شرح دعای سحر/ ۱۰

همه رحمت‌ها از رحمت پروردگار نشات گرفته است

رافت پیامبر (ص) و اهل بیت (ع) به امت و حتی محبت پدر و مادر به فرزند از رحمت وسیع پروردگار نشات گرفته است.

کد خبر: ۸۱۳۴۰۰

تاریخ: ۰۹ اسفند ۱۴۰۴ - ۰۲:۵۷

به گزارش خبرنگار فرهنگ دفاع‌پرس، در آموزه‌‎های اسلامی هیچ مناسک و آیینی مانند دعا نمی‌تواند فاصله میان بنده و خدا را به هم نزدیک کنید. دعا یکی از رازآمیزترین اعمالی است که درک حقیقت آن می‌تواند انسان را به عالی‌ترین درجات برساند. نماز با همه ارزش و اهمیتی که دارد یک آمادگی روحانی است برای رسیدن به مرحله دعا کردن و درخواست از خدا. هرچند دعا کردن وابسته به زمان و مکان نیست و انسان در حال می‌تواند دست به دعا بردارد، اما در برخی مکان‌ها و بعضی از زمان‌ها امید اجابت آن بیشتر است.

ماه رمضان که به تعبیر پیامبر اسلام (ص) بهار قرآن است بهترین زمان برای دعا و نیایش است. از میان همه ادعیه‌ای که در ایام مبارک رمضان وارد شده دعای سحر از ویژگی‌های بازری برخوردار است که رسیدن به عمق و معنای آن قطعا خواندن این دعای عظیم را اثربخش‌تر خواهد کرد. متن زیر که قسمت دهم آن را در ادامه می‌خوانید شرح دعای سحر است که به قلم حجت‌الاسلام والمسلمین حسین مظاهری به نگارش درآمده است.

کلمات الله

وقتى که این جمله را مى‌خوانیم باید توجه داشته باشیم که پروردگار عالم رحمان و رحیم است. در روایات مى‌خوانیم: «پروردگار عالم صد رحمت دارد» این از باب مثال است؛ یعنى پروردگار عالم خیلى رحمت دارد. یکى از آن صد رحمت را بین مخلوق‌ها تقسیم کرده است. به واسطه آن یک رحمت همه مهربانى‌ها و عاطفه‌ها و رأفت‌هایى که مادر براى بچه‌اش دارد، یا پسر براى پدرش دارد، یا مسلمانان نسبت به یکدیگر دارند، حتى رأفتى که پیغمبر اکرم (ص) به امت دارد و عاطفه‌اى که امیرالمؤمنین (ع) به موجودات دارد. همه و همه از آن رحمت سرچشمه گرفته‌اند؛ و در روایات مى‌خوانیم که: «نود و نه رحمت دیگر را پروردگار عالم براى قیامت گذاشته است؛ یعنى یک رحمت در این دنیا نود و نه رحمت براى آخرت.»

پروردگار عالم در دنیا و آخرت رحیم است. ما باید از رحمت پروردگار مایوس نباشیم، یأس از رحمت پروردگار در سر حد کفر است.  «اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُکَ مِنْ کَلِماتِکَ بِاَتَمِّها وَ کُلُّ کَلِماتِکَ تامَّةٌ؛ اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُکَ بِکَلِماتِکَ کُلِّها.» کلمات جمع «کلمه» است. «کلمه» در لغت عربى به معناى «جرح» است و سخن را از آن رو «کلام» مى‌گویند که در دل مى‌نشیند و تأثیر مى‌گذارد. در عُرفِ مردم به الفاظ یا چیزهاى نوشتنى‌اى که پى در پى باشد و یک مفهومى داشته باشد کلمه و کلام مى‌گویند. در عرف قرآن «کلمه» در مورد چیزى استعمال شده است که دلالت برچیز دیگرى بکند.

عالم هستى «کَلِماتُ اللّه» هستند و دلالت بر وجود مقدس خدا مى‌کنند. بنابراین ذات مقدس حق، «کلمۀ تامه» است، زیرا خود برخود دلالت دارد. پیش عارفان و سالکان ـ که منغمر در عالم وحدت هستند اول دلیل براى خدا خود خداست. امام حسین (ع) این عارف حقیقى که محبت خدا در دلش ریخته شده و وجودش عشق به خداست و دل او مالامال از محبت خداست در دعاى عرفه مى‌گوید: «کَیْفَ یُسْتَدَلُّ عَلَیْکَ بِما هُوَ فى وُجُودِه مُفتَقِرٌ اِلَیْکَ» یعنی: «اى خدا! من چگونه از عالم هستى پى به تو ببرم؟» یعنی: «عالم هستى وابسته به توست چیزى که وابسته به توست چطور مى‌توانم به وسیله او پى به تو ببرم؟»

«اَیَکونُ لِغَیْرِکَ مِنَ الظُّهورِ مالَیْسَ لَکَ حَتّى یَکُونَ هُوَ الْمُظْهِرُ لَکَ» یعنی: «اى خدا! چیزى که نورانیت و ظهورش به واسطۀ توست چگونه مى‌توانم به واسطۀ او پى به تو ببرم؟» پس از ذات مقدس خدا، صفات جمال و کمال او «کلمه» و «کلمۀ تامه» است، زیرا هم صفات جلال و هم صفات جمال، همگى بروجود مقدس خدا دلالت مى‌کنند. کسى که به درخانه خدا مى‌رود اگر متنبه و هوشیار باشد، متوجه ذات مقدس و نیز صفات جمال و جلال که مى‌شود مى‌گوید: «اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُکَ مِنْ کَلِماتِکَ بِاَتَمِّها» یعنی: «خدایا! به درخانه تو آمده‌ام توجهم به کلمات تو است و تو را به اَتَمّ کلماتت ـ یعنى ذات مقدس ـ قسم مى‌دهم.»

ولى وقتى توجه پیدا مى‌کند که تام و اتمى نیست و بین کلمات خدا تفاضلى نیست همۀ اسماء و صفات خدا عین ذات وجود مقدس اوست، مى‌گوید: «وَ کُلُّ کَلِماتِکَ تامَّه اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُکَ بِکَلِماتِکَ کُلِها» یعنی: «اى خدا! همه کلماتت تام است. اى خدا! به درخانه تو آمده‌ام و به هم کلماتت تو را قسم مى‌دهم.» یعنى: «اى خدا! به درخانه‌ات آمده‌ام و به ذات مقدست تو را قسم مى‌دهم.» گاهى هم توجه به «کُنِ» رحمانى و کثرات آن است. توجه از عالم اسما و صفات به صفات افعال است. مى‌آید در این عالم و کثرت‌ها را مشاهده مى‌کند و مى‌بیند که حقیقت پیغمبراکرم (ص) اَتَم کلمات است. مى‌گوید: «اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُکَ مِنْ کَلِماتِکَ بِاَتَمِّها» یعنی: «خدایا! به درخانه‌ات آمده‌ام، نظرم به فیض مقدس است. نظرم به «کن» رحمانى است و تو را به اَتمّ کلمات قسم مى‌دهم.» یعنى به حقیقت پیغمبر اکرم (ص) تو را قسم مى‌دهم ناگهان توجه مى‌کند به بساطت فیض مقدس و مى‌گوید: «وَ کُلُّ کَلِماتِکَ تامَّه اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُکَ بِکَلِماتِکَ کُلِها.»

منبع: تفسیر دعای سحر/ حجت‌الاسلام والمسلمین حسین مظاهری

انتهای پیام/ 161