پیامد‌های و آثار عملیات بیت‌المقدس در اندیشه امام شهید امت

تبیین و ترسیم جزئیات روند اقدامات نظامی رژیم بعثی عراق برای اشغال خرمشهر و مقاومت مردمی در برابر این اشغالگری توسط امام شهید امت، یکی از برجسته‌ترین فراز‌ها دراین‌باره است؛ چراکه مقاومت مردمی در خرمشهر را نماد خودنمایی و عظمت انقلاب و قدرت سازمان‌دهی و بسیج مردمی آن می‌دانند.
کد خبر: ۸۱۴۸۴۹
تاریخ انتشار: ۱۲ تير ۱۴۰۵ - ۱۰:۵۹ - 03July 2026

گروه حماسه و جهاد دفاع‌پرس _ حسن علایی فعال؛ در دوران هشت‌ساله جنگ تحمیلی عراق علیه ایران (۱۳۵۹-۱۳۶۷)، بعد از سپری شدن دوران دوساله تجاوز و اشغال بخش‌های مهمی از سرزمین اسلامی ایران، رزمندگان اسلام با به دست گرفتن ابتکار عمل در میدان‌های نبرد، موفق شدند طی سلسله عملیاتی علاوه بر آزادسازی مناطق تصرف‌شده توسط ارتش رژیم بعثی عراق، بر بخش‌های راهبردی سرزمین عراق مسلط شوند. در مرحله آزادسازی، عملیات بیت‌المقدس (۱۳۶۱/۰۲/۱۰ - ۱۳۶۱/۰۳/۰۳) که منجر به آزادسازی خرمشهر بعد از نوزده ماه اشغال و تجاوزگری شد، نقطه عطفی در تاریخ عملیات‌ها محسوب می‌شود؛ به‌گونه‌ای که دوران هشت‌ساله جنگ را می‌توان به دو دوره قبل و بعد از آزادسازی خرمشهر تقسیم کرد.

دیدگاه رهبری

عملیات بیت‌المقدس و آزادسازی خرمشهر که نماد مقاومت و ایستادگی نیرو‌های مسلح جمهوری اسلامی و مردم مسلمان ایران از یک‌سو و خودباوری و پیروزی آنان از سوی دیگر تلقی می‌شود، علاوه بر پیامد‌های قابل‌توجه نظامی و سیاسی، آثار و پیامد‌های فرهنگی، اجتماعی، شگرف و متعددی به بار آورد که هم‌اینک، با وجود گذشت بیش از سی‌و‌پنج سال از پایان جنگ، تأثیرات عمیق آن در عرصه‌های مختلف و شئون گوناگون جامعه مشاهده می‌شود.

پیامدها

ارتقاء غرور ملی و افزایش اعتمادبه‌نفس ملی، اعتماد و اطمینان از قدرت و اقتدار نیرو‌های مسلح، افزایش ضریب ایستادگی و مقاومت مردم، استحکام بیشتر رابطه مردم و حاکمیت، ارتقاء جایگاه بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران، افزایش خداباوری و ایمان به خدا نزد ملت، ایمان هرچه‌تمام‌تر به تحقق شعار "ما می‌توانیم"، تحقیر قدرت دشمنان نزد ملت و... تنها بخشی از پیامد‌ها و آثار مثبت آزادسازی خرمشهر است.

در این مجال، نگاهی گذرا خواهیم داشت به برخی از آثار و پیامد‌های عملیات بیت‌المقدس و آزادسازی خرمشهر در بیانات قائد شهید امت (اعلی الله المقامه الشریف)، که به‌حق دیدگاه‌های ایشان در تداوم و استمرار پیامد‌های شگرف آزادسازی خرمشهر در مقطع کنونی، قابل‌تأمل و توجه همگانی است.

خرمشهر قدم اول برای جداسازی خوزستان از ایران

بدون شک، دردناک‌ترین و غم‌انگیزترین حادثه هشت سال جنگ تحمیلی عراق علیه ایران، اشغال خرمشهر؛ یکی از شهر‌ها و بندر‌های مهم و راهبردی ایران و استان خوزستان است. این درد و غم جانکاه نزدیک به دو سال بر جان و تن مردم غیرتمند ایران چنگ می‌انداخت تا این‌که پس از ۱۹ ماه اشغال، توسط رزمندگان اسلام و طی عملیات بزرگ بیت‌المقدس آزاد و به آغوش مردم ایران بازگشت. این آزادسازی علاوه بر التیامی که بر درد‌ها و آلام مردم داشت نقطه عطفی در تاریخ جنگ هشت‌ساله محسوب شد. حال پرسش اساسی درباره اشغال و آزادسازی خرمشهر این است که چرا رژیم بعثی عراق، در هنگامه آغاز تجاوزگری، تجاوز خود را از این نقطه شروع کرد؟ خرمشهر چه ویژگی‌هایی داشت که دشمن بعثی در محاسبات نظامی و سیاسی خود به این نتیجه رسید که اشغالگری خود را از این نقطه شروع کند؟ تبیین رهبر شهیدمان (رضوان الله تعالی علیه) درباره چرایی محاسبات دشمن و پاسخ به این پرسش قابل‌تأمل است.

