بسته پیشنهادی تاریخ انقلاب از جایزه ادبی شهید اندرزگو

بسته مطالعه کتاب‌های نامزدشده دور اول جایزه ادبی شهید سیدعلی اندرزگو که هریک از زاویه‌ای متفاوت به بررسی و روایت تاریخ انقلاب اسلامی پرداخته‌اند، معرفی شدند.

کد خبر: ۷۲۵۰۴۹

تاریخ: ۲۰ بهمن ۱۴۰۳ - ۱۱:۱۴

به گزارش گروه فرهنگ دفاع‌پرس، انقلاب اسلامی ایران مهم‌ترین رخداد تاریخ معاصر است که ابعاد گوناگون آن همچنان مورد پژوهش، روایت و بازخوانی قرار می‌گیرد. در این میان، ادبیات به عنوان یکی از ابزارهای مؤثر برای انتقال حقایق تاریخی، تجربه‌های شخصی و تحلیل‌های اجتماعی، نقش بسزایی در آگاهی‌بخشی به نسل‌های جدید دارد.

جایزه ادبی شهید سیدعلی اندرزگو نیز به عنوان یکی از جوایز ادبی مهم حوزه ادبیات انقلاب اسلامی، هر دو سال از آثاری تقدیر می‌کند که با نگاهی عمیق و مستند، روایتی جذاب و دقیق از تحولات انقلاب ارائه می‌دهند. این جایزه به پاسداشت یاد و خاطره شهید سیدعلی اندرزگو، مبارز و چهره‌ای برجسته در مبارزات انقلاب اسلامی، نام‌گذاری شده و بر آن است تا آثار ارزشمندی را که در حوزه تاریخ انقلاب خلق می‌شوند، معرفی و ترویج کند.

در این بسته پیشنهادی، کتاب‌های نامزدشده دور اول این جایزه گردآوری شده‌اند که هریک از زاویه‌ای متفاوت به بررسی و روایت تاریخ انقلاب اسلامی پرداخته‌اند. این مجموعه می‌تواند برای پژوهشگران، علاقه‌مندان به تاریخ معاصر و تمامی کسانی که در جستجوی شناخت عمیق‌تر از وقایع و شخصیت‌های مؤثر در انقلاب اسلامی هستند، الهام‌بخش و سودمند باشد.

باغ خرمالو
نویسنده: هادی حکیمیان
انتشارات شهرستان ادب
رمان «باغ خرمالو» اثری در حوزه ادبیات داستانی نوجوانان است که در بستر رویدادهای شهریور ۱۳۲۰ روایت می‌شود؛ زمانی که ایران تحت اشغال متفقین قرار دارد و رضاشاه پهلوی از سلطنت کناره‌گیری کرده و تبعید می‌شود. داستان، هم‌زمان با سفر پهلوی دوم و خانواده سلطنتی به شهرهای مختلف ایران از جمله تهران، اصفهان، یزد و بندرعباس پیش می‌رود. در این مسیر، چند نوجوان با آنان روبه‌رو شده و شاهد لحظات مهمی از تاریخ معاصر ایران می‌شوند. هادی حکیمیان در این رمان، چهره‌ای انسانی اما شکست‌خورده از یک دیکتاتور را به تصویر می‌کشد و با روایتی گیرا، بخشی از تحولات سیاسی و اجتماعی آن دوره را از نگاه نوجوانان به مخاطب ارائه می‌دهد. «باغ خرمالو» به دلیل پرداخت هنرمندانه‌اش به تاریخ و روایت جذاب خود، در نهمین جشنواره داستان انقلاب اثر برگزیده شناخته شد.

