یادداشت/ علیرضا شهرستانی

چرا تکریم شهید، سپرِ انقلاب در برابر فراموشی است

سیاسی‌ترین پیامِ بیست‌ودوم بهمن، نه در غوغای شعارهاست و نه در هیاهوی خیابان‌ها؛ بلکه در تکریم شهید نهفته است؛ همان حقیقت خاموش اما بیدارگر که انقلاب اسلامی را از آفت فراموشی و تحریف، در پناه خویش نگاه می‌دارد و تکریم شهید، کنشی احساسی نیست؛ سیاستی عمیق و حافظ هویت است.

کد خبر: ۸۰۹۶۲۸

تاریخ: ۱۲ بهمن ۱۴۰۴ - ۱۳:۴۳

گروه استان‌های دفاع‌پرس‌ - دکتر «علیرضا شهرستانی» استاد دانشگاه و فعال رسانه؛ سیاسی‌ترین پیامِ بیست‌ودوم بهمن، نه در غوغای شعارهاست و نه در هیاهوی خیابان‌ها؛ بلکه در تکریم شهید نهفته است؛ همان حقیقت خاموش اما بیدارگر که انقلاب اسلامی را از آفت فراموشی و تحریف، در پناه خویش نگاه می‌دارد و تکریم شهید، کنشی احساسی نیست؛ سیاستی عمیق و حافظ هویت است.

گذار از سود به معنا

انقلاب اسلامی ایران، پیش از آنکه دگرگونی قدرت باشد، دگرگونی منطق بود؛ هجرتی اندیشمندانه از «سیاست منفعت» به شجاعت فداکاری». آنجا که سیاست بر مدار سود می‌گردد، آدمی خویش را می‌سنجد؛ و آنجا که سیاست بر مدار فداکاری می‌چرخد، معنا و مسئولیت، قبله تصمیم‌ها می‌شود.

پیروزی انقلاب، ثمره همین تغییر بنیادین بود؛ آنگاه که مردانی آگاهانه از جان گذشتند تا حقیقتی فراتر از خویش زنده بماند. از همین روست که در روایت هر ۲۲ بهمن، نام شهید در متن ماجراست؛ نه چونان زینت کلام، بلکه به‌مثابه ستون هویت سیاسی انقلاب.

شهید؛ نگهبان حافظه جمعی

امروز میدان رویارویی با جمهوری اسلامی، نه تنها عرصه سلاح و اقتصاد، که میدان حافظه و معناست. دشمن در پی آن است که گذشته را از روح تهی کند، فداکاری را به حاشیه راند و انقلاب را به واقعه‌ای کم‌اثر فروکاهد. در چنین هنگامه‌ای، تکریم شهید آیینی ساده نیست؛ سیاستی هوشمندانه برای پاسداشت حافظه جمعی است. شهید، حافظه زنده انقلاب است؛ پیونددهنده دیروز و امروز و فردا. اگر این پیوند سست شود، جامعه به حیرت هویتی گرفتار می‌آید.

چنان‌که رهبر انقلاب فرموده‌اند: «زنده نگه داشتن یاد شهدا، کمتر از شهادت نیست.» (۴ مهر ۱۳۷۹) این سخن، نشان می‌دهد که راه شهید، با یاد شهید ادامه می‌یابد.

جنگ ادراک‌ها؛ صورت نوین نبرد

نبرد امروز، جنگ شمشیر و سنگر نیست؛ جنگ ادراک و محاسبه است. جنگی خاموش که مقصدش تغییر جهت فکر و تصمیم ملت‌هاست. دشمن می‌کوشد بی‌آنکه گلوله‌ای شلیک کند، قطب‌نمای جامعه را از کار بیندازد.

رهبر انقلاب هشدار داده‌اند: «دشمنان در پی آنند که محاسبات مسئولان و مردم را تغییر بدهند؛ اگر محاسبات تغییر کرد، جهت حرکت کشور هم تغییر خواهد کرد.» (۲۶ شهریور ۱۳۹۸)

اما ابزار اصلی این جنگ، فراموشی حساب‌شده است؛ بریدن رشته پیوند نسل‌ها با گذشته‌ای پرافتخار. آن‌چنان‌که ایشان فرموده‌اند: «یکی از کارهای اساسی دشمن، فراموش کردن گذشته پرافتخار ملت ایران است.» (۲۳ خرداد ۱۳۹۶)

در برابر این نیرنگ، تکریم شهید، سپری استوار است؛ چراکه شهید، روایت زنده گذشته و معیار سنجش امروز است.

شهید؛ روایتِ زنده انقلاب

در روزگاری که «جنگ روایت‌ها» سرنوشت ملت‌ها را رقم می‌زند، شهید صرفاً نامی در تاریخ نیست؛ روایتی فعال و گویاست. روایتی که می‌گوید این انقلاب چگونه زاده شد، با چه بهایی پایدار ماند و چرا هنوز نفس می‌کشد. هرگاه این روایت کمرنگ شود، میدان به تحریف سپرده می‌شود؛ و هرجا یاد شهید زنده است، حقیقت مجال سخن می‌یابد.

فراتر از مراسم؛ بارِ مسئولیت

اگر تکریم شهید به قاب عکس و آیین سالانه فروکاسته شود، جانِ راهبردی خویش را از دست می‌دهد. حرمت شهید آنگاه معنا می‌یابد که منطق فداکاری، در تصمیم‌ها، اولویت‌ها و شیوه زیست اجتماعی جاری شود. جامعه‌ای که شهید را می‌ستاید اما مسئولیت تاریخی خویش را وانهد، ناخواسته به همان ورطه فراموشی می‌غلتد که دشمن آرزوی آن را دارد.

۲۲ بهمن؛ آزمون حافظه ملت

بیست‌ودوم بهمن، تنها یادآور پیروزی نیست؛ میزان‌الحراره حافظه جمعی ملت ایران است. در این ترازوی تاریخی، سیاسی‌ترین پیام، تکریم شهید است؛ پیامی که گواه می‌دهد انقلاب هنوز به ریشه‌های خویش وفادار است و در برابر جنگ شناختی ایستاده. تا آنگاه که شهید در متن روایت انقلاب حضور دارد، محاسبات دشمن به خطا می‌رود و آینده، همچنان به گذشته متصل می‌ماند.

انتهای پیام/