"واقعه خرمشهر از دور فقط یک حادثه تاریخی است که برای ملت ایران هیجان‌آور و افتخارآمیز است؛ ولی از نزدیک، این قضیه شبیه یک معجزه بزرگ بود. وقتی رژیم عراق با تشویق دولت‌های دشمن انقلاب به مرز‌های ما حمله کرد، هدف‌گیری دقیقی کرده بود. خرمشهر، قدم اوّل و بسیار موثّر از این هدف‌گیری بود. هدف آنها به‌طور خلاصه این بود: با خود فکر کرده بودند با پیروزی انقلاب، ایران اولاً نیروی مسلّحی ندارد که از مرز‌ها دفاع کند؛ ثانیاً سامان اداری و اجتماعى درستی ندارد تا بتواند به دفاع از کشور و منافع ملی بپردازد؛ ثالثاً در دنیا انقلاب طرفداری ندارد. یک‌طرف آمریکا بود، دشمن پر از حقد و کینه علیه انقلاب -چون انقلاب سلطه آمریکا را بر این کشور از بین برده بود، بنابراین از غضب و کینه بر انقلاب و نظام اسلامی پُر بودند- یک‌طرف هم شوروی سابق بود؛ آن‌هم با دلایل دیگری علیه انقلاب اسلامی.

این دو ابرقدرت که در ده‌ها مسئله با هم اختلاف داشتند، در دشمنی با ایران با یکدیگر اتّحاد کلمه داشتند و هر دو به رژیم عراق صمیمانه و با همه وجود کمک و از آن دفاع می‌کردند! ناتو و قدرت‌های اروپایی به عراق کمک کردند؛ هواپیما دادند، بمب دادند، تانک دادند، وسایل شیمیایی دادند، هلیکوپتر دادند، موشک دادند. اروپای شرقی نیز که آن روز زیر سیطره حکومت شوروی و وابسته به آن بود، هرچه عراق می‌خواست، به او داد؛ بنابراین یک‌طرف عراق بود با حمایت آمریکا و شوروی و ناتو و ورشو -که همان پیمان اروپای شرقی و کشور‌های بلوک کمونیست بود- و همچنین دولت‌های عربی منطقه که پول و سلاح و امکانات و مشاور نظامی و هرچه دولت بغداد برای رسیددن به هدف‌های خود در این حمله احتیاج داشت، بی‌دریغ در اختیار او قرار می‌دادند؛ یک‌طرف هم نظام جمهوری اسلامی بود. " (۱) بیانات در دیدار جمعی از ایثارگران و خانواده‌های شهدا -۱۳۸۱/۰۳/۰۱

"آمریکا با این نظام بد بود و برای این‌که این نظام از بین برود، لحظه‌شماری می‌کرد. شوروی هم با این نظام بد بود؛ اروپایی‌ها هم با آن هیچ‌گونه رابطه‌ای نداشتند و هیچ دلسوزی‌ای برای آن نمی‌کردند؛ دولت‌های مرتجع هم به گونه دیگر. امکانات مالی کشور، بسیار ضعیف؛ نیرو‌های مسلّح، نامنسجم؛ وسایل نظامی، بعضی کهنه و فرسوده و بعضی منتظر قطعه‌ای بود که به ما نمی‌فروختند. هواپیما داشتیم، قطعه نداشت؛ تانک داشتیم، قطعه نداشت و دنیا به ما نمی‌فروخت؛ در داخل هم از این وسایل هیچ‌چیز تولید نمی‌شد.

در چنین وضعیتی، طبیعت قضیه چیست؟ طبیعت قضیه همان چیزی است که عراق پیش‌بینی کرده بود: با یک حمله بیاید ابتدا خرمشهر را بگیرد، بعد اهواز را بگیرد، بعد دزفول را بگیرد و در نهایت خوزستان را از ایران جدا نماید؛ سپس شروع به چانه‌زنی کند. خوزستان را تا آخر پس ندهد، منابع نفتی کشور را در اختیار بگیرد و بعد هم دولت انقلاب را از موضع ضعف و ذلّت پای میز مذاکره بنشاند. این، نقشه رژیم عراق و در حقیقت نقشه آمریکا و شوروی بود. " (۲) مصاحبه با تهیه‌کنندگان روایت فتح - ۱۳۷۲/۰۶/۱۱

مقاومت در خرمشهر؛ خودنمایی انقلاب

تبیین و ترسیم جزئیات روند اقدامات نظامی رژیم بعثی عراق برای اشغال خرمشهر و مقاومت مردمی در برابر این اشغالگری توسط معظم له، یکی از برجسته‌ترین فراز‌ها دراین‌باره است؛ چراکه مقاومت مردمی در خرمشهر را نماد خودنمایی و عظمت انقلاب و قدرت سازمان‌دهی و بسیج مردمی آن می‌دانند. ایشان یکی از مظاهر بُروز و ظهور جوهره انقلاب و ایمان و نقش اراده و مدیریت انسان‌ها را در صحنه مقاومت و ایستادگی مردمی در اوایل جنگ و روز‌های آتش و خون در خرمشهر توصیف می‌کنند.

