شرح دعای سحر/ ۳۰

عبادت انسان باید در اوج توجه به حق باشد

ديگر انسان به جايى مى‌رسد كه توجه حق را مى‌بيند و از ترس جهنم و يا به طمع بهشت، عبادت نمى‌كند، بلكه عبادت مى‌كند چون عبد است و او مولاست.

کد خبر: ۸۱۳۴۲۵

تاریخ: ۲۹ اسفند ۱۴۰۴ - ۰۲:۵۷

به گزارش خبرنگار فرهنگ دفاع‌پرس، در آموزه‌‎های اسلامی هیچ مناسک و آیینی مانند دعا نمی‌تواند فاصله میان بنده و خدا را به هم نزدیک کنید. دعا یکی از رازآمیزترین اعمالی است که درک حقیقت آن می‌تواند انسان را به عالی‌ترین درجات برساند. نماز با همه ارزش و اهمیتی که دارد یک آمادگی روحانی است برای رسیدن به مرحله دعا کردن و درخواست از خدا. هرچند دعا کردن وابسته به زمان و مکان نیست و انسان در حال می‌تواند دست به دعا بردارد، اما در برخی مکان‌ها و بعضی از زمان‌ها امید اجابت آن بیشتر است.

ماه رمضان که به تعبیر پیامبر اسلام (ص) بهار قرآن است بهترین زمان برای دعا و نیایش است. از میان همه ادعیه‌ای که در ایام مبارک رمضان وارد شده دعای سحر از ویژگی‌های بازری برخوردار است که رسیدن به عمق و معنای آن قطعا خواندن این دعای عظیم را اثربخش‌تر خواهد کرد. متن زیر که قسمت سی‌ام آن را در ادامه می‌خوانید شرح دعای سحر است که به قلم حجت‌الاسلام والمسلمین حسین مظاهری به نگارش درآمده است.

لطف دیگر دعاى سحر

دعای سحر با کلمۀ «اَللّهُمَّ» آغاز مى‌شود که به معناى «یا الله» است و ختم دعا هم به کلمۀ «یا الله» است. کلمۀ «اَللّهُمَّ» بیش از بیست بار در این دعا تکرار شده است. دعا با «اى خدا» شروع مى‌شود و با «فاجبنى یا الله» پایان مى‌پذیرد. خوشا به حال کسى که در دل او صفات جمال و جلال خدا حکومت داشته باشد و بر زبان و دلش لفظ «یا الله! یا الله! یا الله!» باشد. کسى که کلمۀ «یا الله» بر دل او حکومت داشته باشد توجه و تلطف خدا را مى‌بیند، لذا مى‌گوید: «اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُکَ بِما تُجیبُنى بِه حین اَسْئَلُکَ» یعنی: «خدایا! متوجه لطف توام، خدایا! توجهت را مى‌بینم، خدایا! مى‌بینم که دست عنایت تو بالاى سر من است. تو را به توجهت قسم مى‌دهم. خدایا! کارى کن که من همیشه مورد توجه و عنایت تو باشم.»

دیگر انسان به جایى مى‌رسد که مى‌گوید: انسان دراین حال، توجه حق را مى‌بیند و از ترس جهنم و یا به طمع بهشت، عبادت نمى‌کند، بلکه عبادت مى‌کند، چون عبد است و او مولاست. امام صادق (ع) مى‌فرمایند: گروهى خدا را به سبب ترس (آتش) عبادت مى‌کنند این عبادت عبید، (غلام زر خرید) است. دسته‌اى خدا را عبادت مى‌کنند تا به بهشت رسند. عبادت آنها نظیر عبادت کارگران است که براى پول کار مى‌کنند. عده‌اى، چون محبت خدا سر تاپای‌شان را فرا گرفته و در دل‌شان ریخته شده خدا را عبادت مى‌کنند و این عبادت آزادگان و برترین عبادت‌ها است.

