وقت گفت‌وگو با نسل جدید فرا رسیده است؟

یک عضو ستاد راهبری حجاب و عفاف حوزه‌های علمیه سراسر کشور، گفت: نسل جدید با رسانه‌هایی مواجه بوده که اخلاق و خانواده و هنجار‌ها و ارزش‌های مثبت جامعه را مورد تمسخر قرار داده پس اگر با استدلال و زبان درست با این نسل گفتگو کنیم قطعا آن را می‌پذیرند.

کد خبر: ۵۵۴۸۷۰

تاریخ: ۱۷ آبان ۱۴۰۱ - ۱۶:۴۶

به گزارش گروه سایر رسانه‌های دفاع‌پرس، یکی از مباحث بسیار مهمی که ما در عموم دچار چالش شده‌ایم و یکی از عرصه‌های ظهور و بروز آن بحث فتنه اخیر و حوادثی است که شاهد آن بوده ایم، بی اخلاقی‌های فرهنگی و حتی ناهنجاری‌های اخلاقی است که به نوعی هنجارشکنی و قبح زدایی در جامعه به شمار می‌رود.

در جامعه اسلامی که مبتنی بر سنت‌ها و ارزش‌هایی است که در طول سال‌ها توسط انقلاب اسلامی سعی شده جاری و ساری شود، یک باره با چالشی مواجه شدیم که همه جامعه را دچار شوک کرده است. از جمله تضعیف عنصر حیا، استفاده از ادبیات ناسزاگویی در اعتراضات، حضور قشر جوان و نوجوان بویژه قشر دانشجو در اعتراضات و شعار علیه روحانیت و ...

به همین بهانه با زهره سادات میرجعفری استاد حوزه و دانشگاه، پژوهشگر مطالعات تطبیقی خانواده و دارای دکترای مطالعات زنان و خانواده و عضو ستاد راهبری حجاب و عفاف حوزه‌های علمیه سراسر کشور، به گفتگو نشستیم که در ادامه می‌خوانید.

قشر عظیمی از افرادی که در اغتشاشات شرکت کرده بودند بنابر آمار نسل نت‌ها یا "نسل زد/ z "هستند، یعنی افرادی که در نوجوانی و جوانی قرار دارند و پرشور و هیجان‌مدار بوده و به دنبال تخلیه انرژی هستند. تحلیل شما در این باره چیست؟

این نسل، نسل اینترنت و نت است، اگر دهه شصتی‌ها را نسل مبتنی بر سنت‌های اسلامی ایرانی بدانیم، "نسل زد"، از نیمه دهه هفتاد به این طرف هستند که در فضای اینترنت بزرگ شده اند و با آن رشد کرده اند و ارزش‌های آنان در این فضا شکل گرفته است.

گذراندن اوقات فراغت نوجوانان و جوانان در فضای اینترنت یکی از مهم‌ترین چالش‌های خانواده‌های امروز است. این ارزش‌ها از طریق رسانه‌ها به «نسل زد» منتقل شده است، کمرنگ شدن نقش خانواده در این نسل بسیار مهم است، چون در فضایی بزرگ شده اند که اکثر خانواده‌ها با آن دچار چالش بوده اند، یعنی گذراندن اوقات فراغت نوجوانان و جوانان در فضای اینترنت یکی از مهم‌ترین چالش‌های خانواده‌های امروز است

در واقع ما در مواجه با این نسل با خانواده‌ای روبرو هستیم که خودش غافلگیر و دچار غفلت شده است، در حالی که اینترنت با سرعت وارد شده، ولی مسلح به مهارت‌های لازم برای مقابله با این بحران عظیم و تحولات روزافزون نبوده و در حال حاضر درگیر این چالش شده و قطعا با مشکلاتی مواجه اند.

«نسل زد» در این فضا بزرگ شده و اطلاعاتش را در این فضا گرفته و کتاب‌ها و منابع علمی اش از این یستر است و این فضا توسط غول‌های شبکه‌ای فضای مجازی در سیطره حکمرانی دولت و حاکمان اسلامی نیست، بلکه در سیطره نظم نوین جهانی و غول‌های رسانه‌ای ماهواره‌ای زیرزمینی با محتوای غربی قرار دارد.