"در قدم اوّل، نیرو‌های عراقی پیشرفت‌هایی کردند و تا سیزده چهارده کیلومتری اهواز هم رسیدند؛ اما وقتی خواستند به خرمشهر -که مرز نزدیک‌تر بود- حمله کنند، دچار مانع شدند. علّت هم این بود که نیرو‌های مردمی، جوانان مؤمن و مرد و زن انقلابی وارد میدان شدند؛ یعنی در اینجا انقلاب شروع کرد خود را نشان دادن؛ بنابراین دشمن نزدیک اهواز زمین‌گیر شد. آنجا نیرو‌های مسلّح و ارتش و نیرو‌های مردمی پشت سر هم مثل کوه در مقابل دشمن ایستادند و این اولین تودهنی‌ای بود که به آنها زده شد. اما غم، دل ملت ایران را گرفته بود؛ چون هزاران کیلومتر از خاک کشور زیر چکمه دشمن قرار داشت. بنده در ماه‌های اوّل جنگ، در همان مناطق بودم؛ هم وضع مردم و هم وضع نیرو‌های مسلّح را می‌دیدم. نیرو‌های مسلّح، عازم و جازم بودند؛ اما غم سنگینی بر دلشان نشسته بود. به‌تدریج عظمت نیرو‌های مردمی، خود را نشان داد. سپاه پاسداران به‌سرعت خود را سازمان‌دهی کرد و نیرو‌های مردمی و بسیج مردمی به‌تدریج سازمان پیدا کردند؛ یعنی جوهر انقلاب و ایمان در این میدان خطر، خود را در اراده و عمل و قدرت مدیریت انسان‌ها نشان داد. " (۳) بیانات در دیدار جمعی از ایثارگران و خانواده‌های شهدا - ۱۳۸۱/۰۳/۰۱

ماجرای خرمشهر عظیم‌تر از ماجرای سقوط مسکو و بغداد!

در برابر دشمن تا بُن دندان مسلح و حمایت‌های همه‌جانبه شرق و غرب، نیرو‌های انقلابی با کمترین امکانات، با سینه‌ای ستبر و با فداکاری مثال‌زدنی و اراده قوی و استوار، سدی آهنین در مقابل تجاوز ایجاد کردند تا درسی فراموش‌ناشدنی به متجاوزان داده باشند. مقاومت سی‌وچند روزه رزمندگان و نیرو‌های مردمی در خرمشهر، حماسه‌ای جاوید در تاریخ نبرد‌ها و جنگ‌ها پدید آورد که آیندگان در برابر آن سر تعظیم فرود خواهند آورد؛ حماسه‌ای که حتی تاریخی‌ترین مقاومت‌های مردمی در سطح جهان، قابل قیاس با آن نیست. رهبر معظم انقلاب (مدظله‌العالی) در تبیین حماسه ایستادگی دلاورانه نیرو‌های مردمی در برابر متجاوزان، ماجرای خرمشهر و مقاومت دلیرمردان ایران‌زمین را عظیم‌تر از ماجرای سقوط مسکو در هنگام تهاجمات ناپلئونی و سقوط بغداد در حمله متجاوزان آمریکایی ارزیابی می‌کنند.

"ماجرای خرمشهر و جنگ خانه به خانه جوانان این شهر در برابر متجاوزین اشغالگر بسیار عظیم‌تر از ماجرای سقوط مسکو در هنگام تهاجمات ناپلئونی است؛ اما متأسفانه حماسه خرمشهر جای خود را در دنیا پیدا نکرده است و نویسندگان و داستان‌پردازان ایرانی باید با نوشتن رمان‌های بلند، حقیقت تاریخ انقلاب و حوادث جنگ تحمیلی را به رشته تحریر درآورند. " (۴) بیانات در دیدار با اعضای گروه ادبیات جنگ - ۱۳۷۳/۰۲/۱۳

"هیچ‌کس در دنیا باور نمی‌کرد که نیرو‌های مسلّح ما بتوانند خرمشهر را پس بگیرند؛ چون خرمشهر رفته بود. همین مناظری که شما امروز می‌بینید اسرائیلی‌ها با تانک در جنین به وجود می‌آورند، شبیه همین را در خرمشهر ما به وجود آوردند. البته -همان‌طور که پدر عزیز شهید «جهان‌آرا» گفتند- جوانان ما مقاومت کردند و مدّتی دشمن را پشت در نگه داشتند. حدود چهل روز یا بیشتر، جوانان مؤمن و نیرو‌های مسلّح ما توانستند به ارتش عراق تودهنی و او را پس بزنند؛ ولی بالاخره بسیاری شهید شدند و خرمشهر از ملت ایران غصب شد. " (۵) بیانات در دیدار جمعی از ایثارگران و خانواده‌های شهدا - ۱۳۸۱/۰۳/۰۱

