پنجم مهرماه سالروز آغاز عمليات « ثامن الائمه » در سال 1360
نيروهاي عراقي از آن جهت منطقه ذوالفقاري را انتخاب کرده بودند که با استفاده از پوشش نخلستانها بتوانند از ديد رزمندگان اسلام دور مانده و به راحتي وارد شهر شوند؛ عبور از اين قسمت آسانتر از عبور از رودخانه کارون در جنوب خرمشهر بود.
با چنين وضعيتي آبادان در يک محاصره 330درجهاي قرار ميگرفت و عبور از رودخانه بهمنشير ميتوانست آن را با خطر جدي روبهرو کند.
دشمن مي پنداشت اگر بتواند از اين رودخانه بگذرد، آبادان را براي هميشه از آن خود کرده است.
در واقع در پي دستور امام (ره) يکي از 4 عمليات بزرگ و برجسته تاريخ دفاع مقدس رقم خورد که به عنوان يک نقطه عطف در انتقال راهبرد جنگ از آن ياد ميشود.محسن رضايي درباره اهميت اين عمليات ميگويد: عمليات ثامن الائمه (ع) نقطه عطف و به عنوان مبداء آغاز راهبرد مرحله دوم جنگ است و يکي از نقاط اعتماد به نفس در راهبرد مرحله دوم، عمليات ثامن الائمه (ع) بود که حلقه واسط و مبداء تحول به شمار ميرفت.
طرح مانور
به دنبال فرمان امام خميني (ره) طرحهاي مشترک سپاه و ارتش براي شکست حصر آبادان شکل گرفت.
در طرح مانور، 3 محور عمده و يک محور فرعي براي انجام عمليات در نظر گرفته شده بود: محور شمالي شامل منطقه دارخوين و محمديه و محور جنوبي شامل محور فياضيه و ايستگاه 7 بود.
بر اساس اين طرح، تلاش فرعي نيروها براي پشتيباني نيز در محور جاده ماهشهر- آبادان انجام ميشد.
در اين ميان، محور دارخوين و فياضيه با هدف تصرف و تامين پلهاي حفار و قصبه داراي اهميت بيشتري بودند و در صورت برخورداري نيروهاي خودي از سرعت عمل، امکان انهدام و اسارت بسياري از افراد دشمن در اين محور وجود داشت.
در مجموع به نظر ميرسيد، دشمن به دليل برخورداري از نيروهاي احتياط و به ويژه امکان به کارگيري لشکرهاي 5 مکانيزه و 9 زرهي تحت امر سپاه سوم، در موضع برتري قرار داشت، ليکن نيروهاي خودي با توجه به شناخت دقيق از دشمن، ويژگي برتر عملياتي، ترکيب جديد سپاه و ارتش که پيش از اين هرگز در اين سطح وجود نداشت و بهرهبرداري مناسب از زمين، از موقعيت بهتري برخوردار بودند.
افزون بر اين، دشمن به لحاظ درک و باوري که از توان نيروهاي خودي داشت، به طور نسبي در غافلگيري به سر ميبرد و اين عوامل در مجموع ميتوانست دستيابي به پيروزي را براي نيروهاي ايران آسان کند.
شرح عمليات
ساعت يک بامداد روز پنجم مهر 1360 رزمندگان اسلام عملياتي را با رمز «نصر منالله و فتح قريب» آغاز کردند که پس از2روز به بار نشست و فرمان امام خميني(ره) مبني بر ضرورت شکست حصر آبادن با موفقيت اجرا شد.
مقاومت اوليه نيروهاي عراقي در برخي از محورها و به ويژه تداوم آن در منطقه پل حفار، نشان دهنده هوشياري نسبي دشمن بود ولي شناخت نادرست فرماندهان نظامي عراق نسبت به توان نيروهاي خودي که بر مبناي برآوردهاي عمليات ناکام پيشين ايجاد شده بود، سبب شد در برابر حمله نيروهاي ايراني واکنش مناسبي نشان ندهند.
با روشن شدن هوا و ادامه پيشروي نيروهاي ايران از محور شمالي به سمت پل مارد و تهديد عقبه نيروهاي دشمن، نخستين ضربه شکننده بر نيروهاي عراقي وارد آمد. با اين حال، نيروهاي دشمن در منطقه پل حفار همچنان مقاومت ميکردند.
گستردگي محورهاي تهاجم و عقبماندگي دشمن سبب شد تا نيروهاي خودي با به دست گرفتن ابتکار عمل و ادامه پيشروي در محورهاي مختلف، دشمن را تحت فشار قرار دهند.
از سوي ديگر، در پي تغيير وضعيت ميدان نبرد، فرماندهي نيروهاي عراق تلاش ميکرد تا تاريک شدن هوا به مقاومت در پل حفار ادامه دهد.
دشمن قصد داشت با تقويت منطقه، ابتدا منطقه سرپل را حفظ کند و پس از آن، با نصب پل روي رودخانه کارون، نيروهاي محاصره شده را نجات دهد و سپس با استقرار در منطقه غرب رودخانه کارون از ادامه پيشروي نيروهاي ايراني جلوگيري کند.
