گزارش 112 بند از موارد نقض حقوق بشر و نقض معاهدات بین المللی توسط رژیم سعودی(3)

عدم به رسمیت شناخته شدن هویت مستقل زنان/ اعدام های بدون مبنای قانونی

عربستان سعودی که در دوره سلطنت «سلمان بن عبدالعزیز» سیاست ضدایرانی ریاض را تشدید کرده و چندی پیش موارد نقض حقوق بشر ایران را منتشر کرد، تاکنون دهها مورد نقض حقوق بشر و معاهدات بین المللی برای خود ثبت کرده است.

کد خبر: ۷۳۴۴۲

تاریخ: ۱۸ اسفند ۱۳۹۴ - ۰۹:۴۰

به گزارش گروه اجتماعی دفاع پرس به نقل از مرکز دانشجویی حقوقبشر جمهوری اسلامی ایران یا «موسسه صلح زیبا» در گزارشی، 112 بند از موارد نقض حقوق بشر و نقض معاهدات بینالمللی توسط دولت عربستان سعودی را احصا کرده است.

موارد 112گانه به شرح زیر است:

1ـ نبود آزادی بیان برای عموم مردم عادی. خفقان موجود و نبود آزادی بیان به عنوان اولین حقوق بشر در عربستان را می توان پایه و اساس نقض دیگر حقوق مردم این کشور به شمار آورد. سازمان عفو بینالملل در یکی از گزارش های خود در ارتباط با وضعیت زندانیان عربستانی تاکید کرد ، بسیاری از زندانیان عربستانی سیاسی نبوده و تنها به جرم آزادی بیان و حضور در برنامه های اعتراضی بازداشت شدهاند. " رئیس جمعیت حقوق مدنی و سیاسی عربستان سعودی درباره نبود آزادی بیان در این کشور گفت: دکتر "محمد عبدالله عبدالکریم " از فعالان حقوق بشر عربستان چندی پیش صرفا به خاطر بیان دیدگاهش در یک مقاله درباره وضعیت سیاسی بازداشت و زندانی شد.

2ـ پیگرد وکلای مدافع حقوق بشر. دیدبان حقوق بشر 31 فروردین 1392 با انتقاد شدید از سیستم قضایی عربستان سعودی، خواستار توقف فوری تحت تعقیب قرار دادن یک ونیم ساله یک وکیل حقوق بشری به نام "ولید ابوالخیر" شد. این دیدبان اعلام کرده است که وارد کردن اتهام اهانت به قوه قضائیه و تلاش برای بدنام کردن خاندان سلطنتی علیه ابوالخیر، صرفا به دلیل اقدامات مسالمت آمیز و حقوق خود در آزادی بیان بوده است. "سارا لیه ویتسون" مدیر بخش خاورمیانه دیدبان حقوق بشر میگوید: «اگر مقامات عربستان، واقعا نگران شهرت قوه قضائیه هستند، باید پیگرد این وکیل را که تنها از ناکارآمدیهای سیستم قضایی انتقاد کرده است، متوقف کند.»

3-  بازداشت خودسرانه فعالان حقوق بشر.(جزئیات بزودی در قالب یک گزارش منتشر خواهد شد)

4-عدم دسترسی بازداشت شدگان و زندانیان به وکیل.  بازداشت خودسرانه افراد و فعالان عرصه سیاسی و اجتماعی را باید مورد دیگر از نقض حقوق بشر در عربستان ذکر کرد که در این ارتباط تاکنون شمار زیادی بازداشت و بدون دسترسی به وکیل و یا سیر مراحل قانونی در زندان بسر می برند. رئیس جمعیت حقوق مدنی و سیاسی عربستان در این ارتباط می گوید : این وضعیت به طور صد درصد در خصوص عربستان صدق می کند و بسیاری از فعالان به خاطر آزادی بیان یا پیوستن به یک گروه علنی و حقوقی بازداشت می شوند.

5- سیاست تبعض آمیز نسبت به اتباع عربستان و نژاد پرستی. در این ارتباط سران عربستان با ایجاد انحصار در استفاده از امکانات عمومی و اختصاص دادن میلیاردها دلار درآمدهای نفتی به خاندان پادشاهی، وضعیت غیرقابل تحملی را به وجود آورده اند. دکتر "محمد فهد القحطانی " رئیس جمعیت حقوق مدنی و سیاسی عربستان در اشاره به تقسیم ناعادلانه ثروت در کشور عربستان و بهره مندی یک قشر خاص از آن تصریح کرد: خزانه کشورمملو از پول است اما این پولها به دست طبقات مختلف مردم نمیرسد بلکه یک طبقه خاص است که از این پولها بهره میبرد. "احمد الرابح" فعال حقوق بشرعربستانی و رئیس مرکز حقوق بشر "الشرق" هم در ارتباط نوع برخورد با مردم در عربستان تاکید کرد که حکومت سعودی، حکومتی نژاد پرستانه چون رژیم نژادپرست آفریقای جنوبی است.

