پژوهش قلب تپنده دانشگاه تراز انقلاب اسلامی است
گروه جامعه دفاعپرس: هفته پژوهش فرصتی برای بازاندیشی در جایگاه علم و پژوهش در مسیر تعالی کشور است. این هفته یادآور آن است که پژوهش تنها یک فعالیت دانشگاهی یا تولید مقاله نیست، بلکه موتور محرک توسعه پایدار، حلکننده مسائل اولویتدار و کلید گشودن گرههای پیچیده جامعه است. رهبر معظم انقلاب اسلامی بارها تأکید کردهاند که پژوهش باید مسئلهمحور باشد و به نیازهای واقعی مردم پاسخ دهد.
گرامیداشت هفته پژوهش، تجلیل از تلاشهای بیوقفه پژوهشگران و دانشوران است؛ کسانی که با اندیشههای نو و نگاه خلاق، مرزهای دانش را میشکنند و افقهای تازهای برای پیشرفت علمی و اقتدار ملی ترسیم میکنند. این هفته فرصتی است تا دانشگاهها، مراکز علمی و پژوهشی، و همه نخبگان کشور با همافزایی و روحیه جهادی، مسیر دستیابی به مرجعیت علمی و تحقق تمدن نوین اسلامی را هموار سازند. در همین رابطه با «مرتضی مولائی» معاون دانش، پژوهش و فناوری دانشگاه افسری و تربیت پاسداری امام حسین (ع) به گفتوگو نشستیم که در ادامه میخوانید؛
دفاعپرس: در نگاه شما اهداف گرامیداشت هفته پژوهش چیست و انتظار رهبر معظم انقلاب اسلامی در موضوع پژوهش چیست؟
هفته دانش و پژوهش در نگاه ما تنها یک مناسبت تقویمی نیست؛ بلکه فرصتی ارزشمند برای تبیین و بازتعریف جایگاه و اهمیت علم و پژوهش در ارتقا و اعتلای جوامع و پاسخ به نیازها و مسائل اولویتدار است.
همانگونه که حضرت امام خامنهای (مدظلهالعالی) تأکید فرمودهاند: «پژوهش، کلید حل مشکلات کشور است.» در دانشگاه افسری و تربیت پاسداری امام حسین (ع)، این هفته را فرصتی برای تجلیل از مجاهدتهای علمی پژوهشگران، ارزیابی مسیر پیمودهشده و ترسیم افقهای پیشرو میدانیم. ما پژوهش را قلب تپنده دانشگاه تراز انقلاب اسلامی میدانیم و معتقدیم همانگونه که رهبر معظم انقلاب فرمودند، پژوهش باید مسئلهمحور باشد و به نیازهای واقعی جامعه پاسخ دهد.
در دنیایی که علم بهعنوان سلطنت و قدرت تعیینکننده جایگاه و امنیت کشورها شناخته میشود، پیشرفت علمی و تربیت نیروی انسانی عمیقاندیش و مسئلهمحور به ضرورتی راهبردی تبدیل شده است. در دانشگاه، تحقق منویات فرمانده معظم کل قوا درباره شکستن خطوط مقدم علم، حل مسائل اولویتدار کشور و دستیابی به آرمان مرجعیت علمی با رویکرد تربیت جامع و آموزش عمیق در دستور کار قرار دارد.
پژوهش و فناوری موتور محرک توسعه پایدار و حلکننده چالشهای جامعهاند و دانشگاهها بهعنوان کانون اصلی تولید علم و اندیشه، نقشی بیبدیل در این عرصه ایفا میکنند.
دفاعپرس: لطفاً بفرمایید چشمانداز و مأموریت اصلی معاونت دانش، پژوهش و فناوری دانشگاه در حال حاضر چیست؟ اولویتهای پژوهشی دانشگاه بر چه اساسی تعیین شدهاند؟
چشمانداز ما، تبدیل دانشگاه به قطب علمی مؤثر در سطح ملی و منطقهای با تأکید بر پژوهشهای مسئلهمحور و اثرگذار است. مأموریت اصلی، ایجاد بستری پویا برای تولید علم نافع، توسعه فناوریهای نرم و تربیت نیروی انسانی آگاه، شجاع و کارآمد میباشد.
