خیال خام فتح ایران چگونه شکل گرفت؟

رژیم بعثی عراق که تحقیر‌های نظامی از سوی ایران را در گذشته به ناچار تحمل کرده بود، با هدف انتقام‌گیری و نیز به منظور جلوگیری از نفوذ انقلاب اسلامی و قوت بخشیدن به داعیه توسعه‌طلبی‌های حزب بعث و سرانجام تسلط بر آبادان، خرمشهر و دستیابی به اروندرود، با اعلام لغو یک‌جانبه قرارداد ۱۹۷۵ الجزایر در ساعت ۱۲ سی و یکم شهریور ۱۳۵۹ حمله خود را آغاز کرد.

کد خبر: ۷۰۲۵۴۲

تاریخ: ۰۲ فروردين ۱۴۰۴ - ۱۲:۲۱

به گزارش خبرنگار حماسه و جهاد دفاع‌پرس، پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی که پیام‌آور ندای دلنشین آزادی و آزادگی بود، کارکنان ارتش را که در چتر حفاظتی شدید نظم و انضباط خشک و سخت رژیم قرار داشتند، یک‌باره از همه قید و بند‌ها رها کرد و سازمان ارتش را به سرعت با انبوه مشکلات و نابسامانی‌های آشکار و نهان مواجه ساخت.

سامانه فرماندهی و سلسله مراتب ارتش دچار سردرگمی و تنش عمیق شد. فرماندهان که در رده‌های مختلف منتخب نیرو‌های جمعی‌شان بودند؛ در عمل فاقد اختیارات ذاتی برای اعمال نفوذ فرماندهی و مدیریت در یکان مربوط بودند. فقدان سازمان حفاظت و اطلاعات در داخل ارتش و نفوذ عوامل گروهک‌های ضد انقلاب که داعیه انحلال ارتش را داشتند با توجه به فضای بازی که ایجاد شده بود تا حد امکان به نابسامانی‌ها دامن زده و فرماندهان را با معضلات جدی و عدیده‌ای در اداره یکان مواجه کرده بود.

گرچه فرمان‌های به موقع و قاطع امام (ره) و حضور و تلاش کارکنان انقلابی ارتش در خنثی کردن این توطئه‌ها نقش مثبت و مؤثری داشت؛ ولی باید اذعان کرد که تمرد و بی‌نظمی میان سربازان وظیفه و نیرو‌های جوان، بزرگترین مشکل فرماندهان بود که برای نیل به یک وضعیت مناسب نیاز به گذر زمان تا رسیدن به یک ثبات نسبی داشت. از طرفی دریادار «سید احمد مدنی» - وزیر دفاع وقت - با نگرشی خوش‌بینانه و در جهت کاهش تشنج در سربازخانه‌ها و با تفکری ساده‌لوحانه تصمیم به کاهش طول خدمت سربازی از دو سال به یک سال گرفت. با این تصمیم به سرعت سربازخانه‌ها از افراد وظیفه خالی شد که با کاهش شدید و یکباره، تعداد سرباز‌ها به سقف کمتر از ۴۰ درصد سازمانی رسید.

این نقصان همه یکان‌ها به ویژه یکان‌های رزمی را با مشکلات زیادی روبه رو ساخت و این مشکلات تا شروع جنگ تحمیلی نیز ادامه یافت. از طرفی نقل و انتقالات بی‌رویه کارکنان پایور توازن سازمانی یکان‌ها را تا حد زیادی ناهماهنگ کرد و گاهی افراد منتقل شده به ناچار در مشاغل غیر تخصصی خود قرار گرفتند. از سوی دیگر امر آموزش روزانه، اجرای مراحل مختلف آموزشی، انجام تیراندازی‌ها، اردوگاه‌های صحرایی و تمرینات پاسگاه فرماندهی و رزمایش‌های سالیانه در رده‌های مختلف، در اکثر قریب به اتفاق یکان‌ها تحت‌الشعاع مسائل روز قرار گرفته و اجرا نمی‌شد؛ در نتیجه آموزش یکان‌ها تا حد غیرقابل‌قبولی نزول کرده بود.

