یادداشت/ محسن تقوی

ایران مرزهای قدرت را درمی‌‌نوردد

ایران اکنون نه یک بازیگر منزوی، بلکه قدرتی است که رقبا برای بازگرداندن ثبات به منطقه ناچار به تعامل با آن هستند. هنر سیاست‌گذاری در سال ۲۰۲۶ تبدیل نیاز اجتناب‌ناپذیر دیگران به منافع ملی ملموس خواهد بود و عقلانیت انقلابی همراه با دیپلماسی چابک ضامن امنیت و توسعه کشور خواهد بود. با بهره‌گیری از فرصت‌های اقتصادی، سیاسی، امنیتی و فناوری، ایران می‌تواند سال ۲۰۲۶ را به نقطه عطفی برای تثبیت جایگاه خود در نظم نوین جهانی تبدیل کند.

کد خبر: ۸۰۲۸۶۸

تاریخ: ۱۲ دی ۱۴۰۴ - ۰۶:۵۲

گروه استان‌های دفاع‌پرس- «محسن تقوی» فعال رسانه‌ای؛ جهان در ابتدای سال ۲۰۲۶، نه در سکون، بلکه در میانه یک دگردیسی تاریخی و بنیادین قرار دارد. تحولات سال‌های اخیر نشان می‌دهد که قواعد سنتی دیپلماسی دیگر تضمین‌کننده تامین منافع ملی نیست و قدرت عریان، منافع آنی و معامله‌های کوتاه‌مدت بیش از پیش جایگاه پیدا کرده است. بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید و تغییر ریل سیاست‌های آمریکا، همراه با تحولات میدانی در غرب آسیا، این روند را شتاب داده است.

جمهوری اسلامی ایران که همواره در مرکز تقاطعات راهبردی غرب آسیا قرار داشته، اکنون با فرصتی کم‌نظیر مواجه است. عبور از واکنش‌گری به کنش‌گری هوشمند، مبتنی بر درک دقیق شکاف‌های درونی غرب و فرصت‌های نوظهور در شرق، کلید حفاظت و ارتقای منافع ملی کشور است. تجربه سال‌های اخیر نشان داده است که بی‌تفاوتی نسبت به این تغییرات، هزینه‌های سنگینی به همراه دارد، اما هوشمندی در سیاست‌گذاری می‌تواند ایران را به قدرت تأثیرگذار و تصمیم‌ساز منطقه‌ای تبدیل کند.

سال ۲۰۲۵ نشان داد که جهان در حال عبور از دیپلماسی سنتی است. دولت آمریکا با فشار بر نهاد‌های بین‌المللی، کاهش بودجه سازمان ملل و استفاده ابزاری از تعرفه‌ها، نشان داد که دیگر نمی‌توان به قواعد گذشته تکیه کرد. این فضا اگرچه پرخطر است، اما برای ایران که سال‌ها تحت تحریم و فشار زندگی کرده، فرصت‌های راهبردی ایجاد می‌کند. شکاف‌های ایجاد شده در متحدان آمریکا، امکان نفوذ دیپلماسی خلاق ایران را فراهم می‌کند.

در غرب آسیا، سال ۲۰۲۶ با تثبیت وضعیت امنیتی منطقه و بهره‌برداری از دستاورد‌های میدانی ایران همراه خواهد بود. آتش‌بس در غزه و تجربه جنگ دوازده روزه، نشان داد که هیچ نظم امنیتی پایدار بدون حضور تهران شکل نمی‌گیرد. اکنون فرصت آن است که قدرت بازدارندگی به منافع اقتصادی و سیاسی پایدار تبدیل شود و جایگاه ایران در معادلات منطقه‌ای تثبیت شود. ایران می‌تواند با استفاده از ظرفیت‌های محور مقاومت، امنیت انرژی، خطوط ترانزیتی و امنیت مرز‌های منطقه‌ای، نفوذ خود را گسترش دهد و در عین حال از تنش‌های احتمالی پیشگیری کند.