دو روایت از یک عکس
ابراهیم حسن‌بیگی
انتشارات سوره مهر
«دو روایت از یک عکس» رمانی تاریخی با زبان طنز از ابراهیم حسن‌بیگی است که برای گروه سنی نوجوانان نوشته شده است. این داستان خلاقانه، با تلفیق واقعیت و خیال، روایتی متفاوت از روزهای پایانی سلطنت رضاشاه پهلوی ارائه می‌دهد. داستان درباره بچه‌غولی است که از چراغ جادو بیرون می‌آید و سر از قصر شاه در ایران درمی‌آورد. او در این ماجرا شاهد تصمیم رضاشاه برای واگذاری سلطنت به پسرش، محمدرضا، و عزیمت خود از تهران به اصفهان است. بچه‌غول با شاه هم‌صحبت می‌شود، پای درد دل‌های او می‌نشیند و از نزدیک وقایع مهم این برهه از تاریخ را مشاهده می‌کند. نثر طنز و تخیل جذاب این اثر، همراه با پرداختن به رخدادهای واقعی، باعث شده دو روایت از یک عکس اثری خواندنی و متفاوت در حوزه داستان‌های تاریخی انقلاب باشد که نوجوانان را با بخش مهمی از تاریخ معاصر ایران آشنا می‌کند.

رویای بعدازظهر
نیلوفر مالک
انتشارات سوره مهر
«رویای بعدازظهر» رمانی جذاب از نیلوفر مالک است که با روایت ماجراهای یک نوجوان، روزهای پرتلاطم انقلاب اسلامی را به تصویر می‌کشد. این داستان که با سبک فانتزی-تاریخی نوشته شده، روایتی متفاوت و هیجان‌انگیز از سفر در زمان ارائه می‌دهد. پارسا، شخصیت اصلی داستان، در حین تلاش برای تعمیر یک چراغ مطالعه دچار برق‌گرفتگی می‌شود. اما وقتی به هوش می‌آید، خود را در فضایی ناآشنا و متفاوت می‌یابد. وسایل مدرن اتاقش جای خود را به اشیای قدیمی داده‌اند و او به طرز عجیبی به سال‌های پیش از انقلاب بازگشته است. این اتفاق غیرمنتظره، پارسا را به قلب ماجراهای آن دوران می‌برد و باعث می‌شود او از نزدیک با رویدادهای تاریخی و فضای اجتماعی آن زمان روبه‌رو شود. «رویای بعدازظهر» با نثری روان و روایتی پرکشش، نوجوانان را با بخشی از تاریخ انقلاب اسلامی آشنا می‌کند. این کتاب به دلیل پرداخت خاص و خلاقانه‌اش، در هشتمین جشنواره داستان انقلاب رمان برتر نوجوانان شده است.

ظلمت سفید
سجاد خالقی
انتشارات کتابستان معرفت
«ظلمت سفید» رمانی فانتزی-تاریخی برای گروه سنی نوجوانان است که با روایتی موازی، دو دوره مهم از تاریخ ایران را روایت می‌کند: انقلاب اسلامی در منطقه چهارمحال و بختیاری و انقلاب مشروطه در تهران. در بخش اول، داستان درباره جوانی متواری در کوه‌های چهارمحال و بختیاری است که برای فرار از تعقیب، به کوهستان‌های برف‌گیر پناه می‌برد. او در این مسیر با یک نوجوان ایلیاتی همراه می‌شود که در زمستان سخت، به او کمک می‌کند. در بخش دوم، مخاطب با نوجوانی آشنا می‌شود که در روزهای پرالتهاب انقلاب مشروطه در تهران، درگیر مبارزات روشنگرانه است. این دو روایت در کنار یکدیگر، به فرایند بلوغ انقلاب اسلامی و تأثیر مبارزات گذشته بر آینده می‌پردازند. سجاد خالقی در «ظلمت سفید» تلاش کرده علاوه بر نمایش تحولات تاریخی، نقش قومیت‌های مختلف در مبارزات آزادی‌خواهانه ایران را به تصویر بکشد. فضاسازی قدرتمند کوهستان‌های برفی چهارمحال و بختیاری، روایت‌های ماجراجویانه و ترکیب تاریخ با خیال، این رمان را به اثری خواندنی در حوزه ادبیات انقلاب اسلامی تبدیل کرده است.

