محمّد صحرائي‌نشين

---

وصيت نامه

---

خاطرات

پدرشهيد:
در روستاي بنك كه زندگي مي كرديم، منزلمان ميان دو مسجد قرار داشت و خودم همواره به اين دو مسجد ميرفتم و نماز مي‌خواندم. محمد نيز با اينكه كودكي 5 تا 6 ساله بود، هميشه با من به مسجد مي آمد و كنار من مي‌ايستاد و همراه با من نماز مي‌خواند و از اين كار لذّت مي‌برد.» مادرش نيز درباره مراتب بالاي تقوي و تعبّد شهيد مي‌گويد: «يادم هست يكبار موقع شب بود كه محمّد از جبهه برگشت. او درآن شب روحية معنوي عجيبي داشت. از سر شب تا صبح، همواره در حال راز و نياز با خدا و خواندن نماز و قرآن بود و در همين حال، قطرات اشك از ديدگانش جاري بود.

مادرشهيد:
در محلّه‌اي كه ما در آن زندگي مي‌كنيم، هرگز دخـتري جرأت نمي‌كرد كه دَم درب حياط منزل خود بنشيند و اسباب جلب توجّه نامحرمان را فراهم سازد. آن شهيد بزرگوار به موضوع مهم سلامت اخلاقي جامعه بسيار اهميت مي‌داد و در همين راستا خودش در سنين نوجواني مبادرت به ازدواج كرد. ما رضايت چنداني به ازدواج محمّد، آن‌هم در حاليكه فقط هيجده سال داشت، نداشتيم و معتقد بوديم كه زن گرفتن در اين سن براي او زود است،اما او نمي‌خواست نگاهش به نامحرم بيفتد و سلامت روحي و معنوي‌اش در معرض تهديد وسوسه‌هاي شيطان قرار گـيرد.

برادر شهيد:
برادرم محمّد در بين تمام اعضاي خانوادة ما نمونه بود. بي‌ترديد بهـترين فرد خانواده به شمار مي‌رفت. صداقت، شجاعت و امانتداري از خصوصيات بارز او بود. علاوه بر اين او فردي شوخ‌طبع محسوب مي‌شد و همواره با چهره‌اي متبسّم و خندان با افراد خانواده مواجه مي‌شد و از آنجاييكه اخلاقش بسيار خوب بود، دوستان متعدّد و فراواني داشت.» مادرش نيز در اين زمينه چنين مي‌گويد: «پسرم به حقيقت، فردي باخدا، باتقوا، بانماز و مسجدرو بود و هرگاه از سفر بر مي‌گشت، با خود سوغات مي‌آورد و اول به همسايه‌ها و سپس به خودمان مي‌داد. محمّد از لحاظ ادب و معرفت، شخصيت اجتماعي، مسجد و حسينيه‌رفتنش و تقيّد يه شعائر ديني، از همة فرزندانم برتر بود.» به گفتة پدر شهيد، اخلاق و رفتارش آنچنان خوب بوده و آنچنان با برادران و خواهرانش ارتباط عاطفي والايي داشته است كه پس از شهادتش، خواهر وي به نام صُغري از درد فراق برادر و شدّت ناراحـتي، دار فاني را وداع گفت و به رحمت ايزدي پيوست.

پدرشهيد  :
در زمان تحصيل در مدرسه، يكي از معلمانش كمونيست بود و سعي مي‌كرد فكر دانش‌آموزان را با آموزه‌هاي كفرآميز كمونيستي آلوده سازد. روزي محمّد از مدرسه برگشت و با كنجكاوي خاصّي به من گفت: پدر جان! معلّم ما مي‌گويد نماز خواندن و قرآن خواندن، به درد زندگي اجتماعي نمي‌خورد و در سياست نيز كارايي ندارد، بلكه اينها اموري اختياري محسوب مي‌شوند و فقط مربوط به زندگي خصوصي و شخصيِ افراد مي‌باشند؛ معلم ما هميشه از چيزي به نام كمونيسم حرف مي‌زند، ولي من نمي‌دانم كمونيسم يعني چه. من گفتم: پسرم! كمونيسم به زبان ساده يعني ضد دين، ضد خدا و ضد پيغمبر. به طوريكه آدميت و انسانيت را به رسميت نمي‌شناسد. از آن موقع به بعد، رابطة پسرم با معلّمش شكرآب شد و حتّي در راه دفاع از اسلام، با آن معلّم چندين بار مشاجرة لفظي پيدا كرد.