این نسل در چنین فضایی بزرگ می‌شود و قطعا ارزش‌ها و باورهایش را از این فضا می‌گیرد، نسلی که به دنبال سخنرانی و منبر نیست؛ این نسل پرانرژی و پر شتاب و نسل کلمات مختصر و مفید و تعقل مدار و در عین حال شتاب زده و عجله محور است.

ما با این نسل روبرو هستیم؛ پس برای مواجه شدن با این نسل باید مهارت‌های مختلف و تجهیزات لازم را کسب کنیم، اما در این زمینه کوتاهی کرده ایم، همچنین باید آموزش‌های متناسب را والدین به این نسل بدهند و قبل از اینکه وارد این فضا و هجمه عظیم شوند خودشان را آماده می‌کردند.

رهبر انقلاب اسلامی با عناوین مختلف این خطر را ذکر کرده بودند، در سخنرانی که ۲۰ سال قبل داشتند فرمودند شما با نسلی روبرو می‌شوید که اگر متناسب با آن، فضای علمی خود را آماده نکنید، حرف‌های شما را نمی‌فهمند و تمایلات و افکاری دارند که شما متوجه آن نمی‌شوید، ایشان بار‌ها تاکید کردند و مراحلی را همچون جنگ نرم و تهاجم فرهنگی و شبیخون فرهنگی و قتل گاه فرهنگی و جنگ ترکیبی و جنگ تاکتیکی و شناختی را مطرح و بر جهاد تبیین تاکید داشتند.

ما در جنگ ترکیبی که قرار داریم به شدت، شناخت حق و باطل سخت شده است و در این جبهه حق و باطل، کسی پیروز است که اولین روایت را انجام دهد، در بحث خانواده، نظارت خانواده بر این نسل بسیار کم شده است و تحت رسانه و فضای مجازی قرار دارند و حتی آموزش‌ها در دوران کرونا محدود به این فضا می‌شود.

این مهارت‌هایی را که باید در خانواده پایدار می‌شد و از کودکی به آن‌ها آموزش داده می‌شد اعم از مهارت نه گفتن و غلبه بر خشم و کنترل خشم و مهارت حل مساله کمتر مورد توجه قرار داشت، اینکه به فرزندان بیاموزیم وقتی دچار مساله‌ای هستید چگونه بهترین راه حل را انتخاب کنید تا کمترین آسیب را ببینیم مهم است، ولی نسل جدید چنین مهارت‌هایی را در درون خانواه ندیده اند.

این نسل از سوی دیگر وارد فضای مجازی شده و عمدتا در درون بازی‌ها و گیم‌نت‌ها محصور بوده اند که به آن‌ها قدرت و شجاعت بیش از حدی می‌دهد و از طریق آن فضای مجازی به راحتی می‌توانند شبکه سازی کنند و با یکریگر ارتباط بگیرند و در این شبکه سازی احساس قدرت کنند و اعتماد به نفس خود را افزایش دهند.

از طرف دیگر این نسل تحصیلاتی نداشتند و در جایی استخدام نبودند و مهارت لازم را فرا نگرفته و تعالیم حرفه‌ای خاصی را ندیده بودند، در این شرایط این نسل وارد فضای آشوب و اعتراض می‌شوند و شبکه‌های غربی نیز به کمک این نسل می‌آید که به خوبی مهارت‌های لازم را فرا نگرفته است؛ ما با نسلی هیجانی مواجه ایم که اخلاق و سیاست و دیانت اش برگرفته از رسانه است و این فضا سال‌هاست در معرض شبیخون فرهنگی قرار دارد.

