بررسی ظرفیت‌ها و راهکار‌های تبدیل استان کردستان به هاب فناوری پیشرفته منطقه

استان کردستان با داشتن سرمایه انسانی ارزشمند، موقعیت استراتژیک و منابع غنی، پتانسیل بالایی برای تبدیل شدن به یک هاب بزرگ تکنولوژی در غرب کشور را دارد. تحقق این مهم نیازمند عزمی جدی در سطح ملی و استانی برای تغییر نگاه از «اقتصاد سنتی» به «اقتصاد دانش‌بنیان» است. با ایجاد زیرساخت‌های مناسب، تأمین مالی هوشمندانه و حفظ نخبگان بومی، کردستان می‌تواند به عنوان پیشران توسعه منطقه‌ای و نمادی از پیشرفت عدالت‌محور در جمهوری اسلامی ایران تبدیل شود.

کد خبر: ۸۰۸۶۰۷

تاریخ: ۰۷ بهمن ۱۴۰۴ - ۱۵:۱۷

به گزارش دفاع‌پرس از کردستان، در عصر حاضر، اقتصاد جهانی به سمت دانش‌بنیان شدن حرکت کرده و کشور‌های پیشرو تمرکز خود را بر توسعه «اکوسیستم‌های نوآوری» معطوف کرده‌اند و در این میان جمهوری اسلامی ایران با تدوین اسناد بالادستی همچون نقشه جامع علمی کشور، همواره بر لزوم ایجاد توازن منطقه‌ای در توسعه علم و فناوری تأکید داشته است.

استان کردستان به دلیل موقعیت ژئوپلیتیک خاص و ظرفیت‌های انسانی و زیرساختی، می‌تواند به عنوان یکی از قطب‌های اصلی فناوری در غرب کشور و حتی در تعاملات منطقه‌ای (مانند همسایگی با کشور عراق) ایفای نقش کند.

در این یادداشت سعی بر آن شده است با بررسی پتانسیل‌ها و ظرفیت‌های موجود در این استان، به مقوله روش‌های اجرایی و چالش‌های پیش‌روی ایجاد یک مرکز فناوری پیشرفته در سطح استان کردستان پرداخته شود.

بخش اول؛ پتانسیل‌های استراتژیک استان کردستان

استان کردستان دارای مزیت‌های نسبی متعددی است که می‌تواند بستر رشد شرکت‌های دانش‌بنیان و استارتاپ‌ها باشد:

۱. موقعیت ژئوپلیتیک و ترانزیتی:

کردستان دروازه ورود ایران به کشور‌های منطقه و عراق است. وجود مرز‌های مشترک و بازار‌های مصرفی گسترده در اقلیم کردستان عراق و سایر استان‌های غربی، فرصتی بی‌نظیر برای صادرات خدمات نرم‌افزاری، فناوری سلامت و محصولات فناورانه فراهم کرده است. ایجاد یک هاب تکنولوژی در این استان می‌تواند به قطب صادرات فناوری به غرب آسیا تبدیل شود.

۲. سرمایه انسانی و نخبگان:

استان کردستان همواره در تولید نخبگان علمی و رتبه‌های برتر کنکور سراسری جایگاه ویژه‌ای داشته است. وجود دانشگاه‌های معتبر مانند دانشگاه کردستان، دانشگاه علوم پزشکی و دانشگاه آزاد اسلامی، خروجی تحصیلی قوی در حوزه‌های مهندسی، علوم پایه و فناوری اطلاعات دارد. این سرمایه انسانی جوان و خلاق، موتور محرکه توسعه فناوری خواهد بود.

۳. ظرفیت‌های صنایع معدنی و کشاورزی:

وجود معادن بزرگ طلا، سنگ و صنایع تبدیلی کشاورزی، نیازمند اتوماسیون و فناوری‌های پیشرفته است. این صنایع می‌توانند به عنوان «مشتری» اولیه شرکت‌های دانش‌بنیان استانی عمل کرده و حل مسائل آنها توسط متخصصان بومی، منجر به خلق محصولات قابل رقابت در سطوح ملی می‌شود.

۴. زیرساخت‌های ارتباطی در حال توسعه:

با اجرای طرح‌های ملی فیبر نوری و توسعه اینترنت پهن‌باند در مناطق کم‌برخوردار، زیرساخت ارتباطی استان کردستان برای استقرار شرکت‌های فناوری اطلاعات (IT) و مراکز داده (Data Centers) در حال آماده‌سازی است.