اولویتهای پژوهشی دانشگاه بر اساس سه محور تعیین شدهاند:
۱- فرامین و منویات فرمانده معظم کل قوا (حفظهالله)
۲- اسناد بالادستی ملی (مانند نقشه جامع علمی کشور، نقشه جامع علمی داجا، برنامه پنجساله هفتم سپاه و سند تحول دانشگاه)
۳- ظرفیتهای ذاتی دانشگاه
بر این اساس، حوزههای علمی، دانشی، پژوهشی و فناوری مرتبط با علوم انسانی، فنی و مهندسی، اطلاعات، امنیت، علوم پایه نظامی و جهادی، دفاع مقدس و نبردهای معاصر در اولویت قرار دارند.
دفاعپرس: مهمترین دستاوردها و شاخصهای رشد پژوهشی دانشگاه در چه موضوعاتی بوده است؟
معاونت دانش پژوهش و فناوری دانشگاه افسری و تربیت پاسداری امام حسین (علیه السلام) در راستای اجرای فرمان نورانی امام خامنهای (مدظله العالی) در سالهای گذشته و بهویژه در مراسم دانش آموختگی و تحلیف مشترک دانشگاههای افسری نیروهای مسلح در سال ۱۴۰۲ مبنی بر «توصیه اول من به دانشگاههای نظامی تقویت دانش و پژوهش است. این دانشگاهها را هر چه میتوانید از نظر دانش و پژوهش غنی کنید» نسبت به طراحی، تدوین و ایجاد ۳۲ مرکز مطالعاتی در ذیل دانشکدهها و پژوهشکدههای دانشگاه به منظور کسب مرجعیت علمی و حل مسائل سپاه و انقلاب اسلامی اقدام کرده است.
این معاونت بر اساس اسناد بالادستی نقشه جامع علمی داجا و برنامه پنج ساله هفتم سپاه، مجموعهی متنوعی از برنامههای دانشی و پژوهشی را به صورت مستمر و سالانه اجرا نموده و تقویت آنها را در دستور کار دارد.
اهم آنها به این شرح است: سیاستگذاری و راهبری نیازسنجی پژوهشی، تیمهای اندیشه ورزی، نشستها تخصصی، سمینارهای علمی و کارگاههای توانمندسازی، بازدیدهای علمی استانی و سفرهای علمی کشوری، پروژههای تحقیقاتی و رصد علمی، نشریات علمی، جلسات نقد، نظریه پردازی و مناظره علمی، همایشهای علمی، کتب پژوهشی، کانونهای علمی، ارائه خدمات مستشاری، ثبت عملکرد پژوهشی اساتید و مربیان، تعاملات و تفاهم نامههای علمی با مراکز علمی و پژوهشی کشوری و لشکری در راستای حل مسائل سپاه و انقلاب اسلامی است. خوشبختانه شاهد روندی رو به رشد در شاخصهای کمی و کیفی بودهایم. در سال جاری با راهاندازی مراکز مطالعاتی در دانشگاه، در زمینه حل مسائل اولویتدار و پاسخ به نیازهای دانشی و پژوهشی سازمانی و دانشگاهی تمرکز ویژهای در برنامههای سال شده است. تعداد مقالات پراستناد ما رشد خوبی داشته است. در حوزه طرحها و پروژههای پژوهشی، موفق به اجرای ۱۲ پروژه تحقیقاتی شده¬ایم. همچنین راه اندازی ۱۴ کانون علمی و پژوهشی سپاه از جمله اقدامات مؤثر این معاونت بوده است.