عنصر حیا در فرهنگ کشور ما همیشه وجود داشته، اما متاسفانه در این اعتراضات ادبیات جنسی و ناسزاگویی درمیان معترضین به ویژه دانشجویان و بیان این نوع ناسزا‌ها از زبان دختران و پسران در کنار هم جای تاسف دارد. به نظر شما ریشه این اتفاق نشات گرفته از کجاست؟

نسل جدید با رسانه‌هایی مواجه بوده که اخلاق و خانواده و هنجار‌ها و ارزش‌های مثبت جامعه را مورد تمسخر و تحقیر قرار داده است و پایمال می‌کند، اگر فضای مجازی را رصد می‌کردیم می‌دیدیم دائما ارزش‌های ما مانند مادری و خانواده و ادب داشتن و بسیجی بودن و طلبه بودن و چادری بودن و ... آن هم با برنامه‌های طنز و جذاب و سرگرم کننده سرکوب می‌شود.

این برنامه‌ها، هدف‌مند و طولانی مدت و مکرر و با هم سویی همه شبکه‌ها طراحی شده بود، شبکه‌های معاند من و تو و اینترنشنال و بی بی سی و شبکه‌های صعودی و ماهواره‌ای یک برنامه مشخص برای هتک حرمت ارزش‌ها و ایجاد چالش در درون خانواده‌ها و تضعیف نهاد خانواده و جایگاه پدری و مادری دارند و آن را تمسخر می‌کنند.

در اینستاگرام نیز این چالش‌ها وجود داشت تا ارزش‌ها را پایمال کنند، همه این هنجار شکنی‌ها و قبح زدایی‌ها و پرده دری ها، هدفمند بودند، رابطه حیایی که بین پدر و دختر بود با بسیاری از این ناهنجاری ها، شکسته شد و در جامعه نیز بی حیایی روندی عادی گرفت.

وقتی می‌گوییم حیا و عفت در جامعه کمرنگ شد، برخی مظاهر آن را در حجاب و بی حجابی می‌بینند، ولی حیا یک واژه عام فراتر از بحث حجاب و عفاف است و حیا در رفتار و گفتار و حیا در نگاه و رابطه دختر و پسر و حیا در روابط والدین و فرزندان و ادب در تعاملات اجتماعی همگی بسیار مهم است.

وقتی می‌گوییم مولفه حیا کمرنگ شده است باید در نظر گرفت که بسیاری از هنجار‌های اجتماعی و ارزش‌های اخلاقی در سلسله مراتب ارزش‌ها و باور‌ها و هنجار‌ها و نماد‌ها خود را نشان می‌دهد، یعنی اگر ما بخواهیم یک عنصری را تقویت کنیم اول باید آن را در باور یک فرد نهادینه کنیم و به آن ارزش بدهیم، بعد به صورت هنجار در بیاوریم و هنجار را به نماد تبدیل کنیم.

در مورد قبح زدایی حیا و عفاف و حجاب و ادب نیز دقیقا با سلسله استراتژی‌های برعکس عمل می‌کنند تا این عناصر را در جامعه کمرنگ کنند، در این شرایط می‌بینیم باور‌ها را از طریق روایت‌های غلط، تغییر می‌دهند و ارزش‌ها را سست می‌کنند و مقدسات را زیر پا می‌گذارند و ادب را نادیده می‌گیرند و توهین می‌کنند و هنجار‌هایی که نمودی از آن حجاب و عفاف و حیا در ارتباط دختر و پسر است را کنار می‌زنند.

برای نمونه بحث آغوش رایگان و آزادی سلف را مطرح می‌کنند و یا در شعار‌ها شاهد ساختارشکنی و عدم رعایت ادب هستیم، در واقع همه نماد‌ها و هنجار‌ها را می‌شکنند، متاسفانه در چنین فضایی که دچار آن هستیم هر چه بیشتر وقیحانه‌تر رفتار می‌کنند و شعار‌های هنجارشکنانه تری می‌دهند بیشتر مورد تحسین واقع می‌شوند و لایک می‌خورند و این را خلاقیت می‌دانند.

استفاده از واژه‌های رکیک که برای قشر مذهبی دردآور است از سوی شبکه‌های اجتماعی بیگانه و عناصر فریب خورده داخلی مورد حمایت قرار می‌گیرد و این‌ها را در قالب شجاعت مطرح می‌کنند و این امر بسیار آسیب زاست.