همچنین در زمینه آماد، تعمیر و نگهداری، اغلب یگان‌ها در وضع نامناسبی قرار داشت و مجموعه این عوامل یعنی کاهش شدید قدرت و اختیارات فرماندهی در اداره یگان‌ها، عدم تعادل کارکنان پایور در سازمان یگان‌ها، کاهش شدید استعداد افراد وظیفه، ضعف شدید آموزش یگان‌ها و عدم آمادگی و بهره‌دهی مناسب وسایل و تجهیزات باعث شده بود یگان‌ها به سطح آمادگی رزمی بسیار ضعیفی سقوط کنند. از این رو در مقایسه توان رزمی دو طرف جنگ باید پذیرفت که ارتش بعثی عراق با یگان‌های به نسبت آموزش‌دیده، سازمان‌یافته و منسجم و تجهیزات نو و به‌روز و تحرک بسیار خوب در وضعیت برتر رزمی قرار داشت و حاکمان وقت عراق با علم به این برتری، جنگ را آغاز کردند، غافل از اینکه در ایران اسلامی انقلابی بزرگ رخ داده که ریشه در اعماق وجودی فرد فرد مردم آن دارد و در حفظ این انقلاب و دستاورد‌های آن پیر و جوان ایستاده‌اند و از حریم آن دفاع خواهند کرد، هرچند که تجربه نشان داده است که جنگ با هر انقلاب و مردم انقلابی با وجود بهره‌مندی کشور متجاوز از قوی‌ترین نیرو و تجهیزات برتر، به شکست انجامیده است. به ویژه انقلاب ما که مؤلفه ایمان و اعتقادات دینی، آحاد ملت را با شور و عشقی بی‌انتها به جبهه‌ها و صحنه‌های رزم گسیل داشت و خداوند شهادت را اجر و پاداش این جهاد قرار داد.

سید احمد مدنی وزیر وقت دفاع ایران

به هر حال حکام بعثی عراق که تحقیر‌های نظامی از سوی ایران را در گذشته به ناچار تحمل کرده بودند، با هدف انتقام‌گیری و نیز به منظور جلوگیری از نفوذ انقلاب اسلامی و قوت بخشیدن به داعیه توسعه‌طلبی‌های حزب بعث و سرانجام تسلط بر آبادان، خرمشهر و دستیابی به اروندرود، با اعلام لغو یک‌جانبه قرارداد ۱۹۷۵ الجزایر در ساعت ۱۲ سی و یکم شهریور ۱۳۵۹ با پیش‌بینی کامل و با جلب حمایت قدرت‌های شرق و غرب تهاجم همه‌جانبه‌اش را با نیرو‌های زرهی مکانیزه پیاده و پشتیبانی کامل نیروی هوایی به مرز‌های بین‌المللی آغاز کرد. (۱) دشمن با استفاده از اصل تحرک، بیشترین نیروی زرهی و مکانیزه‌ خود را در سرعت بخشیدن به تهاجم گسترده به کار گرفت.

لذا با وجود مقاومت نیرو‌های خودی که متأسفانه دارای استعدادی ضعیف و توان رزمی پایین بودند، دشمن توانست مرز‌های بین‌المللی را پشت سر گذاشته و شادمان از فرصت‌های به دست آمده تلاش کند تا با استفاده از همه ابزار‌های رسانه‌ای و متحدانش عملیات تبلیغاتی و روانی را به منظور ارتقای روحیه نیروهایش و سرانجام حفظ دور تک توسعه دهد. مقاومت جسورانه نیرو‌های نظامی در کند کردن پیشروی دشمن و حضور بیشتر نیرو‌های ارتشی و مردمی در همه صحنه‌های رزم به‌ویژه در منطقه خرمشهر و خلق حماسه‌های به‌یادماندنی و مقاومت دلیرانه، موجب شد تا عراق هرگز نتواند به اهداف راهبردی خود دست یابد.