همان طور که از قرآن و روایات برمى‌آید بعثت همۀ انبیا براى راهنمایى انسان به سوى عبادت خدا و پناه جستن در نزد او و درک لذت حضور وى و پرهیز از شرک و بت‌پرستى است. امام حسین (ع) در دعاى عرفه مى‌فرمایند: «اى خدا! کسى که تو را دارد چه ندارد؟ کسى که تو را گم کرد چه دارد؟» اگر عالم هستى را به انسان بدهند، اما خدا را نداشته باشد، هیچ چیز ندارد؛ زیرا خدا مقصود او است؛ بنابراین اگر انسان به این مقصود برسد همان روز، عید او است.

از چیزهایى که انسان را به مقصود مى‌رساند روزۀ ماه مبارک رمضان است، زیرا غرایز را تعدیل مى‌کند، تخیل‌ها، جلوه‌ها، وهم‌ها، وسوسه‌ها و هوس‌ها را از بین مى‌برد و بت درونى و بیرونى را نابود مى‌کند. به عبارت دیگر، طاغوت را از میان برمى‌دارد، لذا در روایت آمده است که در هنگام ماه رمضان، خداوند به جبرئیل مى‌فرماید: اى جبرئیل! به زمین فرو آى و شیاطین را در بند کن و آنان را با غل و زنجیر ببندد. روزه، انسان را در مسیر سیر و سلوک قرار مى‌دهد و براى سیر و سلوک هیچ ماهى بهتر از ماه مبارک رمضان نیست و هیچ عبادتى هم بهتر از روزۀ ماه مبارک رمضان نیست. پیغمبر اکرم (ص) مى‌فرماید: خداوند متعال در روزهاى عمر شما نفحه‌هایى دارد، هشیار باشید و خود را در معرضِ این نفحات رحمانى قرار دهید.

اسلام دو عید دارد: یکى اول ماه شوال؛ یعنى وقتى که ماه مبارک رمضان بگذرد و دیگرى هم دهم ذى‌الحجه یعنى روز عرفه و وقتى که اعمال حج تمام شود. اسلام این دو عید را به رسمیت شناخته است، لذا در قنوت نماز عید، مى‌خوانیم: «اَسْئَلُکَ بِحَقِّ هذا الْیَوْمِ اَلَّذى جَعَلْتَهُ لِلمُسْلِمینَ عیداً وَ لِمُحَمَّدٍ ذُخْراً وَ شَرَفاً وَ کَرامَةً وَ مَزیداً» یعنی: «خدایا! به درخانه‌ات آمده‌ام، از تو سئوال مى‌کنم و تو را به حق این روزى که براى مسلمانان عید قراردادى قسم مى‌دهم. اى خدا! تو را به حق این روزى که نه تنها براى مسلمان‌ها عید قراردادى، بلکه براى پیغمبر اکرم (ص) هم کرامت، شرافت، مزید و ذخر قرار دادى قسم مى‌دهم.»

چرا روز اول شوال و دهم ذى الحجه براى پیغمبر اکرم (ص) ذخر، شرافت، کرامت و مزید است؟ چون پیغمبر به مقصودش رسیده است و برانگیخته شده تا انسان‌ها را به مقصود و هدف برساند. کسى که یک ماه روزه بگیرد به هدف رسیده و غرایزش تعدیل مى‌شود و طاغوت‌ها از دلش رخت برمى‌بندد و خدا بر دلش حکومت مى‌کند، لذا براى او روز عید است و براى پیغمبر (ص) ذخر، شرف و کرامت است. روز عید باید انسان از خدا مقامِ عبودیت را عیدى بخواهد. از خدا بخواهد که آن نتیجه و توجهى که خدا در ماه مبارک رمضان به او داده است ادامه پیدا کند و هیچ چیز و هیچ کسى جز خدا بر دلش حکومت نداشته باشد.

منبع: تفسیر دعای سحر/ حجت‌الاسلام والمسلمین حسین مظاهری

انتهای پیام/ 161