در یک برهه‌ای فرزند در خانواده شرم داشت اگر تمایلی وجود داشت را به راحتی مطرح کند، اما امروز این رسانه‌ها چنین قبحی را شکسته اند و برخی مسائل به راحتی در خانواده و جامعه مطرح می‌شود، در حالی که خانواده بخش کوچکی از اجتماع است و هر رویدادی در خانواده، در جامعه نیز تاثیرات خود را دارد.

ما با تضعیف نهاد خانواده و شکاف نسلی و بی احترامی‌ها مواجه هستیم

باید دید در درون خانواده چه رویداد‌هایی شکل گرفته که دیگر احترام به بزرگتر‌ها و اخلاق محوری نسبت به قبل کمرنگ‌تر شده است، بدون شک ما با تضعیف نهاد خانواده و شکاف نسلی و بی احترامی‌ها مواجه هستیم، وقتی این نهاد تضعیف می‌شود و در آن اعتراض زیاد باشد نا امنی نیز افزایش می‌یابد و چنین دغدغه‌هایی به جامعه نیز سرایت می‌کند و این‌ها به خودشان جرات می‌دهند همچنان که در خانواده آشوب می‌کنند در جامعه نیز این آشوب و وقاهت و بی ادبی و گستاخی را گسترش دهند.

همچنین این‌ها از بداخلاقی ها، شجاعت و قدرت کاذبی را در خود احساس می‌کنند و می‌خواهند نشان دهند تاثیر گذار هستند و نشان دهند که «نسل زد» ترسو و تو سری خور نیست و جسور و با اعتماد به نفس و جریان ساز است و از طریق فضای مجازی و بازی‌هایی که فضاسازی واقعی بوده یک شهرت کاذبی را در خودش احساس می‌کند و فکر می‌کند می‌تواند جامعه را سریع تغییر دهد و جامعه را برای خودش می‌داند که البته آینده ساز این جامعه نیز هستند.

اگر امروز مراقبتی روی اخلاق و رفتارشان نشود از مسئولانی در آینده می‌شوند که می‌خواهند برای نسل‌های بعدی تصمیم بگیرند و این بسیار مهم است؛ حال برای مواجهه با این پدیده ها، راهی بهتر از نزدیک شدن به این نسل و گفتمان و درک ساختار و شرایط و ویژگی‌های این نسل وجود ندارد و بزرگتر‌ها و خانواده و جامعه و معلمین و اساتید و مبلغان و مشاورین باید گفتگوی اصولی و درست با این نسل را سرلوحه خود قرار دهند.

شناخت ویژگی‌های این نسل و شناخت اقتضائات روحی و جسمی و جنسی این‌ها و شناخت اقتضائات آموزشی و اجتماعی آن‌ها بسیار مهم است، این نسل، نسل آینده‌ساز ما هستند و ما چاره‌ای نداریم برای اینکه روی آن‌ها سرمایه گذاری کنیم، در این راستا باید از طریق هنر و رسانه، آگاهی آنان را افزایش دهیم و بدانیم هر چه توصیه کنیم کتاب بخوانند فایده‌ای ندارد بلکه از طریق روایت درست و فیلم کوتاه جالب و طنز و مستند و فیلم سینمایی و داستانی و روایتی می‌توان ارزش‌ها را برای آن‌ها یادآوری کرد و تلنگر زد.

با توجه به شرایط فعلی الزامات فعالیت فرهنگی و تربیتی در جامعه امروز را چه چیزی می‌دانید بخصوص در رابطه با نسل جدید؟ به نطر شما چه کم کار‌هایی در ارتباط گرفتن با نسل جدید صورت گرفته است؟

این نسل، نسل گفتمان محوری و تعقل محوری است و اگر با استدلال و زبان درستی با آن‌ها صحبت کنیم قطعا آن را می‌پذیرند، یکی از کار‌های اثرگذار استفاده درست از ظرفیت آنهاست، ما سال‌ها در صحنه فضای مجازی دیدیم که اینستاگرام، این نسل را از ما بهتر می‌شناسد و ذائقه این‌ها را بهتر تشخیص داده است اینکه با چه کسانی اعم از سلبریتی‌ها یا جامعه قهرمانی دوست دارند ارتباط داشته باشند.

