شورای نگهبان بدون اغماض از قانون اساسی دفاع می‌کند

عضو حقوقدان شورای نگهبان گفت: ممکن است شورای نگهبان در معرض هجمه‌های داخلی و جنگ رسانه‌ای خارجی قرار گرفته باشد؛ اما بر آن است که وظیفه اصلی و قانونی خود را به‌درستی انجام دهد و بدون اغماض از قانون اساسی دفاع کند.

کد خبر: ۷۶۳۹۱۶

تاریخ: ۳۱ تير ۱۴۰۴ - ۰۵:۰۶

«خیرالله پروین» عضو حقوقدان شورای نگهبان، در گفت‌و‌گو با خبرنگار سیاسی دفاع‌پرس، با اشاره به اهمیت و جایگاه شورای نگهبان در نظام جمهوری اسلامی ایران، اظهار داشت: از زمانی که در جهان این بحث مطرح شد که کشور‌ها بر اساس قوانین مدون اداره شوند و نه صرفاً وضعیت‌های عرفی، مفهوم حاکمیت قانون و لزوم داشتن چارچوب‌های از پیش‌تعیین‌شده در حکمرانی شکل گرفت و از قرن هفدهم و هجدهم به بعد، ضوابط و معیار‌هایی برای روابط مردم با دولت و نیز مردم با یکدیگر در قالب قانون اساسی وضع شد.

وی افزود: قانون اساسی به دلیل آنکه در جایگاه یک هنجار برتر قرار دارد، نیازمند نهادی برای صیانت و حفاظت از آن است؛ نهادی که مانع از تجاوز به قانون اساسی شود. از همین‌رو این بحث مطرح شد که آیا این مرجع باید قضایی باشد یا سیاسی؛ البته در کشور‌ها رویه‌های مختلفی شکل گرفته بدین ترتیب که برخی کشور‌ها مرجع قضایی، برخی دادگاه ویژه، برخی دیوان عالی و برخی نیز شورای قانون اساسی را برای این منظور در نظر گرفته‌اند.

پروین ادامه داد: در کشور ما پیش از انقلاب اسلامی نیز قانون اساسی مشروطه وجود داشت. در اصل دوم آن که به «اصل تراز» معروف است، مرجعی برای نظارت بر قوانین پیش‌بینی شده بود و پس از انقلاب اسلامی، قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نیز در اصول ۹۱ تا ۹۹ جایگاه، وظایف و اختیارات شورای نگهبان را مشخص کرد.

عضو شورای نگهبان تصریح کرد: البته با توجه به تفاوت مبانی حکومت‌ها و نظام‌های حقوقی، شورای نگهبان نیز با سایر نهاد‌های مشابه در دنیا متفاوت است زیرا در عین اینکه وظیفه صیانت از قانون اساسی را دارد، مأموریت‌هایی بر پایه مبانی اسلامی نیز بر عهده دارد و در وظایف و اختیارات خود نیز تفاوت‌هایی با نمونه‌های دیگر دارد.

وی با بیان اینکه شورای نگهبان همواره تلاش کرده بر اساس قانون اساسی وظایف خود را انجام دهد، گفت: این شورا متشکل از ۱۲ عضو است؛ شش فقیه که از سوی رهبر معظم انقلاب منصوب می‌شوند و شش حقوقدان نیز با معرفی رئیس قوه قضائیه و رأی مجلس انتخاب می‌شوند. این افراد باید از صلاحیت‌های مشخصی برخوردار باشند که جای بحث آن در اینجا نیست.

پروین در ادامه اضافه کرد: شورای نگهبان سه وظیفه اساسی بر عهده دارد. نخست، نظارت بر مصوبات مجلس است؛ این شورا باید مراقبت کند که مصوبات مجلس با شرع مبین اسلام و قانون اساسی مغایرت نداشته باشند و تا زمانی که مصوبه‌ای به تأیید شورای نگهبان نرسیده باشد، قابلیت اجرایی پیدا نمی‌کند؛ جوهره اصلی این وظیفه، صیانت از اسلامیت نظام است که در سایر نظام‌های مدرن وجود ندارد. البته نظام‌های دیگر نیز برای حفظ نظم و جلوگیری از انحراف سازوکار‌های نظارتی خاص خود را دارند.

وی با بیان اینکه شورای نگهبان افزون بر وظایف حقوقی، مسئول صیانت از روح شریعت نیز هست به همین دلیل وظیفه‌ای گسترده و مهم بر عهده دارد، افزود: دومین وظیفه شورای نگهبان مربوط به نظارت بر انتخابات است؛ مردم باید مطمئن باشند که حق آنها حفظ می‌شود و افرادی که شایستگی و صلاحیت قانونی دارند در جایگاه‌های مربوطه قرار می‌گیرند. طبق اصل ششم قانون اساسی، اداره امور کشور باید با اتکا به آرای عمومی و از طریق انتخابات مختلف صورت گیرد؛ از جمله انتخابات ریاست جمهوری، مجلس شورای اسلامی، مجلس خبرگان و سایر انتخابات‌ها. در این‌جا نیز شورای نگهبان باید وظیفه اساسی خود را انجام دهد.

پروین ادامه داد: وظیفه سوم شورای نگهبان، تفسیر قانون اساسی است؛ اصول قانون اساسی ممکن است در طول زمان برای مسئولان اجرایی ابهاماتی ایجاد کند. در چنین مواقعی، مسئولان برای درک نیت اصلی قانون‌گذار، به شورای نگهبان مراجعه می‌کنند و شورا راهکار‌های اصلی و اساسی از قصد قانونگذار اصلی قانون اساسی را در اختیار آنان قرار می‌دهد.

وی در پایان خاطرنشان کرد: در طول بیش از چهار دهه گذشته، شورای نگهبان رسالت خطیری را بر دوش داشته و همواره سرسختانه از خطوط قرمز اسلام و قانون اساسی دفاع کرده است. البته ممکن است در مقاطعی در معرض هجمه‌های داخلی و جنگ رسانه‌ای خارجی قرار گرفته باشد، به‌ویژه در زمان برگزاری انتخابات که برخی کنشگران سیاسی یا اجتماعی ممکن است ناراضی باشند. اما شورای نگهبان، فارغ از این مسائل، بر آن است که وظیفه اصلی و قانونی خود را به‌درستی انجام دهد.

انتهای پیام/381