روز شمار اجمالي جنگ هشت ساله ايران و عراق از بعد نظامي- عملياتي

آغاز جنگ- 1359
در سي و يکم شهريور 1359 در شرايطي که اقدامات متعدد امپراطوري آمريکا جهت براندازي نظام نوپاي انقلاب اسلامي يکي پس از ديگري با شکست مواجه مي شد، رژيم جنگ طلب و توسعه طلب عراق با حمايت آمريکا، اروپا و اکثر کشورهاي عربي مرزهاي جمهوري اسلامي ايران را مورد حمله نظامي قرارداد و بطور همزمان نيروي هوايي اين کشور در يک تهاجم گسترده مناطق استراتژيک از جمله فرودگاه تهران را بمباران کرد و به دنبال آن جنگ تحميلي رسماً آغاز گرديد. با شروع جنگ جمهوري اسلامي ايران کاملاً غافلگير شد. زيرا از يک طرف ارتش بخاطر اعدام، تصفيه و فرار سران فاسد خود فاقد کمترين کارايي بود. از طرف ديگر سپاه پاسداران انقلاب اسلامي نيز هنوز در بدو شکل گيري بوده و توان محدودش نيز در درگيريهاي داخلي در کردستان، گنبد، جريان خلق عرب و …شديداً تحليل رفته بود. بنابراين ايران فاقد يک سازمان نظامي توانمند براي مقابله با ماشين جنگي عراق بود. از اين ميان دو عامل اساسي مانع فروپاشي نظام سياسي کشور گرديد.
کنترل اوضاع توسط حضرت امام(ره) و سيل روز افزون مردم در صحنه سياسي کشور و گسيل آنها به جبهه ها، سازمان يافتن نسبي مردم و بسيج عمومي سبب آغاز حملات ايذايي و چريکي گرديد و توانست مانع پيشروي ماشين جنگي عراق گردد و پس از آن بتدريج انسجام عملياتهاي محدود مورد نظر واقع شد. عراق نيز در اين مقطع پس از ناکامي در تصرف خوزستان با اتخاذ استراتژي دفاعي در جنگ زميني و افزايش فشار بر روي شهروندان از طريق جنگ شهرها سعي نمود در کوتاهترين زمان ممکن دولت ر اتسليم نموده و وادار به مذاکره نمايد، ليکن موضع سازش ناپذير امام خميني(ره) و وفاداري و پشتيباني مردم از معظم له پاسخ کوبنده اي به تحرکات ايذائي بود حدودآً 18 عمليات بصورت کلاسيک و در دوره بني صدر انجام شد که هيچگونه موفقيتي دربر نداشت. در مطالبي که متعاقباً مي آيد اقدامات انجام شده طرفين بررسي خواهد شد.

31/6/1359
آغاز تهاجم همه جانبه عراق به جمهوري اسلامي ايران که از سه جبهه جنوب، مياني و شمال انجام شد. ارتش عراق در جبهه تهاجم خود را از پنج محور آغاز کرد:
1 - محور شلمچه براي تصرف خرمشهر و آبادان.
2 - محور کوشک به طرف اهواز.
3 - محور طلائيه به سمت هويزه.
4 - محور چزابه به طرف بستان، سوسنگرد و اهواز.
5 - محور فلکه به سمت شوش، دزفول و دهلران.
6 - در جبهه مياني نيروهاي دشمن از چهار محور وارد عمل شدند.
7 - محور مهران.
8 - محور مندلي به سمت ارتفاعات سومار و نفت شهر.
9 - محور خسروي- قصر شيرين.
10 - محور سليمانيه- پنجوين جهت تصرف ارتفاعات مريوان و بانه.
در جبهه شمالي از محور ازگله به بالا ابتکار عمل در دست نيروهاي محلي و ضد انقلاب داخلي قرار داشت و عراق در نقش پشتيباني عمل مي کرد.
در فاصله آغاز جنگ (31/6/59) تا (26/12/59) عملياتهاي محدودي از سوي نيروهاي خودي انجام شد که به ترتيب ذکر مي شود.
13/7/59 _ عمليات مشترک سپاه و ارتش در منطقه موسيان.
23/7/59 _ حرکت محدود ارتش در منطقه دزفول.
15/8/59 _ شبيخون غيور اصلي توسط سپاه در منطقه حميديه.
14/10/59 _ حرکت محدود سپاه در تنگ حاجيان.
15/10/59 _ عمليات ارتش هويزه.
19/10/59 _ عمليات محدود سپاه و ارتش در ميمک.
19/10/59 _ عمليات مشترک سپاه و ارتش در محور آبادان.
20/10/59 _ عمليات محدود نصر در محور ماهشهر توسط سپاه و ارتش.
12/11/59 _ عمليات ارتش در ارتفاعات زيل.
18/11/59 _ عمليات سپاه در منطقه سوسنگرد.
21/11/59 _ عمليات محدود در منطقه دهلاويه توسط سپاه.
26/11/59 _ حرکت محدود سپاه در ارتفاعات زيل.
26/11/59 _ عمليات در محور ميمک.
24/12/59 _ عمليات محدود سپاه در سرپل ذهاب.
24/12/59 _ عمليات سپاه در گيلان غرب.
26/12/59 _ عمليات حضرت مهدي در محور سوسنگرد توسط سپاه.