آدمربایی دولتی؛ الگوی خطرناک آمریکا پیش چشم سایر قدرتها
گروه بینالملل دفاعپرس- محمد زرچینی؛ ایالات متحده آمریکا اخیرا تهاجمی هوایی و زمینی را به خاک ونزوئلا انجام داده و تحلیلها نشان میدهد که هدف از این حمله سیطره آمریکا بر ذخایر نفت ونزوئلا است.
امپریالیسم جهانی تلاش میکند تا با اقدامات ایذایی و روانی و سپس حمله نظامی به کشورهای مستقل بر منابع نفتی آنها مسلط شود و موضع گیریهای رئیس جمهور آمریکا هم بر همین مبنا پایه گذاری شده است. «دونالد ترامپ» روز شنبه اعلام کرد که نیروهای آمریکایی یک «حمله گسترده» علیه ونزوئلا انجام داده و رئیسجمهور این کشور، «نیکولاس مادورو» و همسرش «سیلیا فلورس» را دستگیر کردهاند. این زوج اکنون در نیویورک به ادعای رئیس جمهور آمریکا به اتهام تروریسم و قاچاق مواد مخدر محاکمه خواهند شد؛ همچنین ترامپ، مادورو را متهم کرده که یک «سازمان تروریستی» را اداره میکند.
با این حال، مشروعیت حقوقی این عملیات زیر سؤال رفته است؛ حتی برخی از متحدان ترامپ نیز گفتهاند که این اقدام ناقض حقوق بینالملل است. کارشناسان حقوق بینالملل که با روزنامه گاردین گفتوگو کردهاند، معتقدند آمریکا احتمالاً مفاد منشور سازمان ملل را نقض کرده است؛ ماده ۲ (۴) این منشور کشورها را از استفاده از زور علیه دیگر کشورها و نقض حاکمیت آنها منع میکند. جفری رابرتسون تحلیلگر مسائل بین الملل در این زمینه میگوید: این حمله برخلاف ماده ۲ (۴) منشور است و آمریکا مرتکب «جنایت تجاوز» شده؛ همان جرمی که دادگاه نورنبرگ آن را «بزرگترین جنایت» خواند. «سوزان برو» کارشناس حقوق بین الملل در این زمینه میگوید: تنها در صورتی این حمله میتوانست قانونی باشد که یا شورای امنیت مجوز داده باشد یا آمریکا در حالت دفاع مشروع عمل کرده باشد؛ هیچکدام وجود ندارد (جزییات بیشتر).
واشنگتن احتمالاً ادعا خواهد کرد که برای دفاع از خود در برابر تهدید «سازمان تروریستی» مادورو اقدام کرده است. اما کارشناسان میگویند هیچ شواهدی مبنی بر حمله قریبالوقوع ونزوئلا به آمریکا وجود ندارد و قاچاق مواد مخدر مصداق «حمله مسلحانه» نیست؛ همچنین با فرض درست بودن این موضوع شورای امنیت میتواند تحریمهایی مانند محدودیت تجاری یا ممنوعیت تسلیحاتی اعمال کند، اما آمریکا عضو دائم با «حق وتو» است و هرگونه اقدام علیه خود را وتو خواهد کرد.
اگر آمریکا بدون مجازات بماند، این امر میتواند الگویی خطرناک برای قدرتهایی مانند چین و روسیه و حتی کشورهایی چون انگلیس، آلمان و فرانسه باشد. همچنین اعتبار شورای امنیت بیش از پیش تضعیف خواهد شد.
اقدام نظامی یکجانبه و غیرقابل توجیه آمریکا حتی موجب اعترض همپیمانان سنتی ایالات متحده آمریکا نیز شده است؛ کیر استارمر نخست وزیر انگلیس در این زمینه میگوید: کشورش در حمله دخیل نبوده و بر لزوم پایبندی به حقوق بینالملل تأکید کرده است. البته به نظر نمیرسد که این موضوع یک محکوم کردن جدی باشد چرا که کارشناسان حقوق بین الملل میگویند: متحدان آمریکا وظیفه دارند این اقدام را محکوم کنند.
رویکرد جمهوری اسلامی ایران
جمهوری اسلامی ایران در سیاست خارجی خود همواره بر اصل عدم مداخله در امور داخلی کشورها، احترام به حاکمیت ملی و مخالفت با یکجانبهگرایی آمریکا تأکید کرده است. در این چارچوب از منظر حقوق بینالمل ایران این اقدام آمریکا را «جنایت تجاوز» و نقض آشکار منشور سازمان ملل میداند. مشابه مواضع ایران در قبال حمله آمریکا به عراق (۲۰۰۳) یا اقدامات یکجانبه در سوریه، این حمله نیز به عنوان نمونهای از بیاعتنایی واشنگتن به قواعد بینالمللی تلقی خواهد شد؛ همچنین تحلیلگران غربی میگویند که از منظر سیاسی ایران روابط نزدیکی با دولت مادورو دارد و ونزوئلا را یکی از متحدان راهبردی خود در مقابله با تحریمهای آمریکا میبیند؛ بنابراین تهران این حمله را نه تنها تهدیدی علیه ونزوئلا، بلکه بخشی از سیاست فشار گسترده آمریکا علیه محور مقاومت و کشورهای مستقل خواهد دانست.
از نگاه دیپلماتیک و رسانهای نیز انتظار میرود ایران در بیانیههای رسمی، این اقدام را محکوم کرده و آن را نشانهای از «امپریالیسم و قانونگریزی آمریکا» معرفی کند. همچنین احتمالاً بر ضرورت اصلاح ساختار شورای امنیت و محدود کردن حق وتوی قدرتهای بزرگ تأکید خواهد شد؛ از دیدگاه حقوق بینالملل، حمله آمریکا به ونزوئلا فاقد هرگونه توجیه قانونی است و مصداق «جنایت تجاوز» محسوب میشود. از منظر جمهوری اسلامی ایران، این اقدام ادامه سیاستهای سلطهجویانه واشنگتن است و تهران آن را محکوم کرده و در کنار دولت ونزوئلا خواهد ایستاد.
انتهای پیام/281