در حوزه اقتصاد بین‌الملل، سیاست‌های تعرفه‌ای آمریکا علیه قدرت‌های نوظهور مانند هند و برزیل نتیجه معکوس داده و آنها را بیش از پیش به مدار اقتصادی چین نزدیک کرده است. این شرایط فرصتی تاریخی برای ایران فراهم می‌آورد تا با تقویت روابط با کشور‌های جنوب جهانی و فعال‌سازی کریدور‌های ترانزیتی شمال-جنوب و شرق-غرب، اقتصاد کشور را در تاروپود اقتصاد‌های نوظهور مستحکم سازد. تجربه‌های سال‌های اخیر نشان داده است که تنوع‌بخشی به شرکای اقتصادی، ایران را در برابر فشار‌های یکجانبه غرب مقاوم‌تر می‌کند.

اروپا نیز در سال ۲۰۲۶ با چالش‌های داخلی و واگرایی سیاسی مواجه است. جریان‌های راست‌گرا و ملی‌گرا در بریتانیا، فرانسه و آلمان در حال خیزش هستند و انسجام اتحادیه اروپا کاهش یافته است. این شرایط فضای بیشتری برای پیشبرد منافع ملی ایران ایجاد می‌کند و توان اروپا برای اجماع‌سازی علیه فعالیت‌های منطقه‌ای و هسته‌ای کشور کاهش می‌یابد. اختلافات داخلی، بحران انرژی و اثرات اقتصادی تحریم‌ها، قدرت اجماع‌سازی اروپا در برابر ایران را محدود کرده و فرصت بیشتری برای دیپلماسی فعال کشور فراهم می‌آورد.

در داخل آمریکا، انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره در نوامبر ۲۰۲۶ و وضعیت اقتصادی کشور، مهم‌ترین متغیر‌ها خواهند بود. تجربه نشان داده است که حزب حاکم معمولاً کرسی‌های خود را از دست می‌دهد و اثرات تورمی تعرفه‌ها یا حباب بازار بورس جایگاه جمهوری‌خواهان را متزلزل خواهد کرد. این وضعیت عدم قطعیت، ایران را ملزم می‌کند تا سیاست خارجی و اقتصادی خود را بر پایه تحلیل‌های بلندمدت و نه صرفاً رفتار دولت کنونی آمریکا تنظیم کند و سناریو‌های دوران پساکنگره و انتخابات ۲۰۲۸ را لحاظ نماید.

هوش مصنوعی و اقتصاد دیجیتال دیگر حوزه حیاتی سال ۲۰۲۶ است. آمریکا به دنبال سلطه بر این حوزه است و شکاف دیجیتال در جهان افزایش یافته است. ایران با منابع معدنی غنی و نیروی انسانی متخصص، می‌تواند به گره اصلی زنجیره تأمین جهانی تبدیل شود، مشروط بر آنکه دیپلماسی فناوری همزمان با دیپلماسی سیاسی فعال شود. غفلت از این عرصه، عقب‌ماندگی راهبردی جبران‌ناپذیری ایجاد خواهد کرد و کشور را از فرصت‌های اقتصادی و علمی نوین محروم می‌سازد.

با توجه به این تحولات، سال ۲۰۲۶ نه سال آرامش، بلکه سال تثبیت الگو‌های جدید در نظم جهانی است. اتحاد‌های ایدئولوژیک جای خود را به ائتلاف‌های منفعت محور می‌دهند و قدرت‌های جهانی بیش از پیش بر اساس معامله و سودآوری تصمیم‌گیری می‌کنند. جمهوری اسلامی ایران با هوشمندی، تنوع‌بخشی به تعاملات راهبردی و تاب‌آوری درون‌زا می‌تواند قدرت بازدارندگی را به منافع ملموس ملی تبدیل کند و جایگاه خود را در منطقه و جهان تثبیت نماید.

انتهای پیام/