جنگ علیه اوکراین، نابودی یا تضعیف ناتو از طریق ایجاد شکاف بین ایالات متحده و اروپا بوده است.

منبع: ایرنا

انتهای پیام/ ۹۱