"من مایلم اینجا یادی از «محمد جهان‌آرا» شهید عزیز خرمشهر و شهدایی که در خرمشهر مظلوم آن‌طور مقاومت کردند بکنم. آن روز‌ها بنده در اهواز از نزدیک شاهد قضایا بودم. خرمشهر درواقع هیچ نیروى مسلّحى نداشت؛ نه که صدوبیست هزار نداشت بلکه ده هزار، پنج هزار هم نداشت. چند تانک تعمیرى ازکارافتاده را مرحوم شهید «اقارب پرست» - که افسر ارتشى بسیار متعهّدى بود - از خسروآباد به خرمشهر آورده بود، تعمیر کرد. (البته این مال بعد است. در قسمت اصلى خرمشهر که نیرویی نبود). محمد جهان‌آرا و دیگر جوانان ما در مقابل نیروهاى مهاجم عراقى - یک لشکر مجهّز زرهى عراقى با یک تیپ نیروى مخصوص و با نود قبضه توپ که شب و روز روى خرمشهر می‌بارید - سی‌وپنج روز مقاومت کردند. همان‌طور که روى بغداد موشک می‌زدند، خمپاره‌ها و توپ‌های سنگین در خرمشهر روى خانه‌های مردم مرتّب می‌باریدند.

بااین‌حال جوانان ما سی‌وپنج روز مقاومت کردند؛ اما بغداد سه‌روزه تسلیم شد! ملت ایران! به این جوانان و رزمندگانتان افتخار کنید. بعد هم که می‌خواستند خرمشهر را تحویل بگیرند، دوباره سپاه و ارتش و بسیج با نیرویی به‌مراتب کمتر از نیروی عراقی رفتند خرمشهر را محاصره کردند و حدود پانزده هزار اسیر در یکی دو روز از عراقی‌ها گرفتند. جنگ تحمیلى هشت‌ساله ما، داستان عبرت‌آموز عجیبى است. من نمی‌دانم چرا بعضی‌ها در ارائه مسائل افتخارآمیز دوران جنگ تحمیلى کوتاهی می‌کنند. " (۶) بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران -۱۳۸۲/۰۱/۲۲

واکنش محافل سیاسی بین‌المللی در برابر تجاوزگری و اشغال خرمشهر

رژیم بعثی عراق با زیر پا گذاشتن همه معاهدات و قوانین بین‌المللی، با بهانه‌های واهی و از سر خودبزرگ‌بینی و خوی استکباری، تجاوز خود به ایران اسلامی را از خرمشهر قهرمان آغاز کرد. دراین‌بین، محافل و سازمان‌های بین‌المللی با مشاهده این تجاوز آشکار، بدون هیچ عکس‌العمل مناسبی در محکوم کردن تجاوز دشمن، با سکوت خود، ضمن مهر تایید بر تجاوزگری، جمهوری اسلامی را به‌انحاءمختلف تحت‌فشار قرار دادند.

"دنیای سیاسی -مثل سازمان ملل و امثال آن- با ما چه کرد؟ دنیا از همه طرف فشار آورد که بنشینید با عراق مذاکره کنید و جنگ و مقاومت را متوقف سازید. این یکی از نقاط عبرت است؛ جوانان ما روی این نقاط خیلی تکیه کنند. ما دولت تازه‌کاری داشتیم که دو سال روی کار آمده و با چنین حمله سنگینی مواجه شده بود و دشمن در هزاران کیلومتر زمین ما، از جنوبی‌ترین نقطه تا شمالی‌ترین نقطه همسایگی با عراق، مستقر شده بود؛ اما در این حال به ما می‌گفتند بیایید مذاکره کنید! مذاکره از موضع ضعف و ذلّت و همراه با دست پُر حریف در چانه‌زنی. آن روز اگر مذاکره صورت می‌گرفت -که یک عدّه از سیاسیون، همان روز به امام فشار می‌آوردند که بنشینید مذاکره کنید- مطمئناً عراق از بخش عمده خاک ما خارج نمی‌شد و تا امروز خوزستان و خرمشهر و شاید بسیاری از مناطق دیگر همچنان زیر چکمه نیرو‌های متجاوز بیگانه بود. اما امام ایستاد.