موهای تو خانه ماهی‌هاست
محمدرضا شرفی خبوشان
انتشارات شهرستان ادب
«موهای تو خانه ماهی‌هاست» رمانی کوتاه و خواندنی برای نوجوانان است که با روایت اول‌شخص یک پسربچه نوجوان، مخاطب را به دل ماجراهای پررمز و راز انقلاب اسلامی می‌برد. این کتاب با حجمی کمتر از ۹۰ صفحه، اثری مناسب حتی برای نوجوانان کم‌حوصله محسوب می‌شود. محمدرضا شرفی خبوشان که خود متولد سال ۱۳۵۷ و اهل ورامین است، در این داستان توانسته تصویری زنده و واقعی از قیام مردم ورامین ارائه دهد. روایت داستان با حضور یک دختر غریب و اسرارآمیز که مکاشفه‌وار در زندگی پسر نوجوان ظاهر می‌شود و از ماجرایی دور و پررمز و راز سخن می‌گوید، حالتی معماگونه و جذاب به قصه بخشیده است. نثر روان، فضا‌سازی قوی و هماهنگی لحن روایت با سن شخصیت اصلی، از جمله ویژگی‌هایی است که «موهای تو خانه ماهی‌هاست» را به یک رمان موفق در ادبیات انقلاب اسلامی برای نوجوانان تبدیل کرده است.

«1318»؛ خاطرات رهبر معظم انقلاب
علی احمدمحرابی
انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی
کتاب «۱۳۱۸؛ خاطرات رهبر معظم انقلاب»، مجموعه‌ای از خاطرات حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای (مدظله‌العالی) است که از دل سخنان و بیانات معظم‌له در مناسبت‌های مختلف گردآوری شده است. این خاطرات که در ابتدا به قصد تدوین یک کتاب نقل نشده بودند، با دقت از میان فرمایش‌های ایشان استخراج و دسته‌بندی شده‌اند تا تصویری روشن از مراحل مختلف زندگی و مبارزات رهبر انقلاب ارائه دهند. این اثر، خاطرات را بر اساس موضوع و ترتیب زمانی وقوع آن‌ها تنظیم کرده و شامل بخش‌هایی درباره دوران کودکی و نوجوانی، محیط خانوادگی، سال‌های مبارزه، مسئولیت‌های پس از پیروزی انقلاب، دوران ریاست‌جمهوری، رهبری، و ارتباط با شخصیت‌های مهم، به‌ویژه امام خمینی (ره) است. کتاب «۱۳۱۸» با گردآوری این روایت‌های شخصی، علاوه بر ارائه تصویری نزدیک از زندگی رهبر انقلاب، مخاطب را با فضای تاریخی، فرهنگی و سیاسی ایران در دوره‌های مختلف آشنا می‌سازد و برای علاقه‌مندان به تاریخ انقلاب اسلامی، اثری ارزشمند و خواندنی محسوب می‌شود.

پل پیروزی، سرزمین قحطی
محمدقلی مجد
ناشر: مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی
کتاب «پل پیروزی، سرزمین قحطی» با تکیه بر اسناد تاریخی، به بررسی یکی از دوره‌های بحرانی ایران در دوران جنگ جهانی دوم می‌پردازد. این اثر بر پایه مشاهدات و مکاتبات لوئیس دریفوس، وزیر وقت آمریکا در ایران، با وزارت امور خارجه ایالات متحده تدوین شده و روایتی مستند از اوضاع سیاسی، اقتصادی و اجتماعی کشور در آن دوره ارائه می‌دهد. محمدقلی مجد در این کتاب، به‌خوبی تأثیرات کم‌کاری عامدانه دولت‌های خارجی و بی‌ثباتی داخلی را بر یکدیگر نشان داده و پیامدهای آن، از جمله قحطی، بیماری و بحران معیشتی در ایران را به تصویر کشیده است. نویسنده با نگاهی تحلیلی، چگونگی تبدیل ایران به پل پیروزی متفقین در جنگ جهانی دوم و پیامدهای ناگوار آن برای مردم را بررسی کرده است. این کتاب با استناد به گزارش‌های رسمی و مکاتبات دیپلماتیک، تصویری دقیق از وضعیت ایران در آن دوران ارائه داده و نقش نیروهای خارجی و حکومت وقت را در بروز یکی از سخت‌ترین دوره‌های تاریخی کشور روشن می‌سازد.

