پیمان نظامی مشترک سومالی‌ و عربستان برای مقابله با نفوذ «اسرائیل»

تنش‌ها در شاخ آفریقا وارد مرحله‌ای تازه شده است؛ جایی که سومالی با بستن پیمان‌های نظامی با عربستان و قطر، پیام روشنی به تل‌آویو و متحدانش ارسال می‌کند.

کد خبر: ۸۱۱۵۹۹

تاریخ: ۲۲ بهمن ۱۴۰۴ - ۰۳:۰۰

گروه بین‌الملل دفاع‌پرس: سومالی کشوری در شاخ آفریقاست که سال‌ها با چالش‌های داخلی و خارجی دست و پنجه نرم می‌کند و اخیراً گام‌های مهمی در جهت تقویت همکاری‌های نظامی با کشور‌های عربی برداشته است. این اقدامات که شامل امضای توافق‌نامه‌های نظامی با عربستان سعودی و قطر می‌شود، در پاسخ به تحولات اخیر منطقه‌ای به ویژه به‌رسمیت‌شناختن سومالی‌لند توسط «اسرائیل»، صورت گرفته است. در واقع می‍توان گفت که موگادیشو -پایتخت سومالی- با این دیپلماسی فعال، به دنبال حمایت منطقه‌ای برای حفظ تمامیت ارضی خود و مقابله با تهدید‌های احتمالی است.

بر همین اساس روز دوشنبه «احمد معلیم فیقی» وزیر دفاع سومالی و شاهزاده «خالد بن‌سلمان بن عبدالعزیز»، همتای سعودی وی، در ریاض یک تفاهم‌نامه همکاری نظامی امضا کردند. وزارت دفاع سومالی نیز اعلام کرد که این توافق با هدف تقویت چارچوب‌های دفاعی و نظامی بین دو کشور تدوین شده و حوزه‌های متعددی از منافع مشترک را پوشش می‌دهد که به منافع استراتژیک هر دو طرف خدمت می‌کند.

از طرف دیگر، شاهزاده «خالد بن‌سلمان بن عبدالعزیز» نیز این خبر را در پستی در پلتفرم ایکس تأیید کرد، اما هیچ‌کدام از طرفین جزئیات بیشتری ارائه ندادند. این در حالی است که این توافق همکاری نظامی، بخشی از تلاش‌های سومالی برای گسترش شبکه حمایتی خود در برابر چالش‌های خارجی است. البته تنها چند هفته پیش، نیز سومالی توافق مشابهی با کشور قطر امضا کرده بود.

بر اساس گزارش خبرگزاری دولتی سومالی، این توافق بر تقویت روابط نظامی و همکاری امنیتی تمرکز دارد که جزئیات آن شامل آموزش نظامی، تبادل تخصص، توسعه قابلیت‌های دفاعی و همکاری امنیتی پیشرفته است که به تلاش‌ها برای ارتقای امنیت و ثبات منطقه‌ای کمک می‌کند.

از سویی دیگر، دوحه نیز تأکید کرد که این توافق برای تقویت حوزه‌های همکاری مشترک و بهبود شراکت‌های دفاعی طراحی شده تا منافع طرفین را تأمین کند. در واقع این پیمان‌ها نشان‌دهنده رویکرد دیپلماتیک موگادیشو برای جلب حمایت از قدرت‌های کشور‌های حاشیه خلیج فارس است. این ابتکارات دیپلماتیک سومالی در حالی رخ می‌دهد که تنش‌ها در شاخ آفریقا به دلیل به‌رسمیت‌شناختن سومالی‌لند توسط «اسرائیل» در دسامبر گذشته بسیار افزایش یافته است.

برای آشنایی هرچه بیشتر با ماجرای سومالی‌لند بهتر است بدانیم که سومالی‌لند، منطقه‌ای جدایی‌طلب در کشور سومالی است که از سال ۱۹۹۱ استقلال خود را اعلام کرده و برای اولین بار در جهان توسط «اسرائیل» به رسمیت شناخته شد. با توجه به این موضوع، موگادیشو هشدار داده است که «اسرائیل» قصد دارد پایگاهی نظامی در این منطقه احداث کند که می‌تواند برای حمله به کشور‌های همسایه استفاده شود.