بخش دوم؛ روش‌ها و راهکار‌های عملیاتی ایجاد مرکز فناوری

برای تحقق این هدف، لازم است اقداماتی چند وجهی و هماهنگ توسط دولت، بخش خصوصی و دانشگاه‌ها انجام شود:

۱. ایجاد «شهرک فناوری و نوآوری کردستان»:

تاسیس یک مرکز فیزیکی مجهز که شامل مراکز رشد، دفاتر کار اشتراکی، آزمایشگاه‌های تخصصی و سالن‌های همایش باشد، اولین گام ضروری است. این مرکز باید در مجاورت دانشگاه‌های بزرگ (مانند دانشگاه کردستان) ایجاد شود تا از هم‌افزایی علم و صنعت بهره‌مند شود.

۲. توسعه صندوق‌های سرمایه‌گذاری جسورانه (VC):

یکی از موانع اصلی استارتاپ‌ها، کمبود نقدینگی است. ایجاد صندوق‌های سرمایه‌گذاری جسورانه با حمایت معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری و سرمایه‌گذاری بخش خصوصی کردستانی، می‌تواند ریسک سرمایه‌گذاری روی ایده‌های نو را پوشش دهد.

۳. تمرکز بر «فناوری‌های خاص»:

به جای پراکنده کاری، باید بر حوزه‌هایی تمرکز کرد که در استان کردستان مزیت رقابتی دارد، از جمله:

الف- فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT): با تمرکز بر توسعه نرم‌افزار‌های بومی و امنیت سایبری.

ب- فناوری سلامت (HealthTech): با توجه به پتانسیل‌های گردشگری سلامت و پزشکی استان.

ج- فناوری‌های کشاورزی و آب (AgriTech): برای حل چالش‌های منابع آبی و افزایش بهره‌وری محصولات باغی استان.

د- فناوری هوش مصنوعی در صنایع استان.

و- فناوری هوش مصنوعی در سینما و امور فرهنگی استان.

۴. ایجاد کریدور صادرات فناوری:

از جمله: تسهیل قوانین گمرکی و تجاری برای شرکت‌های فناور جهت صادرات محصولات و خدمات به کشور‌های همسایه (به ویژه کشور عراق). برگزاری رویداد‌های بین‌المللی فناوری در سنندج برای جذب سرمایه‌گذاران خارجی و نمایش توانمندی‌های داخلی.

۵. آموزش تخصصی و کارآفرینی:

تغییر سرفصل‌های آموزشی دانشگاه‌ها به سمت مهارت محوری و برگزاری دوره‌های کارآفرینی، مدیریت کسب‌وکار و حقوق مالکیت فکری برای دانشجویان و فارغ‌التحصیلان.

بخش سوم؛ موانع و چالش‌های پیش‌رو

با وجود پتانسیل‌های بالا، موانعی وجود دارد که باید برای رفع آنها برنامه‌ریزی دقیقی صورت گیرد:

۱. مهاجرت نخبگان:

یکی از بزرگترین چالش‌ها، مهاجرت تحصیل‌کردگان استان به کلان‌شهر‌هایی مانند تهران، اصفهان یا خارج از کشور است. نبود بازار کار جذاب و عدم وجود اکوسیستم حمایتی کافی، عوامل اصلی این مهاجرت هستند.

۲. محدودیت‌های مالی و سرمایه‌گذاری:

بخش خصوصی در استان کردستان هنوز به فرهنگ سرمایه‌گذاری روی شرکت‌های دانش‌بنیان و پر ریسک عادت نکرده و بیشتر سرمایه‌گذاری‌ها در بخش‌های سنتی (مانند مسکن و تجارت) انجام می‌شود.

۳. ضعف در زیرساخت‌های حمل‌ونقل و لجستیک:

با وجود وضعیت مناسب‌تر نسبت به گذشته، اما هنوز محدودیت‌های حمل‌ونقل هوایی و جاده‌ای برای انتقال سریع کالا‌ها و ارتباط مداوم با مراکز تصمیم‌گیری در پایتخت وجود دارد که می‌تواند سرعت رشد شرکت‌ها را کاهش دهد.

۴. بروکراسی اداری:

موانع قانونی و اداری در ثبت شرکت‌ها، دریافت مجوز‌ها و قرارداد‌های دولتی می‌تواند انگیزه جوانان را سرد کند. نیاز به ایجاد «دستگاه فراگیر استانی» با اختیارات ویژه برای تسریع امور شرکت‌های فناور ضروری است.

نتیجه‌گیری؛

یادداشت تحلیلی به قلم؛ «دانیال ساعدپناه»

انتهای پیام/