یادداشت‌های یک روزنامه‌نگار
ابوالحسن عمیدی نوری
ناشر:مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران
«یادداشت‌های یک روزنامه‌نگار» تحولات نیم‌قرن تاریخ معاصر ایران اثر مرحوم ابوالحسن عمیدی نوری، یکی از شخصیت‌های برجسته تاریخ مطبوعات و سیاست ایران است. این کتاب، به‌عنوان یک مجموعه خاطرات از زندگی سیاسی و اجتماعی نویسنده، تحولات مهم و پیچیده دوران پهلوی اول و دوم را به تصویر می‌کشد. ابوالحسن عمیدی نوری با بیش از نیم‌قرن تجربه روزنامه‌نگاری و فعالیت‌های سیاسی، در این اثر به تحلیل دقیق و مستند مسائل اجتماعی، سیاسی و فرهنگی دوران خود می‌پردازد. خاطرات وی که از درون تحولات تاریخی و سیاسی نشأت گرفته، نگاهی ویژه به ساختارهای قدرت، تغییرات اجتماعی و چالش‌های فرهنگی در آن زمان ارائه می‌دهد. این کتاب، علاوه بر اینکه خوانندگان را با جنبه‌های مختلف تاریخ معاصر ایران آشنا می‌سازد، به‌عنوان منبعی معتبر برای پژوهشگران تاریخ معاصر و علاقه‌مندان به سیاست ایران نیز ارزش زیادی دارد.

عاشقی به سبک ون‌گوگ
محمدرضا شرفی خبوشان
انتشارات شهرستان ادب
«عاشقی به سبک ون‌گوگ» رمانی است که در آن داستان زندگی البرز، پسر خدمتکاری که در خانه یکی از فرماندهان ارتش شاهنشاهی بزرگ می‌شود، روایت می‌شود. البرز با دختری به نام نازلی آشناست که در دوران کودکی همبازی‌اش بوده و در جوانی، معشوقه او می‌شود. به دنبال این عشق، البرز وارد ماجراهایی پیچیده می‌شود که پدر نازلی در آنها نقش مهمی دارد. رفت‌وآمدهای مشکوک به خانه و روابط پنهانی، بخشی از رمز و رازهایی است که داستان را جذاب می‌کند. محمدرضا شرفی خبوشان با توصیفات حرفه‌ای و نثر قدرتمند، دلهره‌ها، حسرت‌ها و درگیری‌های درونی البرز را به زیبایی به تصویر می‌کشد. خواننده با پیشروی در داستان، احساسات و تفکرات او را تجربه می‌کند و تا آخرین سطر، در دل ماجراهای پیچیده این شخصیت قرار می‌گیرد. علاوه بر قدرت روایت، نویسنده به خوبی از هنر نقاشی نیز در داستان استفاده کرده و با اشاره به تکنیک‌های نقاشی، به نوعی داستان را به یک اثر هنری تبدیل می‌کند. «عاشقی به سبک ون‌گوگ» کتابی است که پس از خواندن آن، بارها به سراغش خواهید رفت و هر بار به جنبه‌های جدیدی از داستان پی خواهید برد.

