«خمپاره ۶۰ میلیمتری»؛ عاملی تأثیرگذار در جنگهای نزدیک
گروه دفاعی امنیتی دفاعپرس- محمد زرچینی؛ خمپارهها نقش مهمی در میادین نبرد و در پشتیبانی نزدیک از نیروهای خودی برای به چالشکشیدن نیروی متخاصم دارند.
در این گزارش به بررسی خمپاره ۶۰ میلیمتری پرداختیم که یکی از معروفترین تجهیزات نظامی نیمهسنگین به حساب میآید. خمپاره ۶۰ میلیمتری یکی از سبکترین و پرکاربردترین انواع خمپاره در زرادخانههای نظامی سراسر جهان است. این سلاح به دلیل وزن کم، قابلیت حمل آسان توسط پیادهنظام و قدرت تخریب مناسب برای اهداف نزدیک، نقش حیاتی در پشتیبانی آتش مستقیم ایفا میکند.
خمپاره ۶۰ میلیمتری معمولاً در سطح گروهان یا حتی دسته پیادهنظام توزیع میشود. برخلاف خمپارههای سنگینتر (مانند ۸۱ یا ۱۲۰ میلیمتری) که نیاز به خودرو یا تیمهای بزرگ دارند، یک تیم ۲ تا ۳ نفره میتواند این سلاح را حمل کرده و در کمتر از چند دقیقه آماده شلیک کند. هدف اصلی از بکارگیری آن نابودی سنگرهای دشمن، نیروهای پشت موانع طبیعی و ایجاد پرده دود است.
مشخصات فنی خمپاره ۶۰ میلیمتری
اگرچه مدلهای مختلفی از کشورهای گوناگون وجود دارد، اما ویژگیهای مشترک اکثر خمپارههای ۶۰ میلیمتری عبارتند از:
کالیبر: ۶۰ میلیمتر (قطر لوله) و وزن کل سیستم: معمولاً بین ۴ تا ۱۰ کیلوگرم (بسته به مدل و جنس لوله)؛ برخی مدلهای فوق سبک حتی زیر ۴ کیلوگرم هستند.
طول لوله: حدود ۶۰ تا ۷۵ سانتیمتر.
برد مؤثر: معمولاً بین ۱۰۰ تا ۳۵۰۰ متر (بسته به نوع مهمات و زاویه شلیک).
نرخ آتش: بالا؛ یک خدمه آموزشدیده میتواند بین ۱۵ تا ۳۰ گلوله در دقیقه شلیک کند.
مکانیزم شلیک این خمپاره بدینگونه است که اغلب از نوع «شلیک با رهاکردن (Drop-fire)» است؛ یعنی گلوله وقتی ته لوله رها میشود، چاشنی آن به سوزن ثابت برخورد کرده و منفجر میشود. برخی مدلها هم دارای مکانیزم ماشهای برای کنترل دقیقتر لحظه شلیک هستند.
این سلاح از سه بخش اصلی تشکیل لوله (Barrel) لولهای صاف (بدون خان) که گلوله درون آن قرار میگیرد؛ صفحه اتکا (Baseplate) قطعهای فلزی که در انتهای لوله نصب شده و نیروی عقبنشینی شلیک را به زمین منتقل میکند تا لوله در خاک فرو نرود و دو پایه (Bipod): پایهای دو شاخه که لوله را نگه داشته و امکان تنظیم زاویه ارتفاع و انحراف جانبی را فراهم میکند؛ تشکیل شده است.
مزایا «خمپاره ۶۰ میلیمتری»
قابلیت حمل عالی، سرعت عمل بالا، زاویه شلیک بالا (قادر است گلوله را با زاویه تقریباً عمودی شلیک کند تا پشت تپهها یا دیوارها را بزند)، هزینه پایین (هم خود سلاح و هم مهمات آن ارزان تمام میشوند) از جمله مزایای این خمپاره است. اگر بخواهیم به معایب این سلاح نیز اشاره کنیم، می توانیم به برد محدود (نسبت به خمپارههای بزرگتر برد کمتری دارد و در معرض آتش مستقیم دشمن قرار میگیرد)، قدرت تخریب کمتر (شعاع کشندگی آن کوچکتر از خمپارههای ۸۱ یا ۱۲۰ میلیمتری است) و دقت پایین اشاره کرد.
نمونه بومیسازیشده و تولید انبوه در ایران که در زرادخانه نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران جایگاه ویژهای دارد و مشابه مدلهای استاندارد جهانی عمل میکند.
نحوه عملکرد در میدان نبرد
تیم خمپاره معمولاً شامل سه نفر است: فرمانده تیم (مسئول تعیین مختصات هدف، محاسبه زاویه و فرمان شلیک)؛ تیرانداز (مسئول تنظیم دو پایه، نشانهروی و رهاکردن گلوله در لوله) و تدارکاتچی (مسئول حمل مهمات اضافی، آمادهسازی فیوز گلولهها و تحویل آن به تیرانداز).
وقتی دستور شلیک صادر میشود، تیرانداز گلوله را از دهانه لوله رها میکند؛ ضربه چاشنی انتهای گلوله به سوزن ته لوله باعث اشتعال خرج پرواز شده و گلوله با صدای خاصی از لوله خارج میشود؛ همچنین به دلیل نداشتن خان (شیارهای مارپیچ)، گلولههای قدیمی میچرخیدند تا پایدار بمانند، اما در مدلهای مدرن از بالههای تثبیتکننده در انتهای گلوله استفاده میشود.
با وجود پیشرفت تکنولوژی و ظهور پهپادها و موشکهای هدایتشونده، این سلاح کلاسیک به دلیل سادگی، اطمینانپذیری بالا و عدم وابستگی به سیستمهای الکترونیکی پیچیده، همچنان ستون فقرات آتش پشتیبانی نزدیک برای پیادهنظام در سراسر جهان باقی مانده است؛ سلاحی که نماد تعادل میان قدرت آتش و تحرک است.
انتهای پیام/ 281