پدر شهيد:
محمّد، خـيلي اصرار داشت به جبهه برود ولي من به او مي‌گفتم كه برو درست را بخوان تا به جايي برسي؛ امّا او حال و هواي جبهه و جهاد در راه خدا را در سر داشت. يك روز خيلي اصرار كرد، ولي من امتناع كردم. به همين خاطر با ناراحـتي تمام درون اتاق رفت و در را به روي خودش بست و تا صبح گريه كرد. من وقتي كه اشتياق او را جهت حضور در جبهه اينگونه يافتم، در برابر خواستة او رضايت دادم و او نيز به غايت خوشحال شد. چند روز مانده به اولين اعزامش به جبهه، يك نفر به نام كشاورز از طرف بسيج به خانة ما آمد و گفت: محمّد، خيلي دوست دارد به جبهه برود، نظر شما چيست؟ من گفتم: حرفي ندارم و محمّد آزاد است كه به جبهه برود. از آن موقع به بعد و تا زمان شهادت، محمّد همواره در جبهه‌ها حاضر بود.


روزي رئيس انجمن ايالتي و ولايتي آمد دم درب حياطِ منزل و مرا خواست. قيافه‌اش را خيلي مضطرب و ناراحت ديدم. بي‌مقدّمه گفت: جلوي بچه‌ات را بگـير. گفتم: مگر چكار كرده؟ گفت: بچه‌ات روي ديوارها شعارنويسي مي‌كند. گفتم: البته خـبر ندارم، امّا بچه‌هاي ديگر هم هستند كه اين كار را مي‌كنند. اصلاً بچة من خيلي كم به منزل مي‌آيد و شبها را اكـثراً در مساجد سپري مي‌كند. گفت: درست است، بچه‌هاي ديگر هم هستند، امّا سردسته‌شان پسر توست؛ او جلوي بچه‌ها مي‌ايستد و آنها را به انجام راهپيمايي عليه شاه دعوت مي‌كند.

مادر شهيد:
 موقعي‌كه محمد مي‌خواست عازم جبهه شود، همسرش حامله بود. سرم را بوسيد، كفشهاي كتاني‌اش را پوشيد و به من گفت: همسرم را نزد خودت نگهدار تا بچه‌ام به دنيا بيايد. من به او گفتم: پسرم! او فرزند اولش است و بايد پيش مادرش باشد. گفت: هرطور كه خودت صلاح مي‌داني؛ امّا پولش كم نشود. اين را گفت و خداحافظي كرد و رفت. اول ماه صفر بود كه همسرش وضع حمل كرد و دخـتري به دنيا آورد كه نام او را طاهره گذاشتـيم؛ امّا او هميشه دلش يك پسر مي‌خواست، لذا تا پيش از آن همواره از من مي‌پرسيد: به نظر شما فرزندم پسر است يا دختر؟ من مي‌گفتم دخـتر است، ولي او در مقابل مي‌گفت ان‌شاء‌الله كه پسر است! دخـترش چهل روزه بود كه براي آخرين بار برگشت. همين كه مرا ديد، خـنديد؛ چون پيش‌بيني من درست از آب درآمده بود. او از ديدن دخـترش بسيار بسيار خوشحال شد و اصلاً به روي خودش نياورد كه قبلاً دلش پسر مي‌خواسته است. محمّد در طي چـند روزي كه نزد همسر و فرزندش بود، رفتارش بسيار مهربان‌تر از قـبل شده بود. همسرش را بسيار دوست مي‌داشت؛ تا آنجاييكه اگر دخـترش در موقع شب بيدار مي‌شد و شروع به گريه كردن مي‌كرد، همسرش را بيدار نمي کردو خودش بلند مي‌شد و گهواره را مي‌جنبانيد. در وداع آخر، از من بسيار حلاليت خواست و با همه خداحافظي كرد و رفت. قبل از رفتن، جملاتي را به روي گهوارة دخـترش نوشت كه هنوز باقي است.

---

آثارمنتشر شده

شهيد ما، شهيدي نازنين بود
محمّد، نامش و صحرانشين بود
تباري پاكِ او از «گله‌دار» است
همان‌جا كه زمينش، پربهار است
هميشه با ضعيفان، مهربان بود
و ذكر ياحسينش، بر زبان بود
مخالف بود با شاهِ ستمگر
و مي‌جنگيد با شاهِ ستمگر
دلش همساية لطفِ خدا بود
نجيب و سربه‌زير و آشنا بود
هميشه بازواني پرتوان داشت
دلش از نور يزداني، نشان داشت
خوش‌اخلاق و هواخواهِ علي بود
نگاهش جلوة نورِ جَلِي بود
سرانجام، آفتابي در زمين گشت
به آبادان، شهيدِ راهِ دين گشت
احمد منصوري