وقت معلوم
مهدی کفاش
انتشارات شهرستان ادب
«وقت معلوم» رمانی است که با محوریت شخصیت اصلی خود، فؤاد فریمان، مردی روحانی که در سطوح عالی حوزه علمیه تحصیل می‌کند، به بررسی پیچیدگی‌های زندگی فردی و اجتماعی در ایران قبل و بعد از انقلاب می‌پردازد. داستان از جایی شروع می‌شود که فؤاد در زندان به هوش می‌آید، در سلولی با دیوارهای سفید و چراغ‌های همیشه روشن. او نمی‌داند چرا زندانی شده و ارتباط او با دنیای بیرون تنها از طریق دریچه کوچکی برای دریافت غذا و دارو برقرار است. در طول داستان، از طریق روایت زندگی فؤاد، وقایع مهم تاریخی ایران در آستانه انقلاب به تصویر کشیده می‌شود. سه شخصیت مهم که نقش پررنگی در تاریخ انقلاب داشته‌اند، اما در تاریخ‌نگاری کمتر مورد توجه قرار گرفته‌اند، در این رمان معرفی می‌شوند: بهمن حجت کاشانی، علی پهلوی (علی اسلامی)، و کاترین عدل. روابط این شخصیت‌ها با خاندان پهلوی و قاجار و همچنین ارتباطاتشان با فؤاد و افراد دیگری که در این تاریخ پیچیده دخیل هستند، از مهم‌ترین محورهای داستان است. رمان «وقت معلوم» دو روایت موازی دارد: یکی روایت سوم‌شخص از زندگی فؤاد و اتفاقات بیرونی که برای او می‌افتد و دیگری اعترافات اول‌شخص او در زندان، جایی که در سلول انفرادی به درخواست زندانی‌کنندگانش می‌نویسد. این ساختار دوگانه، به شکلی مؤثر و جذاب، مخاطب را با تاریخ پیچیده ایران و درگیری‌های درونی فؤاد همراه می‌کند.

گرگ‌سالی
امیرحسین فردی
انتشارات سوره مهر
«گرگ‌سالی» ادامه‌ای بر رمان موفق «اسماعیل» است و با مضمونی ضداستعماری نوشته شده است. این رمان به وقایع پیش از انقلاب اسلامی می‌پردازد و داستانی از دخالت‌های آمریکا و اسرائیل در ایران را روایت می‌کند. در این داستان، آمریکایی‌ها و اسرائیلی‌ها به طور مخفیانه در حال اصلاح نژاد گرگ‌ها در اطراف مجتمع اقتصادی کشاورزی مغان هستند. اما این گرگ‌های اصلاح‌شده به موجوداتی آدم‌خوار تبدیل می‌شوند که زندگی مردم منطقه را به مخاطره می‌اندازند. هدف اصلی این پروژه تغییر ژنتیکی، استفاده از این گرگ‌های آدم‌خوار برای کشتن افراد انقلابی است، تا دشمنان انقلاب بتوانند در مقابل مقاومت‌ها از این موجودات خطرناک بهره‌برداری کنند. «گرگ‌سالی» با پرداختن به این داستان، تصویری از تهدیدات خارجی و اقدامات استعماری علیه مردم ایران قبل از انقلاب ارائه می‌دهد. این رمان در چهاردهمین جشنوارهٔ ادبی شهید حبیب غنی‌پور نامزد دریافت جایزه شده است و داستانی پر از هیجان و دلهره را به نمایش می‌گذارد که خواننده را به عمق تاریخ معاصر ایران و تحولات آن دوره می‌برد.

مستوری
صادق کرمیار
انتشارات کتاب جمکران
«مستوری» رمانی است که زندگی شهید زین‌الدین، فرمانده لشگر 17 علی‌بن ابی‌طالب را روایت می‌کند. در این اثر، صادق کرمیار، نویسنده مشهور کتاب «نامیرا»، با یک شروع دراماتیک به داستان زندگی کیومرث، جوانی عاشق‌پیشه که به دنبال کشف حقیقت درباره هویت خود است، می‌پردازد. کیومرث که عاشق دختری به نام غزاله است و پدرش دکتر خسروی، در زمان جنگ رزمنده بوده و حالا یک کارخانه‌دار ثروتمند است، به طور اتفاقی در آلبوم عکسی خود را در ۴ ماهگی و در آغوش شهید زین‌الدین می‌بیند. این کشف کیومرث را بر آن می‌دارد تا برای پی بردن به راز زندگی‌اش به سراغ خانواده و زندگی این شهید بزرگوار برود. رمان «مستوری» علاوه بر روایت داستانی، پیام‌های زیادی در دل خود دارد. صادق کرمیار با پرداختن به موضوعات حساس اجتماعی و نقد سیستم مدیریتی جامعه، تلاش می‌کند تا تفاوت‌های زمان حال و گذشته را نشان دهد. این رمان نه تنها داستان زندگی یک شهید را روایت می‌کند، بلکه به نقد اجتماعی و مسائل مدیریت جامعه نیز می‌پردازد.

