شرح دعای سحر/ ۲۸

توبه و یقظه از لوازم رسیدن به خدا است

كسى كه به درخانۀ خدا مى‌رود باید به توبه و يقظه احتياج دارد؛ يعنى انسان بايد قبل، يا بعد و يا مقارن توبه به خود توجه داشته باشد و درك كند كه مى‌تواند به جايى برسد كه به جز خدا نبيند.

کد خبر: ۸۱۳۴۲۳

تاریخ: ۲۷ اسفند ۱۴۰۴ - ۰۲:۵۷

به گزارش خبرنگار فرهنگ دفاع‌پرس، در آموزه‌‎های اسلامی هیچ مناسک و آیینی مانند دعا نمی‌تواند فاصله میان بنده و خدا را به هم نزدیک کنید. دعا یکی از رازآمیزترین اعمالی است که درک حقیقت آن می‌تواند انسان را به عالی‌ترین درجات برساند. نماز با همه ارزش و اهمیتی که دارد یک آمادگی روحانی است برای رسیدن به مرحله دعا کردن و درخواست از خدا. هرچند دعا کردن وابسته به زمان و مکان نیست و انسان در حال می‌تواند دست به دعا بردارد، اما در برخی مکان‌ها و بعضی از زمان‌ها امید اجابت آن بیشتر است.

ماه رمضان که به تعبیر پیامبر اسلام (ص) بهار قرآن است بهترین زمان برای دعا و نیایش است. از میان همه ادعیه‌ای که در ایام مبارک رمضان وارد شده دعای سحر از ویژگی‌های بازری برخوردار است که رسیدن به عمق و معنای آن قطعا خواندن این دعای عظیم را اثربخش‌تر خواهد کرد. متن زیر که قسمت بیست هشتم آن را در ادامه می‌خوانید شرح دعای سحر است که به قلم حجت‌الاسلام والمسلمین حسین مظاهری به نگارش درآمده است.

مقام فنا و لقا

عارف وقتى به اسما و صفات خدا توجه کند و از کثرت به وحدت برود کم کم به مقام لقا و فنا رسیده است و درعالم وجود چیزى جز خدا و شأن و جبروتى جز شأن و جبروت خدا نمى‌بیند، لذا در این توجه مى‌گوید: «اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُکَ بِما اَنْتَ فیهِ مِنَ الشَّأنِ وَ الْجَبَرُوتِ» یعنی: «خدایا! به درخانه‌ات آمده‌ام و تو را به ذات مقدست قسم مى‌دهم؛ ذات مقدسى که مستجمع جمیع صفات جمال و جلال است.»این دعا فوق‌العاده دقیق است، زیرا به ما سلوک را یاد مى‌دهد. امام باقر (ع) به واسطۀ این دعا از عالم کثرت، به عالم وحدت رفته و به مقصود رسیده است: از این رو حضرتش مى‌گوید: «اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُکَ بِما اَنْتَ فیهِ مِنَ الشَّأنِ وَ الْجَبَروت» یعنی: «خدایا از اول دعا تا این جا اگر به کثرتى توجه داشتم دیگر مقام لقا و فنا است، مقام این است که بر دلم هیچ چیز و هیچ کسى جز تو حکومت ندارد» اى خدا! تمام توجهم به ذات توست، به درخانه‌ات آمده‌ام و تو را به ذات مقدست قسم مى‌دهم؛ آن ذات مقدسى که مثل رحمت، صفت جمال دارد و مثل جبروت، صفت جلال دارد.

قرآن بیش از بیست مورد به مقام فنا و لقا اشاره کرده است. اگر انسان سیر و سلوک داشته باشد و رابطه‌اش با خدا محکم باشد و راهى را که پیغمبر اکرم (ص) و ائمه اطهار (ع) از طرف خدا تعیین کرده‌اند برود کم‌کم به جایى مى‌رسد که بر دل او تنها خدا حکومت دارد و به هیچ‌چیز و هیچ‌کس جز خدا دل بستگى ندارد و دیگر در این عالم معشوق و مولایى جز خدا نمى‌بیند. آرى، اگر حکومت خدا نباشد طاغوت‌ها، تخیل‌ها، وسوسه‌ها، اضطراب خاطرها، نگرانى‌ها و غم و غصه‌ها بر دل حکومت دارد و انسان از نور به ظلمت کشیده مى‌شود. اگر کسى بخواهد به مقصود برسد و سکینه و وقار بر دل او حکومت داشته باشد باید در سیر و سلوک، خود را به مقام لقاى قرآن برساند.

«اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُکَ بِما اَنْتَ فیهِ مِنَ الشَّأنِ وَ الْجَبَرُوتِ وَ اَسْئَلُکَ بِکُلّ شَأنٍ وَحْدَهُ وَجَبَروتٍ وَحْدَها» همان طورى که گفته شد «جبروت» به معناى «اصلاح» و «اکمال» و مبالغه در «جبر» است و صفات جلال خدا، ـ مانند: عظمت و سلطنت تکوینى پروردگار عالم ـ از آن اراده شده است. اگر بخواهیم این جمله را معنا کنیم بر مقدمه‌اى متوقف است و آن مقدمه این است که همان طور که از قرآن و روایات برمى‌آید سالک، یعنى کسى که به درخانۀ خدا مى‌رود در سیرش نخست به چیزهایى که عرفا به آن توبه و یقظه مى‌گویند احتیاج دارد؛ یعنى باید اول شست و شو کند آن گه به خرابات در آید. انسان باید قبل، یا بعد و یا مقارن توبه به خود توجه داشته باشد و درک کند که مى‌تواند به جایى برسد که به جز خدا نداند و نبیند. باید بداند که این سیر، توسل‌ها، عمل‌ها و توجه‌ها مى‌خواهد و سرانجام آن رسیدن به خدا و مطلوب و مقصود است.
منبع: تفسیر دعای سحر/ حجت‌الاسلام والمسلمین حسین مظاهری

انتهای پیام/ 161