دفاعپرس: به نظر شما چرا موضوع پیشرفت علمی تا این حد در بیانات مقام معظم رهبری مورد تأکید قرار گرفته و امروزه این اولویت چه جایگاهی دارد؟
اساساً علم، قدرت است. همانگونه که ایشان با استناد به روایت العلم سلطان فرمودند، هر که دانش را داشته باشد با آن پیشروی میکند و هر که نداشته باشد، بر او یورش میبرند. پیشرفت علمی، اولین کاری است که کشور را از آسیبهای متعارف دنیا مصون میدارد. در شرایطی که رقابت علمی جهانی اوج گرفته و برخی کشورهای منطقه با مشاهده پیشرفت ایران به سرعت در حال حرکت هستند، بیم عقب ماندن از این مسابقه جدی است. بنابراین، این مسئله یک گفتمان اصلی است و نباید به تصور کهنه شدن، از آن غافل شد. ما امروز نیازمند یک حرکت مبتکرانه از سوی دستگاههای علمی کشور هستیم تا عقب نمانیم.
دفاعپرس: برای تحقق پیشرفت علمی و تبدیل علم به قدرت، رویکرد مورد نیاز در نظام آموزش و پژوهش چیست؟ آیا صرف تولید مقاله کافی است؟
خیر، قطعاً کافی نیست. هدف اصلی، حل مسائل اولویتدار کشور و پاسخ به نیازهای واقعی است. باید از اکتفا کردن به قسمتهای مؤخر قافله علمی جهان عبور کرد و به خطوط مقدم علم دست پیدا کرد. ما نیازمند تربیت پژوهشگرانی هستیم که علاوه بر تسلط بر موضوعات دانشی، توانمندی تفکر انتقادی، توانایی حل مسئله پیچیده و دارای مهارتهای خلاقیت باشند. نظام آموزشی باید از حافظهمحوری صرف فاصله گرفته و با روشهای فعال و نوین، یادگیری عمیق را محقق کند. یادگیری عمیق به معنای ایجاد ترکیبی از دانش، مهارت و بینش است که در آن حوزههای شناختی، درونفردی و اجتماعی به طور همزمان تقویت میشوند و مخاطب میآموزد چگونه در موقعیتهای واقعی زندگی از آموختههایش استفاده کند.
دفاعپرس: یکی از کلیدواژههای بیانات، شکستن خطوط مقدم علم است. این مفهوم به طور عملیاتی چه الزاماتی را برای دانشگاهها و نخبگان ایجاد میکند؟
این مفهوم یک فراخوان جهادی است. بدین معنا که مراکز علمی ما نباید مصرفکننده علم باشند، بلکه باید در مرزهای دانش تولید کنند. این امر مستلزم چند اصل است:
- تمرکز بر حل چالشهای ملی: پژوهشها باید معطوف به مسائل کلیدی کشور باشد و نخبگان باید فرصت مشارکت واقعی در حل این چالشها را داشته باشند.
- پرورش مهارتهای حل مسئله: پژوهشگر باید مهارتهایی مانند تحقیق، تحلیل ریشهای مشکل، تفکر خلاق و تصمیمگیری را در خود تقویت کند تا بتواند برای مسائل نوین، راهحلهای جدید ارائه دهد.
- جوانگرایی و مانعزدایی: باید فرصتهای مدیریتی برای نخبگان جوان فراهم و موانع دیوانسالاری که سرعت حرکت علمی را کند میکند، برطرف شود.
دفاعپرس: در موضوعات تربیت جامع و پیشرفت علمی که انتظار میرود، دانشجویان به همراه تعالی علمی، از نظر اخلاقی، انقلابی و مهارتهای نرم نیز رشد کنند، به نظر شما این مقولهها چگونه باهم پیوند میخورند؟
این دو، لازم و ملزوم یکدیگرند. هدف نهایی ما، ساختن تمدن نوین اسلامی است که فقط با نیروی انسانی چندبعدی میسر میشود. تربیت جامع یعنی:
- یادگیری عمیق و چندوجهی: پرورش دانشجویی که تنها به نمره اکتفا نمیکند، بلکه یادگیری مستقل، کار تیمی، ارتباط مؤثر و ساختار ذهنی آکادمیک را در خود نهادینه میکند.