موضوع مهم دیگر این است که «حسن شیخ محمود» رئیس‌جمهور سومالی، در مصاحبه‌ای با الجزیره تأکید کرد، سومالی هرگز اجازه چنین اقدامی را نخواهد داد و با تمام توان با آن مقابله خواهد کرد. وی گفت: «ما با ظرفیت خود مبارزه خواهیم کرد. البته ما از خود را دفاع می‌کنیم و این موضوع به معنای مقابله با هر نیروی اسرائیلی است که وارد شود، زیرا ما مخالف آنها هستیم و هرگز اجازه نمی‌دهیم که در این کشور جای پایی پیدا کنند.» یک مقام سومالی‌لندی نیز در ژانویه به کانال ۱۲ «اسرائیل» گفت که احداث پایگاه نظامی اسرائیلی روی میز مذاکرات است، هرچند شرایط هنوز نهایی نشده است.

علاوه بر این، سومالی ماه گذشته تمام توافق‌های خود با امارات را به دنبال اقدامات خطرناک این کشور علیه وحدت ملی و استقلال سیاسی سومالی لغو کرد که از جمله آنها می‌توان به توقف عملیات بندری، امنیتی و دفاعی اشاره کرد؛ تصمیمی که پس از انتشار گزارش‌هایی مبنی بر تسهیل به‌رسمیت‌شناختن سومالی‌لند توسط امارات اتخاذ شده است.

امارات، که در سال ۲۰۲۰ روابط خود با «اسرائیل» را تحت پیمان‌های ابراهیم عادی‌سازی کرده است، روابط اقتصادی و امنیتی عمیقی، از جمله امتیاز ۳۰ ساله بندر استراتژیک بربره توسط شرکت دی‌پی ورلد اماراتی با سومالی‌لند دارد. ضمن اینکه، امارات از امضای بیانیه مشترک عربی-اسلامی محکوم‌کننده اقدام «اسرائیل» خودداری کرد، اما در ژانویه بیانیه‌ای مشترکی با اتحادیه آفریقا صادر کرد که حمایت از حاکمیت، تمامیت ارضی، امنیت و ثبات سومالی را وعده می‌دهد.

اما شاهد هستیم که در روزها و هفته‌های اخیر، وقوع این رویداد‌ها با وخامت روابط عربستان سعودی و امارات هم‌زمان شده است. به خصوص اینکه تنش‌ها در دسامبر گذشته با بمباران محموله تسلیحاتی اماراتی که به سوی شورای انتقالی جنوبی جدایی‌طلب در یمن بود، شدت یافتند. عربستان همچنین از درخواست دولت جدایی‌طلبان یمن جنوبی برای خروج نیرو‌های اماراتی حمایت کرد. با این حال، امارات این اتهامات را رد کرد. جدا از آن، ابوظبی متهم به حمایت از نیرو‌های تروریستی واکنش سریع در سودان است که نزدیک به سه سال با ارتش سودان درگیر جنگ است.

از طرف دیگر، عربستان سعودی به عنوان متحد خارطوم، روز شنبه حملات نیرو‌های واکنش سریع در منطقه کردفان سودان را که منجر به کشته شدن ده‌ها نفر از جمله زنان و کودکان شد، محکوم کرد. ریاض همچنین «دخالت خارجی» را در سودان محکوم کرد و گفت که ورود سلاح‌های غیرقانونی، مزدوران و مبارزان خارجی جنگ را طولانی می‌کند. سودان نیز سال گذشته علیه امارات در دادگاه بین‌المللی دادگستری پرونده‌ای تشکیل داد و آن را به همدستی در نسل‌کشی ادعایی نیرو‌های واکنش سریع علیه جامعه «ماسالیت» در دارفور غربی متهم کرد. امارات این اقدام را «نمایش تبلیغاتی بدبینانه» خواند و خواستار رد فوری آن شد.

در نتیجه، توافق‌های نظامی سومالی با عربستان و قطر نه تنها پاسخی به تهدید‌های مستقیم مانند اقدام «اسرائیل» است، بلکه بخشی از پازل بزرگ‌تر تنش‌های خاورمیانه است که شامل رقابت‌های عربستان و امارات در یمن و سودان می‌شود. این دیپلماسی می‌تواند ثبات منطقه‌ای را تقویت کند، اما ریسک تشدید درگیری‌ها را نیز به همراه دارد.

در آخر باید گفت که سومالی با این رویکرد به دنبال حفظ حاکمیت خود در میان پیچیدگی‌های ژئوپلیتیکی است و آینده نشان خواهد داد که آیا این پیمان‌ها به امنیت پایدار منجر می‌شوند یا به تنش‌های بیشتر دامن می‌زنند.

انتهای پیام/ ۱۳۴