منطق امام این بود که وقتی متجاوز در خاک ماست و با دست پُر ما را تهدید می‌کند، ما مذاکره نمی‌کنیم. مذاکره آن وقتی صورت می‌گیرد که دشمن از تمام خاک ما خارج شود. امروز عدّه‌ای ناجوانمردانه این حقیقت را ندیده می‌گیرند. آن روز عدّه‌ای، ازجمله همان روسیاهان فراری از کشور که امروز به دامن آمریکا و اروپا و جا‌های دیگر پناه برده‌اند، از طریق محافل سیاسی و روزنامه‌ها و رادیو و تلویزیون -که در دست آنها بود- مرتّب فشار می‌آوردند که امام باید مذاکره کند. هیئت‌های بین‌المللی هم مرتّب به ایران می‌آمدند و می‌گفتند مذاکره کنید. امام با الهام از همان بینش روشن، ایمان راسخ، توکّل به خدا و قدرت اراده ایستاد و گفت اگر ما توانستیم سرزمین‌های خود را پس بگیریم، آن‌گاه وقت مذاکره است؛ امروز وقت مذاکره نیست؛ عملاً هم همین‌طور شد. " (۷) بیانات در دیدار جمعی از ایثارگران و خانواده‌های شهدا - ۱۳۸۱/۰۳/۰۱

آزادسازی خرمشهر با تکیه به نیروی خود و اعتماد به خدای متعال

آزادسازی خرمشهر طی عملیات بیست‌وپنج روزه بیت‌المقدس نقطه عطفی در تاریخ هشت‌ساله جنگ عراق علیه ایران است. با تصرف خرمشهر توسط ارتش رژیم بعث عراق، غروری جاه‌طلبانه بر صدام و فرماندهان نظامی و دستیارانش چیره شده بود! آنان با تصرف خرمشهر و ایجاد موانع متعدد، گمان می‌کردند که این شهر هیچ‌گاه به دامان جمهوری اسلامی برنخواهد گشت؛ اما فرماندهان و رزمندگان اسلام با هدایت و رهبری حضرت امام خمینی (ره) و پس از برکناری ابوالحسن بنی‌صدر از مسئولیت فرماندهی کل قوا، موفق شدند با تسلط بر اوضاع آشفته روز‌ها و ماه‌های شروع جنگ، خود را آماده دفع تجاوز دشمن نمایند. رزمندگان اسلام برای دفع تجاوز دشمن، ضمن شکست حصر آبادان موفق شدند طی ماه‌های پایانی سال ۱۳۶۰ و آغاز سال ۱۳۶۱ طی سه عملیات بزرگ و مؤثر طریق‌القدس، فتح‌المبین و بیت‌المقدس بخش مهمی از خاک تصرف‌شده کشور، به‌ویژه خرمشهر را باز پس بگیرند.

دو عملیات اخیر که به فاصله کمتر از یک ماه اجرا شد، ماشین نظامی ارتش بعث عراق را تا نابودی کامل پیش برد و آنان را مجبور به عقب‌نشینی تا پشت خط مرزی کرد. صدام بعد‌ها از این عقب‌نشینی به‌عنوان عقب‌نشینی تاکتیکی نام برد؟! دانش نظامی و قوت فرماندهی، تدبیر و روشن‌بینی فرماندهان، هماهنگی فوق‌العاده فرماندهان ارتش و سپاه، حضور بسیج و نیرو‌های مردمی، قوت ایمان و شجاعت، تبعیت از فرامین امام، ایمان و توکل، روحیه ایثار و شهادت‌طلبی، از عوامل مؤثر در این عملیات بود.

"در چنان شرایطی که غم، دل‌ها را فرا گرفته و رجزخوانی‌های عراق همه دنیا را پُر کرده بود، نیرو‌های ما از کمترین امکانات مادّی برخوردار نبودند. این‌که میگویم کمترین امکانات مادّی، یک حقیقت است. من فراموش نمی‌کنم، یکی از سرداران و فداکاران آن روز -که امروز بحمدالله در همین جلسه حضور دارند- به اتّفاق چند نفر در اهواز پیش ما آمدند و چند قبضه خمپاره‌انداز می‌خواستند تا بتوانند قدری در مناطق جلوتر ایستادگی و مبارزه کنند؛ اما کسی نبود به اینها این چند قبضه خمپاره‌انداز را بدهد! ما برای سیم‌خاردار و گلوله و آر. پی. جی مشکل داشتیم؛ تانک و نفربر و امثال اینها که به‌جای خود. آنچه در اختیار ملت ایران بود، عبارت بود از یک اراده قوی و نشاط همه‌جانبه که برخاسته از ایمان و آگاهی بود. این‌که امام فرمودند «خرمشهر را خدا آزاد کرد»، یعنی این. " (۸) بیانات در مانور بزرگ ولایت - ۱۳۷۵/۰۳/۰۳