- تقویت انگیزه درونی: باید محیطی ایجاد کرد که انگیزه یادگیری مادامالعمر و عشق به پیشرفت کشور در دانشجو زنده بماند. رهبری معظم انقلاب اسلامی نیز بر استفاده مغتنم از فرصت تحصیل در دانشگاههای پیشرفته دنیا تأکید دارند، اما با هدف خدمت به کشور.
- شجاعت علمی: تربیت جامع، دانشمندی را پرورش میدهد که همانگونه که رهبری اشاره کردند، با شجاعت بیاید و اعلام کند ما این کار را کردهایم و میتوانیم انجام دهیم. این شجاعت از عمق باور و مهارت نشأت میگیرد.
دفاعپرس: برای دستیابی به مرجعیت علمی و دانشی چه راهکارهایی پیشنهاد میکنید؟
آرمانی که رهبری معظم انقلاب اسلامی ترسیم کردهاند، فراتر از رتبهبندیهای متعارف است. معظمله فرمودند: ما باید جوری برنامهریزی کنیم که پنجاه سال بعد اگر کسی در دنیا خواست حرف علمی نو بشنود، مجبور باشد فارسی یاد بگیرد. این همان مرجعیت علمی است. رسیدن به این جایگاه، با اراده ملی، تربیت نسل پژوهشگر و عمیقاندیش و حل مسئلهگرا و تبدیل علم به قدرت نرم و سخت برای کشور ممکن خواهد.
الزامات کلیدی برای پیشرفت علمی مبتنی بر تربیت جامع برای حرکت در مسیر ترسیمشده، توجه همزمان به محورهای زیر ضروری است:
محور علمی - پژوهشی: شکستن خطوط مقدم علم، تمرکز پژوهشی بر حل مسائل اولویتدار ملی و کاربردیسازی دانش.
محور تربیتی - آموزشی: گذار از آموزش حافظهمحور به سوی یادگیری عمیق و پرورش مهارتهای حل مسئله، تفکر انتقادی و خلاقیت.
محور مدیریتی - نهادی: ایجاد سازوکارهای تعامل مؤثر با نخبگان، جوانگرایی در مدیریت، مانعزداییها و اصلاح و بهبود سیاستهای ارزیابی علمی.
محور فرهنگی - انگیزشی: تقویت انگیزه درونی و روحیه جهادی در جامعه علمی، و ترویج شجاعت ابراز دستاوردهای نوآورانه.
دفاعپرس: در نگاه شما رویکرد تحولی در حوزه دانش و پژوهش چیست؟
به نظر بنده تغییر نگرش از پژوهش صرفاً مقالهمحور به سوی پژوهشهای مسئلهمحور و اثرگذار در کشور که نیازمند زمان و فرهنگسازی است. میتواند بسیار مهم باشد.
دفاعپرس: اولویتهای اصلی دانشگاه برای سالهای آتی در چه بخشهایی از دانش و پژوهش است؟
اولویت اصلی ما در سال آینده، برنامهریزی جامع فعالیتهای دانشی و پژوهشی دانشگاه حول محور (محو رژیم صهیونیستی) و راهاندازی پارک علم و فناوری دانشگاه و تجهیز شبکه کارگاهها و آزمایشگاههای مرکزی به فناوریهای نوین است.
دفاعپرس: پیام شما به دانشوران و پژوهشگران چیست؟
پیام من به جامعه پژوهشگران دانشگاه، دانشوران و پژوهشگران این است که دانشگاه میزبان اندیشههای نو و بلند شماست. با شجاعت به سراغ مسائل واقعی کشور بروید. عدم موفقیت در یک طرح پژوهشی، پایان راه نیست، بلکه بخشی از فرآیند یادگیری و پیشرفت است. معاونت دانش و پژوهش با تمام توان پشتیبان ایدههای نو و ارزشمند شماست. صمیمانه از شما دعوت میکنم نام و جایگاه دانشگاه افسری و تربیت پاسداری امام حسین (ع) را نه فقط با تعداد مقالات، بلکه با اثربخش کردن پژوهشهایمان بر قلههای بلند علم و فناوری ثبت کنیم؛ و قطعا آینده از آنِ شماست.
انتهای پیام/