فضای مجازی، این علائق را شناسایی کرده و بازخوردش را گرفته است این شناخت از نسل امروز به منزله خوراک روحی و روانی و فکری است و خوراک نسل امروز از این فضا تامین می‌شود، اما ممکن است مسموم هم باشد، ولی در عین حال این خوراک دارد به آن‌ها ارزش می‌دهد.

این اعتماد به نفس کاذب را نسل دهه شصت در فضای حقیقی نمی‌توانست به دست بیاورد و این نسل امروزه در فضای مجازی به راحتی خود را بیان می‌کنند و نشان می‌دهند و شخصیت سازی و برند سازی می‌کنند، باید این فضا را برای آن‌ها در جامعه نیز فراهم کنیم تا بتوانند حرف‌های خود را بزنند و بتوانند پایگاه اجتماعی خود را تثبیت کنند، از طرفی استفاده بهینه آن‌ها از فضای مجازی با هدایت صحیح می‌تواند توانمندی‌های مثبت‌شان را نشان دهد.

متاسفانه در فضای مجازی از ابزار‌های زنانه و نماد‌های جنسی استفاده کردند تا زن و دختر، عزت اجتماعی کاذب اش بالا برود اگر برای مثال هر چه بیشتر تصویر از خودش بگذارد و عریان‌تر باشد لایک بیشتری می‌خورد و یا چالشی را برگزار کند طرفداری بیشتری داشته باشد، در این راستا می‌توان نسل امروز را به سمتی هدایت کرد که توانمندی‌های مثبت و هنر‌ها و استعداد‌هایی که ذائقه جوان است را به تصویر بکشند و از هنر آن‌ها حمایت کنیم. می‌توانیم آن‌ها را در مشارکت‌های اجتماعی به شیوه عاقلانه‌ای سهیم کنیم و اعتبار ببخشیم و آن‌ها را بچه نادان و ناآگاه در نظر نگیریم.

در موارد زیاد استفاده ابزاری از زنان در لیدری این جریانات و شعار‌های زنانه و فضا‌های زنانه و تحریک احساسات زنانه به شدت مشهود بود، پس از فتنه ۹۸ در رصد فرهنگی بار‌ها خطر این انقلاب زنانه را به متولیان گوشزد کرده ایم که در قالب رسانه دارند انقلابی را به عنوان انقلاب زنانه رقم می‌زنند و از طریق مادران کشته‌های آبان و با استفاده از عواطف مادرانه کشتار‌های آبان دائما فیلم می‌گرفتند و در شبکه‌های اجتماعی می‌گذاشتند و با آن‌ها مصاحبه می‌کردند.

این تظلم خواهی مادرانه و تحریک احساسات مادرانه یکی از زمینه‌های اصلی و مهم برای جریان سازی‌های آینده در قالب انقلاب زنانه بود، خانم شیرین شمس کانالی را با اسم انقلاب زنانه تشکیل داد و عنوان کرد انقلاب آینده ایران انقلابی زنانه است و چند اقدام را در این کانال پیگیر بود که یکی از آن ها، استفاده از عواطف زنانه و دیگری مبارزه با نماد‌های ارزشی و اسلامی از قبیل چادر و بسیجی گری و المان‌های حجاب و عفاف و مبارزه با گرایش‌های جنسی و تلاش برای آزادی هم جنس گرایی و استفاده از عواطف ترنس‌هایی که به اصطلاح خود در جامعه اسلامی ما مورد ظلم واقع می‌شوند، بود.

بحث دیگر مبارزه با خشونت علیه زنان بود و المان‌های اسلامی و خشونت‌ساز در خانواده را بیان می‌کردند و از طریق ۲۵ نوامبر و جریان‌های روز جهانی خشونت علیه زن به سوءاستفاده پرداخت تا جامعه اسلامی را جامعه‌ای خشن علیه زن نشان دهد و به نماد‌های مبارزه با حکومت اسلامی بپردازد و اینکه حکومت اسلامی یک حکومت ظالمانه و خشن علیه زن است که به هیچ وجه در این فضای اسلامی نمی‌توان به حقوق زن دست یافت.