اوسنه گوهرشاد
سعید تشکری
انتشارات به‌نشر
«اوسنه گوهرشاد» داستانی است که روایتی متفاوت از یک واقعه تاریخی خونبار در ایران را به تصویر می‌کشد. این رمان درباره مسجد گوهرشاد است که به دستور گوهرشاد بیگم، همسر شاه تهماسب اول در دوران تیموریان ساخته شد، اما در قرن معاصر، شاهد اعتراض خونین مردم در برابر دستور پذیرش کلاه شاپو بود. در تیر ماه ۱۳۱۴، مردم در اعتراض به این دستور، که کلاهی فرنگی و بیگانه به‌شمار می‌رفت، در مسجد جامع گوهرشاد تجمع کردند، اما در پی این اعتراض، نیروهای دولتی به فرمان فتح‌الله پاکروان استاندار وقت خراسان، با زور به سرکوب مردم پرداخته و کشتاری وحشیانه به وقوع پیوست. مرحوم سعید تشکری در این کتاب با روایت‌های مختلف و دیدگاه‌های متفاوت، این واقعه تاریخی را به تصویر می‌کشد. او ابتدا به سال ۱۳۱۴ سفر و گوهرشاد بیگم را به عنوان شخصیت محوری معرفی می‌کند. سپس، با پردازش زندگی فتح‌الله پاکروان، به روایت این برخورد تاریخی می‌پردازد که جذابیت کتاب را دوچندان می‌کند. تشکری در همان صفحات آغازین کتاب، با مخاطبان وارد گفتگویی می‌شود که داستان را جذاب و متفاوت می‌کند و خواننده را به دنیای تاریخی و اجتماعی آن زمان می‌برد. «اوسنه گوهرشاد» نه تنها یک داستان تاریخی است، بلکه نقدی بر تحولات اجتماعی و اعتراضات مردمی در برابر تصمیمات دولت‌های استبدادی نیز دارد.

من پسر شاه نیستم
اصغر فکور
نشر سوره مهر
«من پسر شاه نیستم» داستانی است که به روایت تقی رفیع‌زاده، یکی از زندانیان سیاسی پیش از انقلاب، نوشته شده است. داستان با لحظاتی پرتنش پیش از ورود حضرت امام خمینی (ره) به کشور آغاز می‌شود، جایی که درگیری‌های خیابانی و آتش زدن لاستیک‌ها در حال وقوع است. تقی که همراه مادر بیمارش در خانه‌ای استیجاری متعلق به سرهنگی بازنشسته زندگی می‌کند، به دلیل شکنجه‌هایی که از سوی ساواک متحمل شده، قادر به تحرک فعال نیست. در این وضعیت، راوی با یادآوری گذشته و روزهای سخت و رنج‌آورش، از فعالیت‌های سیاسی‌اش، بازداشت‌ها و شکنجه‌هایی که دیده است، می‌گوید. این کتاب نه تنها به تاریخچه‌ای از مقاومت‌های مردمی علیه رژیم شاهنشاهی می‌پردازد، بلکه سرگذشت یکی از کسانی را روایت می‌کند که در مواجهه با ظلم و سرکوب، از پای ننشسته و به مبارزات خود ادامه داده است.

انتهای پیام/ 121