با آزاد شدن جاده ماهشهر- آبادان در ساعت 8:32 بامداد روز پنجم مهر و پيشروي نيروهاي خودي از شمال به جنوب و تصرف پل قصبه، امکان مقاومت از عراقيها گرفته شده بود. در بعد از ظهر همان روز بخشي از پل حفار تصرف شده بود ولي عراقيها براي باز نگه داشتن عقبه نيروهاي محاصره شده خود در شرق کارون، همچنان مقاومت مي کردند، چنان که با تاريک شدن هوا حرکت ستون نيروهاي دشمن از اهواز به سمت خرمشهر ديده ميشد.
به اين ترتيب، روز اول عمليات در حالي به پايان رسيد که دشمن به دليل عقبماندگي، توان مقابله نداشت و تنها، به تاريک شدن هوا، باز نگاه داشتن پل حفار براي تقويت منطقه يا امکان عقب نشيني نيروهاي محاصره شده اميد بسته بود.
در روز دوم عمليات در حالي که پيشروي نيروهاي خودي همچنان ادامه داشت، دشمن واکنش جدي از خود نشان نداد و از بعدازظهر همان روز نيروهاي عراقي به تدريج تسليم شده يا عقبنشيني کردند و سرانجام در پايان اين روز عملاً منطقه سرپل دشمن آزاد شد.
در روز سوم عمليات نيز در پي پاکسازي منطقه، محاصره آبادان به پايان رسيد و فرمان امام خميني (ره) مبني بر شکستن حصر آبادان، در مدت 48 ساعت تحقق يافت و نيروهاي خودي پس از پاکسازي کامل منطقه، در ساحل شرقي رودخانه کارون استقرار يافتند.
در اين عمليات علاوه بر آزادسازي منطقه اشغالي در شرق رودخانه، بخش وسيعي از نيروهاي خودي آزاد و براي عمليات بعدي آماده شدند.
آزاد سازي 150 کيلومتر مربع از خاک ميهن اسلامي شامل 2جاده استراتژيک اهواز- آبادان و ماهشهر- آبادان و خروج شهر آبادان از محاصره، اسارت 1800 نفر از نيروهاي دشمن ،کشته و زخمي شدن 1500 تا 2000 نفر از نيروهاي عراقي و انهدام 90 دستگاه تانک و نفربر، به غنيمت گرفتن 100 دستگاه تانک و 60 دستگاه نفربر، 3 دستگاه لودر و 150 دستگاه خودرو و انهدام 3فروند هواپيما و يک فروند هليکوپتر دشمن از پيامدهاي اين عمليات بود. صدام پس از اين شکست 7نفر از فرماندهان خود را تيرباران کرد.
گرد آوري و تدوين: مجيد مهرابي
با چنين وضعيتي آبادان در يک محاصره 330درجهاي قرار ميگرفت و عبور از رودخانه بهمنشير ميتوانست آن را با خطر جدي روبهرو کند.
دشمن مي پنداشت اگر بتواند از اين رودخانه بگذرد، آبادان را براي هميشه از آن خود کرده است.
در واقع در پي دستور امام (ره) يکي از 4 عمليات بزرگ و برجسته تاريخ دفاع مقدس رقم خورد که به عنوان يک نقطه عطف در انتقال راهبرد جنگ از آن ياد ميشود.محسن رضايي درباره اهميت اين عمليات ميگويد: عمليات ثامن الائمه (ع) نقطه عطف و به عنوان مبداء آغاز راهبرد مرحله دوم جنگ است و يکي از نقاط اعتماد به نفس در راهبرد مرحله دوم، عمليات ثامن الائمه (ع) بود که حلقه واسط و مبداء تحول به شمار ميرفت.
طرح مانور
به دنبال فرمان امام خميني (ره) طرحهاي مشترک سپاه و ارتش براي شکست حصر آبادان شکل گرفت.
در طرح مانور، 3 محور عمده و يک محور فرعي براي انجام عمليات در نظر گرفته شده بود: محور شمالي شامل منطقه دارخوين و محمديه و محور جنوبي شامل محور فياضيه و ايستگاه 7 بود.
بر اساس اين طرح، تلاش فرعي نيروها براي پشتيباني نيز در محور جاده ماهشهر- آبادان انجام ميشد.
در اين ميان، محور دارخوين و فياضيه با هدف تصرف و تامين پلهاي حفار و قصبه داراي اهميت بيشتري بودند و در صورت برخورداري نيروهاي خودي از سرعت عمل، امکان انهدام و اسارت بسياري از افراد دشمن در اين محور وجود داشت.
در مجموع به نظر ميرسيد، دشمن به دليل برخورداري از نيروهاي احتياط و به ويژه امکان به کارگيري لشکرهاي 5 مکانيزه و 9 زرهي تحت امر سپاه سوم، در موضع برتري قرار داشت، ليکن نيروهاي خودي با توجه به شناخت دقيق از دشمن، ويژگي برتر عملياتي، ترکيب جديد سپاه و ارتش که پيش از اين هرگز در اين سطح وجود نداشت و بهرهبرداري مناسب از زمين، از موقعيت بهتري برخوردار بودند.