"وقتی نیرو‌های مسلّح ما در عملیات بیت‌المقدس با تدبیر، روشن‌بینی، اراده برخاسته از ایمان، توکّل به خدا، استفاده‌ی از همه امکانات -یعنی نگذاشتند جزئی از امکانات هدر برود- و با تکیه به نیروی خود و اعتماد به خدای متعال حرکتشان را شروع کردند، هیچ‌کس در دنیا باور نمی‌کرد اینها بتوانند خرمشهر را آزاد کنند؛ اما توانستند. وقتی ما اعلام کردیم خرمشهر را پس گرفته‌ایم، تا یکی دو روز خبرگزاری‌های دنیا حاضر نبودند این خبر را پخش کنند -با چشم تردید به آن نگاه می‌کردند-، اما این اتّفاق افتاد و آخر هم همه مجبور شدند به این پیروزی اذعان کنند. در این عملیات، رزمندگان ما بیش از پانزده هزار اسیر عراقی گرفتند و به اردوگاه‌های اسرا به عقب جبهه فرستادند. " (۹) بیانات در دیدار جمعی از ایثارگران و خانواده‌های شهدا - ۱۳۸۱/۰۳/۰۱

"در فتح خرمشهر - که این روز‌ها مزیّن به یاد این حادثه بزرگ و پرافتخار است - نیروهاى مسلّح، با هماهنگى شگفت‌آور، پیچیده‌ترین تاکتیک‌های جنگى را عمل کردند. بخش‌های مختلف - زمینى، هوایى، توپخانه و پدافند هوایى - با هم توانستند پیچیده‌ترین شیوه‌های جنگى را اعمال کنند و انسان‌های کارآزموده، مجرّب و ساخته شده در کوره گداخته امتحان‌های دشوار در نظام جمهورى اسلامى، ثابت کردند که انسان‌سازی جمهورى اسلامى، در رأس همه سازندگی‌های آن، یک نمونه برجسته و ممتاز و عالى است. " (۱۰) بیانات در مانور بزرگ ولایت - ۱۳۷۵/۰۳/۰۳

فتح خرمشهر؛ مهم، پیچیده و تأثیرگذار

حماسه ماندگار آزادسازی خرمشهر طی عملیات غرورآفرین بیت‌المقدس، نتایجی بزرگ و بسیار ارزنده برای انقلاب اسلامی، نظام جمهوری اسلامی و نیرو‌های مسلح کشور داشت. این گام بلند، تاریخ جنگ را به دو مقطع "قبل" و "بعد" از آزادسازی خرمشهر تقسیم کرد. با بیرون راندن آخرین سربازان ارتش متجاوز از خرمشهر خونین، برتری راهبردی نیرو‌های مسلح جمهوری اسلامی ایران و استحکام سیاسی و دست برتر نظام مقدس اسلامی برای همه بازیگران منطقه‌ای و بین‌المللی روشن شد. تا پیش از اجرای راهبرد آزادسازی و با وجود انجام چند عملیات، نیرو‌های نظامی ایران در موقعیتی انفعالی قرار داشتند؛ اما با اجرای راهبرد آزادسازی، به‌ویژه پس از آزادی خرمشهر و تبدیل آن به نماد مقاومت و پیروزی، نظام جمهوری اسلامی در همه عرصه‌ها به‌ویژه عرصه نظامی و سیاسی، چه در داخل کشور و چه خارج از آن، موقعیت برتر و جایگاه رفیعی پیدا کرد. ازجمله پیامد‌های عملیات بیت‌المقدس و آزادسازی خرمشهر عبارت‌اند از:

آزادسازی بخش بزرگی از سرزمین‌های تصرف‌شده

اثبات توانمندی و قدرت بازدارندگی جمهوری اسلامی ایران

نگرانی مجدد ابرقدرت‌ها و استکبار جهانی و حامیان صدام از قدرت انقلاب اسلامی و نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران

پایان توهم شکست‌ناپذیری صدام و ارتش بعث عراق

شکوفایی استعداد‌ها و تربیت فرماندهان جوان

تقویت انسجام و وحدت و ایجاد روحیه و نشاط ملی

تغییر موازنه جنگ به نفع جمهوری اسلامی ایران

از عملیات فتح خرمشهر می‌توان با تعابیر بلند "شبیه به معجزه بزرگ"، "حماسه تاریخی و ماندگار"، "ضربه قاطع به پیکر رژیم بعث عراق و استکبار جهانی"، "نماد جنگ نامتقارن"، "نماد مقاومت، ایثار، پیروزی" و "نماد قدرت الهی" نام برد.