6ـ مقابله با هرگونه برنامه اعتراضی. نیروهای امنیتی عربستان نیز در بیش از یک سال اخیر ضمن مقابله با برگزاری هرگونه برنامه اعتراضی از سوی شیعیان این کشور در منطقه قطیف به علت شرایط سیاسی بسته و تبعیض هایی که علیه آنان روا می شود، اقدام به سرکوب آنها کرده و در جریان آن شمار زیادی نیز بازداشت، کشته و یا زخمی شده اند.

7- "احمد الرابح" فعال حقوق بشرعربستانی و رئیس مرکز حقوق بشر "الشرق" در این ارتباط بازداشت و محاکمه شیخ نمرباقرالنمر را اقدامی غیرقانونی برشمرد که حکومت سعودی دست به آن زده است.

8ـ ممنوعیت فعالیت سیاسی. یکی دیگر از موارد نقض حقوق بشر در عربستان را باید ممنوعیت فعالیت سیاسی برای افراد و فعالان در این کشور ذکر کرد. افراد به علت ترس از دستگیری، زندان و یا اعدام از ایجاد و یا پیوستن به این فعالیت ها خودداری می کنند. در این ارتباط اتباع عربستان حتی از امضای یک بیانیه یا انتشار اسامی خود هم هراس دارند .

9 ـ ممنوعیت رانندگی برای زنان. در 24 اوت 2006 (میلادی) هم طرح یکی از نمایندگان مجلس مشورتی عربستان سعودی در مورد دادن حق رانندگی به زنان این کشور رد شد. همچنین بزرگان عربستان نیز بر حرام بودن رانندگی زنان به دلیل ایجاد فساد و آسیب رساندن به عفت عمومی پافشاری می کنند. دست اندرکاران امور راهنمایی و رانندگی درعربستان نیز اعلام کردند که علت ممنوعیت رانندگی زنان این است که اگر آنان روبند را نگه دارند، به سختی میتوانند رانندگی کنند و این احتمال تصادفات را افزایش خواهد داد. منال شریف به عنوان اولین زنی که در عربستان رانندگی کرده است به مدت هشت دقیقه در شهر جده پشت رل نشست. ویدیوی هشت دقیقهای رانندگی او در چند روز نخست بیش از نیم میلیون بیننده را جذب کرد. او چند روز بعد توسط پلیس مذهبی عربستان دستگیر و زندانی شد.

10- نبود حق رأی برای زنان. دولت عربستان اعلام کرده بود زنان نمی توانند در رأی گیری ها در این کشورمانند گزینش شورای شهر حضور یابند. علما این تصمیم دولت را تأیید و رأی دادن زنان را موجب فساد و خلاف عفت دانسته اند. البته اخیرا، در چند ماه گذشته حق حضور زنان در انتخابات شوراها با محدودیت های بسیار از سوی پادشاهی آل سعود واگذار شد.

11ـ محدودیت برای آموزش و تحصیلات دختران. با این که عربستان دختران را از آموزش منع نکرده است و حتی آموزش رایگان نیز برای ایشان در نظر گرفته است ولی حضور دختران در آموزشگاهها و مدارس بسیار محدود است. بر اساس آمار رسمی دولت سعودی، 55 درصد دانش آموزان دبستان، 79 درصد دانش آموزان راهنمایی و81 درصد دانش آموزان دبیرستان پسر هستند. دیدگاههای سنتی در عربستان باعث شده است که بسیاری از دختران در سنین پایین مدرسه را ترک کنند. تحصیل زنان در همه رشتههای فنی و مهندسی و نیز رشته حقوق ممنوع می باشد.

12- ممنوعیت فعالیت اقتصادی برای زنان. در قوانین عربستان اشتغال زنان به هر کاری جز آموزش و پرستاری ممنوع است . آموزش برای زنان منحصر به کلاسهای دختران می شود و آنها حق آموزش برای پسران را ندارند. با این حال باز هم شرکت زنان در کارها بسیار بسته است و برای این کارها نیز اجازه رسمی شوهر یا ولی شرط محسوب میشود. همچنین علمای وهابی گماردن زن به هر کاری را که باعث همکاری و ارتباط با مردان نامحرم میشود، حرام اعلام کردهاند.