افزون بر اين، دشمن به لحاظ درک و باوري که از توان نيروهاي خودي داشت، به طور نسبي در غافلگيري به سر ميبرد و اين عوامل در مجموع ميتوانست دستيابي به پيروزي را براي نيروهاي ايران آسان کند.
شرح عمليات
ساعت يک بامداد روز پنجم مهر 1360 رزمندگان اسلام عملياتي را با رمز «نصر منالله و فتح قريب» آغاز کردند که پس از2روز به بار نشست و فرمان امام خميني(ره) مبني بر ضرورت شکست حصر آبادن با موفقيت اجرا شد.
مقاومت اوليه نيروهاي عراقي در برخي از محورها و به ويژه تداوم آن در منطقه پل حفار، نشان دهنده هوشياري نسبي دشمن بود ولي شناخت نادرست فرماندهان نظامي عراق نسبت به توان نيروهاي خودي که بر مبناي برآوردهاي عمليات ناکام پيشين ايجاد شده بود، سبب شد در برابر حمله نيروهاي ايراني واکنش مناسبي نشان ندهند.
با روشن شدن هوا و ادامه پيشروي نيروهاي ايران از محور شمالي به سمت پل مارد و تهديد عقبه نيروهاي دشمن، نخستين ضربه شکننده بر نيروهاي عراقي وارد آمد. با اين حال، نيروهاي دشمن در منطقه پل حفار همچنان مقاومت ميکردند.
گستردگي محورهاي تهاجم و عقبماندگي دشمن سبب شد تا نيروهاي خودي با به دست گرفتن ابتکار عمل و ادامه پيشروي در محورهاي مختلف، دشمن را تحت فشار قرار دهند.
از سوي ديگر، در پي تغيير وضعيت ميدان نبرد، فرماندهي نيروهاي عراق تلاش ميکرد تا تاريک شدن هوا به مقاومت در پل حفار ادامه دهد.
دشمن قصد داشت با تقويت منطقه، ابتدا منطقه سرپل را حفظ کند و پس از آن، با نصب پل روي رودخانه کارون، نيروهاي محاصره شده را نجات دهد و سپس با استقرار در منطقه غرب رودخانه کارون از ادامه پيشروي نيروهاي ايراني جلوگيري کند.
با آزاد شدن جاده ماهشهر- آبادان در ساعت 8:32 بامداد روز پنجم مهر و پيشروي نيروهاي خودي از شمال به جنوب و تصرف پل قصبه، امکان مقاومت از عراقيها گرفته شده بود. در بعد از ظهر همان روز بخشي از پل حفار تصرف شده بود ولي عراقيها براي باز نگه داشتن عقبه نيروهاي محاصره شده خود در شرق کارون، همچنان مقاومت مي کردند، چنان که با تاريک شدن هوا حرکت ستون نيروهاي دشمن از اهواز به سمت خرمشهر ديده ميشد.
به اين ترتيب، روز اول عمليات در حالي به پايان رسيد که دشمن به دليل عقبماندگي، توان مقابله نداشت و تنها، به تاريک شدن هوا، باز نگاه داشتن پل حفار براي تقويت منطقه يا امکان عقب نشيني نيروهاي محاصره شده اميد بسته بود.
در روز دوم عمليات در حالي که پيشروي نيروهاي خودي همچنان ادامه داشت، دشمن واکنش جدي از خود نشان نداد و از بعدازظهر همان روز نيروهاي عراقي به تدريج تسليم شده يا عقبنشيني کردند و سرانجام در پايان اين روز عملاً منطقه سرپل دشمن آزاد شد.
در روز سوم عمليات نيز در پي پاکسازي منطقه، محاصره آبادان به پايان رسيد و فرمان امام خميني (ره) مبني بر شکستن حصر آبادان، در مدت 48 ساعت تحقق يافت و نيروهاي خودي پس از پاکسازي کامل منطقه، در ساحل شرقي رودخانه کارون استقرار يافتند.
در اين عمليات علاوه بر آزادسازي منطقه اشغالي در شرق رودخانه، بخش وسيعي از نيروهاي خودي آزاد و براي عمليات بعدي آماده شدند.
آزاد سازي 150 کيلومتر مربع از خاک ميهن اسلامي شامل 2جاده استراتژيک اهواز- آبادان و ماهشهر- آبادان و خروج شهر آبادان از محاصره، اسارت 1800 نفر از نيروهاي دشمن ،کشته و زخمي شدن 1500 تا 2000 نفر از نيروهاي عراقي و انهدام 90 دستگاه تانک و نفربر، به غنيمت گرفتن 100 دستگاه تانک و 60 دستگاه نفربر، 3 دستگاه لودر و 150 دستگاه خودرو و انهدام 3فروند هواپيما و يک فروند هليکوپتر دشمن از پيامدهاي اين عمليات بود. صدام پس از اين شکست 7نفر از فرماندهان خود را تيرباران کرد.
گرد آوري و تدوين: مجيد مهرابي
منبع: همشهري آنلاين
لینک کپی شد
نظر شما