"خرمشهر وقتى آزاد شد، خب، خیلى پیروزى بزرگى بود - آنهایی که درست یادشان هست، سال ۶۱ - خیلى کار عظیمى بود؛ هم از لحاظ سیاسى مهم بود، هم از لحاظ نظامى بسیار پیچیده و مهم بود، هم از لحاظ اجتماعى و نگاه عمومى و دل مردم، چقدر مهم بود و تأثیر داشت. از همه جهت کار عظیمى بود. همه، از جاهاى مختلف آمدند. من آن وقت رئیس‌جمهور بودم. آقایان رؤساى جمهور چندین کشور - پنج شش تا، هفت تا کشور - آمدند اینجا با ما ملاقات کردند و صریحاً به ما گفتند که الآن دیگر وضع شما با گذشته فرق می‌کند؛ بعد از این فتح بزرگى که انجام گرفت. یعنى این‌قدر ابعاد داخلى و خارجى این حادثه عظیم بود. " (۱۱) بیانات در دیدار اعضاى هیئت دولت - ۱۳۸۸/۰۶/۱۶

نقش بسیج و نیرو‌های مردمی در آزادسازی خرمشهر

یکی از کارکرد‌های ویژه حضرت امام خمینی (رضوان‌الله تعالی علیه) در دوران انقلاب و جنگ، به صحنه آوردن اقشار مختلف مردم بود. حضرت امام (ره) با دم مسیحایی خود چنان تحولی در روح و جان مردم به‌وجود آورده بود که برای حفظ و صیانت از اسلام و سرزمین خود آماده هرگونه جان‌فشانی و فداکاری بودند. بسیج مستضعفین بستر مناسبی برای ظهور و بُروز استعداد‌ها و ظرفیت‌های مردم ایران از قشر‌های مختلف بود. پیروزی‌های دوران هشت‌ساله دفاع مقدس؛ به‌ویژه عملیات بیت‌المقدس و آزادسازی خرمشهر، مرهون حضور بسیجیان دریادل، مؤمن، انقلابی و ازجان‌گذشته بود؛ بسیجیانی که برای تحقق فرامین امام (ره) یک‌لحظه درنگ نمی‌کردند و در هنگام خطر، جسم و جان خود را با خدای خود معامله می‌کردند.

"ورود بسیج در این جنگ موجب شد که صحنه‌ی جنگ در مقابل چشم حیرت‌زده‌ی همه‌ی مردم دنیا به سود معنویت - که با دست‌خالی همراه بود، اما سرشار از ایمان بود - رقم بخورد و همه‌ی دنیا در برابر چشم خود ببینند که چطور جوان ایرانى با سرمایه‌ی ایمان، با تکیه‌ی بر خدا، با اعتمادبه‌نفس وارد میدان نبرد می‌شود، پیچیده‌ترین تاکتیک‌های جنگى را طراحى می‌کند و معجزه‌ای مثل فتح المبین و بیت‌المقدس در مقابل چشم دنیا می‌گذارد. تاکتیک‌های که جوان‌های مؤمن در عملیات بیت‌المقدس - که منتهى شد به آزادى خرمشهر - به کار بستند و طراحی‌ای که آنها کردند، تا امروز هم براى آن کسانى که در مقوله‌های نظامى صاحب‌فکر و نظرند، درس‌آموز است؛ تاکتیک‌های پیچیده، پرتحرک، دشوار، به‌حسب ظاهر نشدنى، اما به دست معجزه‌گر جوان مؤمن ایرانى، جوان مبتکر متکى به خدا، عملى و شدنى و واقع شده، بی‌سابقه بود.

این معنویت، این تکیه‌ی به نیروهاى معنوى و ایمانى، این اعتمادبه‌نفس، این شجاعت، این حقیر شدن همه‌ی جلوه‌های ظاهر زندگى مادى، حرکت در راه رضاى خدا، در هیچ جا سابقه نداشت؛ همچنانی که خود انقلاب اسلامى هم نظیرى و سابقه‌ای در تاریخ نداشت. " (۱۲) بیانات در دیدار گردان‌های نمونه عاشورا و الزهراى بسیج - ۱۳۸۶/۰۹/۰۵

حضور بسیج؛ هم عمل نظامی، هم روحیه دهی

"حضور بسیج در میدان‌های جنگ و دفاع مقدس، هم به‌عنوان یک عمل نظامی، و هم به‌عنوان روحیه دهی به رزمندگان مستقر در سازمان‌های نظامی - یعنی ارتش و سپاه - تأثیرات معجزآسایی داشته است. آنجایی که بسیج بود، روحیه و معنویت هم بود؛ طبعاً ایستادگی و مقاومت هم بود و بر اثر آن، پیروزی هم نصیب می‌شد. برای همین است که ملت ایران در کمتر از دو سال - یعنی تا فتح خرمشهر - بر قوای اهریمنی عراق فائق شد. وقتی خرمشهر سقوط کرد، نماد قوی‌پنجگى دشمن بود و مظلومیت ملت ایران. وقتی ملت ایران با قدرت خرمشهر را از دشمن پس گرفت و هزاران نیروی رزمنده‌ی دشمن را اسیر کرد، درواقع سرنوشت نهایی جنگ نوشته شد.