13ـ ممنوعیت حضور زنان در اجتماع: ورود زنان بدون همراهمی محرم به بسیاری از مکانهای عمومی در عربستان از جمله بانکها، رستورانها و فروشگاهها ممنوع است . رستوران ها معمولاً دو بخش جدا برای مجردها و خانوادهها دارند . بخش خانوادگی رستورانها به غرفههای کوچک تقسیم شده است که زنان میتوانند در آن نقاب را برداشته وغذا بخورند بدون این که مرد نامحرمی وارد شود. شرکت زنان در مجامع عمومی حتی در مسجد بسیار کم است. از زنان سعودی انتظار میرود هنگام بیرون آمدن از خانه حتماً با مرد محرم همراه باشند در غیر این صورت پلیس امر به معروف با آنان برخورد می کند.

14ـ  ممنوع بودن حق سفر برای زنان بدون محرم. علمای حنبلی سفر زنان را بدون همراهی مردی از محارمش ممنوع می دانند. در عربستان این قانون به دقت اجرا میشود و به زنانی که محرمی به همراه ندارند، اجازه بیرون رفتن از خانه داده نمیشود. این قانون هم در سفرهای درون کشور و هم در سفرهای برون کشوری اعمال می شود.

15- کنترل شدید پوشش و حجاب زنان. برداشت علمای وهابی در عربستان از حجاب اسلامی پوشاندن تمام بدن از جمله چهره و دستها است. پلیس دینی عربستان همواره بر این نوع پوشش زنان پافشاری داشته و زنانی را که چهره خود را در دیدگان مردم نمایان کنند به زندان و تازیانه محکوم کرده و قانون حجاب از زمینه های محدود کننده حضور زنان در جامعه است.

16ـ عدم به رسمیت شناخته شدن هویت مستقل زنان. تا پایان سال 2004 میلادی زنان عربستان شناسنامه مستقل نداشتند و تنها نامشان در شناسنامه پدر آورده میشد. از این سال به بعد آنان دارای شناسنامه ی مستقل شدند و برخی علمای عربستان مانند عبدالعزیز الشیخ با پافشاری بر حرام بودن گشودن چهره زنان مخالفت خود را با عکس دار کردن شناسنامه های زنان اعلام کرد.

17ـ متهم نمودن مخالفین به جرم های غیر واقعی و عدم دادن امکان دفاع از خود به آن ها. شیخ نمر با ارائه دفاعیه ای مفصل با حجم بیش از 100 صفحه به دادگاه، کلیه اتهامات مطرح شده علیه خودش را مردود دانست و با دلایلی قوی ادعاهای دادستان را رد کرد، و از دادستانی خواست به وی برای خواندن آن در دادگاه فرصت داده شود. سازمان حقوق بشر عربی، محاکمه شیخ نمر را امری بی سابقه و خطرناک از نوع خود دانست و اعلام کرد: اعدام ها در عربستان برخلاف ارزش ها و قوانین بین المللی است.

18- اعدام های بدون مبنای قانونی واقعی. گزارش سازمان حقوق بشر عربی در این باره حاکی از آن است که اعدام ها در عربستان برخلاف ارزش ها و قوانین بین المللی است.

19- بازداشت فعالان سیاسی و اندیشه ای با گلوله های جنگی. نیروهای امنیتی عربستان هشتم ماه ژوئیه سال 2012 هنگام تعقیب خودروی آیت الله نمر، به طرف وی تیراندازی کرده و او را با گلوله جنگی مجروح کردند.

20- قتل 15 دختر به دلیل ممانعت ماموران سعودی از خروج آنان از مدرسه ای که دچار حریق شده بود. آتشسوزی سال 2002 میلادی در دبیرستان دخترانه شماره 31 مکه آتشسوزی است که در دبیرستان دخترانهای در مکه با حضور 835 دختر و 55 زن در تاریخ 11مارس2002مروی داد. این حادثه منجر به کشته شدن 15 دختر و مجروح شدن 50 تن دیگر شد.هیئت امر به معروف و نهی از منکر عربستان سعودیمتهم است که با بستن درها بر روی دختران و جلوگیری از ورود گروه امداد و نجات به مدرسه به دلیل اینکه آنها با آن دختران محرمنبودند و دختران «حجاب نپوشیده» بودند، باعث افزایش تعداد قربانیان این حادثه شدهاند.