این جریانات مداوم بود که از سال ۹۸ به طور جدی پیگیری شد و دائما یک سری رسانه‌های متحد الشکل این مباحث را پیگیری می‌کردند و طرفدارانی را به دست می‌آوردند و طرفداران آن‌ها نیز زیاد هستند، چون مباحث چالشی و عمیق را مطرح می‌کنند و برخی موارد از المان‌ها و رفتار‌های خانواده‌های مسلمان برای دامن زدن به این مسائل استفاده می‌کردند، در حالی که اسلام ما بهترین بستر برای دفاع از حقوق زن است، ولی چون در این عرصه روایت سازی و حقوق زن به طور صحیح نمادسازی نمی‌شود در این زمینه همواره نقش مدافع عمل کردیم در حالی که به گفته رهبری در این قضیه مهاجم هستیم.

موضوع حقوق زن و این جریانات ادامه داشت تا در اغتشاشات اخیر از طرف لیدر‌های زن‌ها متاسفانه بی اخلاقی و ترویج فساد را شاهد بودیم، بحث زن‌ها و مطالبات آن‌ها و پاسخگویی به مطالبات صحیح زن‌ها و فراهم کردن عرصه برای ورود به موقع و فعالانه و حمایت‌های زنانه بسیار اهمیت دارد، یعنی اگر به موقع جریانات زنانه فعال جامعه مورد هدایت قرار نگیرند فضا‌هایی هستند که به راحتی از آن‌ها سواستفاه می‌کنند و در قالب تور‌ها و آموزش‌هایی به نام زنان در کشور‌های اطراف در قالب سفر‌های جذاب از ظرفیت زنان استفاده می‌کردند و موسساتی مانند موسسه توانا برای جذب اکثریت زن‌ها در این فضا به سرمایه گذاری می‌پرداختند.

باید بدانیم جامعه زنان ما بیش از هر چیز نیاز به توجه در مسیر مطالبات صحیح و برطرف شدن بسیاری از چالش‌هایی دارند که اگر به موقع پاسخ داده شود خیلی از این شبهات برطرف می‌شود متاسفانه روایت‌ها را می‌گذاریم برای وقتی که فرصت گذشته است.

با همه این اوصاف جامعه ما سرمایه‌های عظیمی دارد که اگر با یکدیگر هم نوا شوند و در عرصه روایت گری و فعالیت‌های انقلابی و جهادی درست و به موقع وارد این فضا شوند و با کنش گری درست در حوادث و بحران‌ها ظرفیت‌ها و استعداد‌های عظیم خود را نشان دهند موفق خواهیم بود، همچنان که در انقلاب اسلامی ایران در بهمن ۵۷ نشان دادیم ظرفیت و هجم عظیم این نیرو‌ها که هم انقلابی پرور هستند و هم نسل انقلابی را هدایت می‌کنند جریان ساز خواهند بود.

دشمن بداند که نمی‌تواند خیال خام خود را برای زن‌های ایرانی و منهدم کردن خانواده و گمراه کردن دختران ایرانی و از بین بردن ارزش‌ها محقق سازد، هر چند که تلاش‌های بسیاری کرده و نمود‌های آن و ناهنجاری‌ها و بی‌عفتی‌ها را شاهد هستیم، اما باز هم نگاه ما نگاه امیدوارانه است و همان طورکه رهبری ما چشم شان به عنایات امام زمان (عج) است و ما معتقدیم این انقلاب صاحب دارد و به راحتی توسط گروهی قرار نیست منهدم شود، اما باید تلاش کرد یک قطبی سازی در جامعه رواج یابد تا این دو قطبی سازی‌ها در جنگ‌های داخلی را شاهد نباشیم.

منبع: خبرگزاری شبستان

انتهای پیام/141