همان روز‌ها سران چند کشور برای وساطت به ایران آمده بودند. یکی از برجستگان سیاسى معروف انقلابی دنیا - که رهبر یکی از کشور‌های آفریقایی بود - به من گفت امروز مسأله‌ی ایران و جمهوری اسلامی در دنیا به‌کلی با قبل از فتح خرمشهر متفاوت است؛ امروز همه به چشم فاتح و پیروز به شما نگاه می‌کنند و حقیقت هم همین بود. شش سال بعد از آن صرف شد تا نظام جمهوری اسلامی بتواند بر زرادخانه‌ی عظیم جهانی - که پشت سر رژیم بعثی صدام قرار داشت - پیروز شود و ما پیروز شدیم و توانستیم بر دشمنی که شوروى سابق و ناتو و امریکا از او حمایت می‌کردند، به او تجهیزات می‌دادند، به او سلاح شیمیایی می‌دادند، به او کمک‌های مؤثر اطلاعاتی می‌دادند، فائق بیاییم؛ این به برکت حضور مردم بود؛ یعنی حضور بسیج؛ یعنی جوانان با اخلاص. " (۱۳) بیانات در مراسم صبحگاه رده‌های مختلف نیروی مقاومت بسیج - ۱۳۸۴/۰۶/۰۲

انفعال دنیای غرب در برابر آزادسازی خرمشهر

پس از آزادسازی خرمشهر، عکس‌العمل‌های متفاوتی، در سطح ملی و بین‌المللی پدید آمد. شادی مردم ایران پس از عملیات بیت‌المقدس و بازگشت خرمشهر به آغوش میهن اسلامی غیرقابل وصف است و نمونه‌ای دیگر مانند آن سراغ نداریم.

با فتح خرمشهر، دل امام و ملت شاد شد و روحیه و اعتمادبه‌نفس عمومی و غرور ملی در بین مردم و رزمندگان به اوج رسید. همانند احساس شعف و خوشحالی مردم ایران، شور فراوانی در بین مردم علاقه‌مند به انقلاب اسلامی و دوستدار حضرت امام در سراسر جهان به‌خوبی مشاهده می‌شد؛ هرچند در داخل کشور هم گروه‌هایی بودند که نه‌تنها از آزادسازی خرمشهر خوشحال نشدند که مجاهدت رزمندگان را با نیش و کنایه زیر سؤال می‌بردند و از اصل مقاومت مردم ایران در برابر دنیای استکبار ناخشنود بودند و از پایان جنگ به هر قیمتی دم می‌زدند!

با آنکه اکثریت قریب به‌اتفاق مردم ایران و سایر کشور‌های طرفدار انقلاب اسلامی که شادی‌شان را به شیوه‌های مختلف ابراز می‌داشتند، دولت‌های مستکبر که حقد و کینه‌ای تمام‌نشدنی از انقلاب اسلامی و مردم ایران و حضرت امام (ره) داشتند، در برابر پیروزی شگفت‌انگیز رزمندگان سکوت مرگبار پیشه کردند و تا مدت‌ها خبر آزادسازی خرمشهر توسط رزمندگان اسلام را تأیید نمی‌کردند و به‌تبع آن، رسانه‌های آنها نیز از انعکاس خبر‌ها و گزارش‌های حماسه بزرگ رزمندگان طفره می‌رفتند و با شیطنت‌های رسانه‌ای سعی در کمرنگ کردن پیروزی رزمندگان داشتند! هرچند فتح خرمشهر به‌قدری بزرگ و مهم بود که به‌ناچار آنها را واداشت تا به قدرت برتر نیرو‌های مسلح جمهوری اسلامی اعتراف کنند و آغاز فصل جدیدی در تقابل نظامی ایران و عراق را بپذیرند.

"اگر به تبلیغات استکباری و آمریکایی و غربی و صهیونیستی نگاه کنید، خواهید دید که تمام کارهای آنها، روی همین یک نقطه متمرکز است. به‌عبارت‌دیگر، هر چیزی که نشان‌دهنده‌ی امید و مقاومت ملت ایران است، آن را منعکس نمی‌کنند... در دوران جنگ هم پیروزی‌های ملت ما را منعکس نمی‌کردند. آن روزی که رزمندگان سلحشور ما خرمشهر را پس گرفته بودند، خبر آن را منعکس نکردند. به‌طورکلی، هر چیزی که نشان‌دهنده‌ی مقاومت و امید و ایستادگی ملت ایران در مقابل قدرت‌هاست و به ملت‌های دیگر امید می‌دهد، آن را مکتوم نگه می‌دارند و پخش نمی‌کنند؛ اما به‌عکس، اگر چیزی موجب ناامیدی می‌شود، آن را منتشر می‌کنند! " (۱۴) بیانات در دیدار مسؤولین و گروه کثیری از امت حزب‌الله در سالروز ولادت حضرت امام زمان (عج) - ۱۳۶۸/۱۲/۲۲

منبع بیانات: پایگاه اطلاع‌رسانی رهبر شهید انقلاب اسلامی؛ حضرت آیت‌الله خامنه‌ای (رضوان الله تعالی علیه) www.khamenei.i

انتهای پیام/ 119

نظر شما
captcha
پربیننده ها
آخرین اخبار
پربحث ترین عناوین