جنگنده «جی ۲۰»؛ برگ برنده چین در نبرد با هواپیماهای جنگی آمریکا
گروه دفاعی امنیتی دفاعپرس- محمد زرچینی؛ جمهوری خلق چین یکی از کشورهای صاحبسبک در ساخت جنگندههای پیشرفته است و در این زمینه پیشرفتهای زیادی داشته است. این کشور با ساخت جنگندههای سری «جی» سعی دارد تا در رقابت با کشورهای پیشرفته جهان همچون آمریکا و روسیه بازنماند و در این زمینه ساخت جنگنده «جی ۲۰»، ارتقای این جنگنده و افزایش رقابتپذیری آن با جنگنده «اف ۲۲» بهصورت جدی در دستور کار چین قرار دارد.
به ادعای کارشناسان، جنگنده «اف ۲۲» همچنان از جمله مهمترین و بزرگترین جنگنده برتری هوایی ساختهشده در جهان باقی مانده است؛ اما چین به سرعت در حال نزدیکشدن به آن است.
جنگندههای چنگدو «جی ۲۰» چین و «اف ۲۲» ساخت شرکت لاکهید مارتین، اوج توان هوایی چین و آمریکا را نمایندگی میکنند. هر دو هواپیما نسل پنجم هستند که برای بیان دکترینها و اولویتهای نظامی کشورشان طراحی شدهاند؛ اگرچه هر دو دارای موتورهای دوگانه، قابلیت پنهانکاری، حسگرهای پیشرفته و تواناییهای برد بلند هستند، اما برای مأموریتهای متفاوت و در محیطهای تهدیدیِ گوناگون ساخته شدهاند و دو دیدگاه متضاد از سلطه هوایی را نشان میدهند. مقایسه این دو جنگنده نهتنها اختلافات فنی آنها را آشکار میکند، بلکه رقابت راهبردی عمیق میان ایالات متحده و چین را نیز نمایان میسازد.
تفاوتهای «جی ۲۰» و «اف ۲۲»
از دیدگاه فنی، «اف ۲۲» همچنان چشمگیرتر است؛ در واقع بهترین پلتفرم نبرد هوایی ساختهشده تاکنون. موتورهای توربوفن با قابلیت تغییر بردار رانش، به «اف ۲۲» شتاب بینظیر، توان پرواز مافوق صوت پایدار (سوپرکروز) بالای ۱.۷ ماخ و مانورپذیری خارقالعاده میدهند. سطح مقطع راداری آن از کمترینها در جهان به لطف محفظههای داخلی تسلیحات، ورودیهای دندانهدار و استفاده از مواد کامپوزیتی است؛ رادار AESA AN/APG-۷۷، معماری ادغام حسگرها و سامانه جنگ الکترونیک، آگاهی موقعیتی بسیار دقیق را برای خلبان فراهم میکنند؛ همچنین از نظر عملیاتی، «اف ۲۲» یک جنگنده برای کسب برتری هوایی است تا به زعم آمریکا، آسمان را از تهدیدات پاک کند. «اف ۲۲» در عملیاتهای تهاجمی ضد هوایی، اسکورت و دفاع پیشرفته از سرزمین اصلی عملکرد برجستهای دارد.
بهطور کلی، «اف ۲۲» برای نفوذ طراحی شده است؛ در حالی که «جی ۲۰» برای جلوگیری از نفوذ ساخته شده که فلسفههای راهبردی متفاوت دو کشور را نشان میدهد؛ در این فلسفه نظامی، ایالات متحده به دنبال برتری هوایی جهانی است، در حالی که چین به دنبال انکار هوایی منطقهای است.
مقایسه جنگنده «جی ۲۰» و «اف ۲۲»؛ منبع وبگاه نظامی «نشنال اینترست»
وبگاه «نشنال اینترست» در این زمینه میگوید: در مقابل هواپیمای نسل پنجم آمریکایی، «جی ۲۰» هواپیمایی بزرگتر وجود دارد که برای هدفی متفاوت ساخته شده است؛ نبردهای دوربرد مبتنی بر حسگر؛ بنابراین، «جی ۲۰» در سناریوهایی که برتری شلیک نخست از فاصله دور اهمیت دارد، عملکرد برجستهای دارد. نمونههای اولیه این جنگنده از موتور روسی Al-۳۱ استفاده میکردند؛ اما چین اکنون موتور بومی WS-۱۰C را بهکار گرفته و موتور پیشرفتهتر WS-۱۵ را آزمایش میکند؛ اقدامی که میتواند فاصله این جنگنده با مدل آمریکایی خود را کاهش دهد.