21- سیاستهای جنسیتی تبعیض آمیز اشتغال. زنان اگرچه در عربستان سعودی، اشتغالِ زنان ممنوع نیست، اما شرایط و محدودیتهای بسیاری وجود دارد و زنان میبایست، پیش از شروع به کار، از وزارت امور اسلامی اجازه بگیرند. این سازمان، قوانین محدودکننده بسیاری را برای استخدام زنان گذاشته است، از آن جمله استخدام زنان را منوط به پنج شرط کرده است: کار زنان باید برای به دست آوردن درآمدِ لازم برای اداره زندگی باشد. اگر زنِ متقاضیِ کار نتواند ثابت کند که برای گذرانِ زندگی به پول بیشتر نیازمند است، وزارت امور اسلامی حق دارد او را از کار کردن منع کند یا تقاضای او را نادیده بگیرد. کارِ زنان باید تنها در محیطِ زنانه باشد و مردانِ نامحرم نباید حق ورود به محیط کار زنان را داشته باشند. از آن جمله زنان میتوانند در مدارس دخترانه، کارگاههای خیاطی، پرستاریِ بیمارستانهای زنان و کارهایی نظیر این بپردازند. سفرِ زنان بدونِ همراهی محرم و یا چهره نمایی زنان به نامحرم را حرام میدانند.

22- ممنوعیت و محرومیت زنان از به دست گرفتن پست های سیاسی و اجتماعی.  به کار گرفتنِ زنان در بسیاری از سمتهای اجرایی، وزارتخانهها، ادارات و دادگستری ممنوع است؛ همچنین انتخابِ زنان به عنوانِ قاضی در عربستانِ سعودی منتفی ست.

23- عدم فراهم نمودن بستر لازم جهت حضور زنان تحصیل کرده در فعالیت های اقتصادی. میزانِ اشتغالِ زنان در عربستانِ سعودی در سالهای اخیر ثابت بوده و رشد چشمگیری نداشته است. با این که بیش از هفتاد درصدِ زنان در عربستان تحصیلاتِ دانشگاهی دارند، تنها پنج درصد آنها در نیروی کار هستند. این میزان اشتغالِ زنان، پایینترین میزانِ اشتغال در جهان است.

24- تبعیض در امکانات آموزشی دختران و زنان.  امروزه بسیاری از دانشگاهها و آموزشکدههای عربستان سعودی از سیستمهای آموزش از راه دور (برپایه اینترنت) برای آموزش به زنان استفاده میکنند.

25- هیئت کبار علمای عربستان در سال 1990م با صدور فتوایی رانندگی زنان را به دلیل مخالفت با شرع مقدس حرام اعلام کرد و از آن زمان تاکنون با وجود برخی تلاشهای انجام شده برای لغو این ممنوعیت، به دلیل مخالفت مقامات روحانی این کشور، این تلاشها به نتیجه نرسیده است.

26- نظام ناعادلانه و ظالمانه سرپرستی ولی و قیم مرد بر زن. نظام متعصبانه در عربستان سعودی زنان را از ازدواج، کار و مسافرت بدون اجازۀ قیم مرد باز میدارد. بدوی اولین زن در عربستان سعودی است که در جریان یک پروندۀ تاریخی از پدرش به دلیل سوءاستفاده از نظام سرپرستی ولی شکایت کرد.

27- عدم حمایت از زنان در برابر ضرب و شتم مردان. سمر بدوی پس از جدایی از نخستین همسرش با پسرش به خانه پدری بازگشت. پدرش او را به شدت مورد ضرب و شتم قرار میداد و سمر در نهایت در ماه مارس سال 2008 به خانۀ امن زنان در جده گریخت. پدرش از او به جرم "نافرمانی" به دادگاه شکایت کرد، این شکایت اما ادامه نیافت. پدرش در سال 2009 مجدداً از وی شکایت کرد. اما سمر احضاریههای دادگاه را نادیده گرفت و در دادگاه حاضر نشد که این امر منجر به صدور دستور بازداشت برای وی گردید. در این پرونده ولید ابوالخیر، وکیل و فعال حقوق بشر، دفاع از وی را بر عهده گرفت.

28- ممانعت از ازدواج زنان مطلقه توسط پدران. سمر قصد ازدواج دوباره را داشت، اما پدرش در مقام قیم مانع از ازدواج وی میشد. سمر در این مورد شکایتی تسلیم دادگاه کرد تا حق قیمومیتش از پدرش گرفته شود. در پاسخ به این شکایت، پدر وی شکایت دیگری مبنی بر نافرمانی سمر به دادگاه ارائه داد. این شکایت پدر منجر به بازداشت و زندانی شدن سمر در روز جلسه محاکمه و رسیدگی به شکایتش از پدرش شد. سر انجام سمر، بی آن که محاکمه ای در کار باشد، در اکتبر 2010 از زندان آزاد شد. دلیل این آزادیکارزاری بینالمللی بود که توسط مدافعان حقوق بشر در عربستان و سایر کشورها در حمایت از وی به راه افتاده بود که افکار عمومی را متوجه وضع او ساخته و درخواست آزادیاش را تسلیم ملک عبدالله کرده بودند.