با حضور هر چه بیشتر نیرو‌های نظامی در مناطق عملیاتی، ارتقای نسبی سطح توان رزمی یکان‌ها و احساس مسئولیت آحاد کارکنان در دفع تجاوز دشمن و حضور ایثارگرانه نیرو‌های شجاع مردمی در کنار نیرو‌های نظامی، سرانجام جلو پیشروی دشمن گرفته شد. بعد از اینکه دشمن با همه تلاشش نتوانست به اهداف اصلی خود دست یابد، ناتوان از ادامه تعرض، در حالت پدافندی قرار گرفت و به امید مذاکره، برای گرفتن امتیاز، سرزمین‌های تصرفی را همچنان در اشغال خود نگه داشت. شناسایی‌ها به منظور پی بردن به نقاط ضعف عملیاتی دشمن شروع شد و تا رسیدن به سطح آمادگی رزمی مطلوب، تک‌های محدودی آغاز شد.

با انجام ضربات کوچک و بزرگ، دشمن روز به روز مأیوس‌تر در لاک دفاعی فرو رفت و برای در امان ماندن از یورش نیرو‌های ایرانی اقدام به ایجاد میادین وسیع مین، موانع و سیم خاردار در اطرف خود کرد. حکام بعثی خیلی زود دریافتند که با وجود کسب موفقیت‌هایی در صحنه رزم، در برآورد‌های کلی خود دچار اشتباهی بزرگ شده‌اند؛ چرا که رؤیای فتح چند روزه خوزستان و دستیابی به اروندرود در منطقه جنوب، در عمل امری محال و غیر ممکن می‌نمود؛ از این رو در مردابی گرفتار شده بودند که هیچ راه گریزی وجود نداشت و چیزی جز تباهی و نیستی عایدشان نمی‌شد.

پس از یک سال اشغال بخش وسیعی از سرزمین مقدس ایران به وسیله دشمن بعثی، سلسله عملیات‌های تهاجمی گسترده ایران با به‌کارگیری تمام توان ارتش جمهوری اسلامی، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و نیرو‌های جان بر کف بسیج مردمی و جهادگران فداکار آغاز شد که اولین عملیات تهاجمی گسترده که با موفقیت قاطع همراه بود، عملیات ثامن الائمه (ع) نام داشت و در جنوبی‌ترین منطقه جبهه جنوب به اجرا درآمد. این عملیات به وسیله لشکر ۷۷ پیاده خراسان که از جوار بارگاه ملکوتی ثامن‌الحجج (ع) راهی منطقه عملیات شده بود، طرح‌ریزی شد و با یاری و همرزمی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و نیرو‌های جان بر کف مردمی توانست ضربه مهلکی بر پیکره ارتش بعثی عراق وارد سازد و نویدبخش سلسله عملیات‌های بزرگی چون حماسه‌های «طریق‌القدس»، «فتح‌المبین» و «بیت‌المقدس» شود.

سرانجام ایران اسلامی توانست با استفاده از همه توانایی‌های بالفعل و بالقوه‌اش از حریم انقلاب شکوهمند اسلامی و نظام نوپا و سرزمین مقدس ایران به شایستگی دفاع کند. در این کتاب علاوه بر استفاده از اسناد و مدارک موجود در سوابق نیروی زمینی و لشکر ۷۷ پیاده خراسان، از منابع مختلف از جمله هشت سال دفاع مقدس خرمشهر در اسناد ارتش عراق، بررسی حقوقی - سیاسی تجاوز رژیم عراق به جمهوری اسلامی ایران، تحلیل نبرد عملیات شکست حصر آبادان به روایت اسرای عراقی نیز بهره برداری شده است. نویسندگان و سایر کارکنانی که از گفته‌ها و نوشته‌های آنان در این کتاب استفاده شده است بیشتر از فرماندهان و عناصر حساس ستاد لشکر ۷۷ در زمان اجرای عملیات بوده که منبعی مناسب برای تهیه این گزارش به حساب می‌آیند.

۱- ارتش در هشت سال دفاع مقدس تهران: انتشارات سازمان عقیدتی سیاسی ارتش جمهوری اسلامی ایران، ۱۳۷۴

منبع: کتاب «عملیات ثامن‌الائمه (ع)» به کوشش «روح‌الله سروری و ابوالقاسم جاودانی»

انتهای پیام/ 112