این وبگاه میافزاید: کاناردهای (بالچههای) «جی ۲۰» سطح مقطع راداری جلویی آن را بزرگتر از «اف ۲۲» میکنند؛ اما برای جبران این ضعف، «جی ۲۰» دارای مخازن سوخت داخلی بزرگتر، موشکهای هوا به هوای برد بلند و مجموعه حسگرهایی است که برای محیطهای الکترومغناطیسی متخاصم طراحی شدهاند. رادار AESA نوع ۱۴۷۵ این جنگنده چینی، سامانه جستوجو و ردیابی فروسرخ (IRST) و حسگرهای پراکنده، توانایی کشف گسترده اهداف (برای انهدام در سطح وسیع) فراهم میکنند.
نگاهی متفاوت به جنگنده چینی
جنگنده «جی ۲۰» را میتوان نماد راهبرد چین در حوزه هوایی دانست؛ برخلاف «اف ۲۲» که برای برتری هوایی نزدیک و نبردهای مانوری طراحی شده، «جی ۲۰» بیشتر بر نبردهای فرامنطقهای و کنترل میدان نبرد از فاصله دور تمرکز دارد. این تفاوت ناشی از شرایط جغرافیایی و تهدیدات چین است؛ کشوری که نیاز دارد در برابر حضور گسترده آمریکا در اقیانوس آرام، توان بازدارندگی در بردهای طولانی ایجاد کند. اخیراً بر اساس گزارشهایی که همزمان با رزمایش Justice Mission ۲۰۲۵ منتشر شده، این جنگنده در فاصلهای نزدیک به جنوب تایوان و اطراف پایگاه هوایی پینگتونگ دیده شده است؛ برخی تحلیلگران نظامی مدعی هستند که این پرواز میتواند نشانهای از آزمون عملی توان پنهانکاری جی ۲۰ در برابر سامانههای دفاع هوایی تایوان باشد؛ با این حال، هنوز هیچ تأیید رسمی مستقلی درباره ورود این جنگنده به حریم هوایی تایوان وجود ندارد و کارشناسان هشدار میدهند که انتشار چنین تصاویر و روایتهایی میتواند بخشی از جنگ روانی و پیام بازدارنده چین باشد.
چین در یک دهه گذشته با تمرکز بر خودکفایی نظامی، چندین نسل از جنگندههای بومی پیشرفته را وارد خدمت کرده است. مهمترین آنها «جی ۲۰» بهعنوان جنگنده نسل پنجم پنهانکار است که برای نفوذ عمیق، برتری هوایی و مقابله با سامانههای مدرن طراحی شده و بهتدریج جایگاه ثابتی در نیروی هوایی چین پیدا کرده است.
جنگنده «جی ۲۰» نقش متفاوتی را در شرایط کنونی چین ایفا میکند و آن هم ضد مداخله و ضد دسترسی بودنِ آن است؛ اساساً «جی ۲۰» برای بازداشتن نیروهای آمریکایی از فعالیت در پیرامون چین طراحی و برد پروازی و بارگذاری موشکی آن متناسب با این مأموریت تنظیم شده است. پروفایلهای مأموریتی «جی ۲۰» شامل رهگیری تانکرهای سوخترسان و هواپیماهای اطلاعات، نظارت و شناسایی (ISR) آمریکا در فاصله دور، حفاظت از داراییهای دریایی چین و به چالشکشیدن حاکمیت هوایی بر فراز تنگه تایوان و دریای جنوبی چین است.
در مجموع، «جی ۲۰» بیش از آنکه یک جنگنده برای نبردهای نزدیک باشد، یک پلتفرم بازدارنده راهبردی است که هدفش ایجاد برتری در فاصله دور و محدودکردن آزادی عمل آمریکا در منطقه است؛ همچنین این هواپیما را باید بخشی از رقابت بزرگتر چین و آمریکا در حوزه فناوری و ژئوپلیتیک دانست؛ نه صرفاً یک رقیب مستقیم برای «اف ۲۲» در نبردهای هوایی کلاسیک. در یک نبرد هوایی نزدیک، «جی ۲۰» احتمالاً تلاش خواهد کرد تا درگیری را در برد بلند نگه دارد، در حالی که «اف ۲۲» سعی میکند با بهرهگیری از پنهانکاری، مانورپذیری خود را افزایش دهد.
انتهای پیام/ 281
