حماسه ژورنالیست قطری در چادر آوارگان غزه

گروه بین‌الملل دفاع‌پرس - الناز رحمت نژاد: در میان آوار جنگ و محاصره‌ای که سال‌هاست بر غزه سایه انداخته، زنان فلسطینی یکی از آسیب‌پذیرترین گروه‌ها به شمار می‌روند. آنان با فقدان امنیت، کمبود خدمات بهداشتی، بحران غذا و آب و آوارگی گسترده دست‌وپنجه نرم می‌کنند. 

بسیاری از زنان در چادر‌های موقت یا مدارس ویران‌شده زندگی می‌کنند و دسترسی به ابتدایی‌ترین امکانات زندگی برایشان به رؤیایی دور تبدیل شده است. در چنین شرایطی، حتی مفهومی مانند «روز جهانی زن» نیز برای زنان غزه بیشتر یادآور محرومیت است تا جشن و امید.

شهادت آمال حماد شمالی در حمله به چادر‌های آوارگان در شهر الزوایده، درست در روزی که جهان از حقوق زنان سخن می‌گوید، نمادی تلخ از این واقعیت است. او خبرنگاری بود که تلاش می‌کرد صدای مردم محاصره‌شده غزه را به جهان برساند. بر اساس گزارش رسانه‌های منطقه‌ای، شمالی سال‌ها در حوزه رسانه فعالیت و در پوشش وضعیت انسانی غزه نقش داشت. اما همانند بسیاری از خبرنگاران فلسطینی، حضور در میدان برای او همواره با خطر همراه بود.

از زمان آغاز جنگ در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ تاکنون، صد‌ها خبرنگار فلسطینی در حملات اسرائیل به شهادت رسیده‌اند. آمار‌ها نشان می‌دهد دست‌کم ۲۶۱ خبرنگار در این مدت جان خود را از دست داده‌اند؛ آماری که جنگ غزه را به یکی از مرگبارترین درگیری‌ها برای روزنامه‌نگاران در تاریخ معاصر تبدیل کرده است. بسیاری از این خبرنگاران، خبرنگاران محلی بودند که در نبود دسترسی رسانه‌های بین‌المللی به غزه، عملاً تنها چشم و گوش جهان در این منطقه به شمار می‌رفتند.

یکی از ابعاد مهم این بحران، محدودیت‌های شدید رسانه‌ای است. ورود بسیاری از رسانه‌های خارجی به غزه با محدودیت مواجه است و در نتیجه، بخش عمده پوشش خبری جنگ بر دوش خبرنگاران فلسطینی قرار گرفته است. این خبرنگاران اغلب بدون تجهیزات ایمنی کافی، بدون حمایت‌های حرفه‌ای و در شرایطی بسیار خطرناک کار می‌کنند. در چنین فضایی، هر خبرنگار عملاً با جان خود هزینه روایت حقیقت را می‌پردازد.

در کنار این وضعیت، نوعی انحصار رسانه‌ای نیز شکل گرفته است. روایت‌های رسمی و غالب در بسیاری از رسانه‌های بین‌المللی، گاه با محدودیت در بازتاب کامل واقعیت‌های میدانی غزه همراه است. در چنین شرایطی، خبرنگاران محلی فلسطینی نقش حیاتی در شکستن این انحصار اطلاعاتی دارند. آنان با دوربین و قلم خود تلاش می‌کنند تصویر واقعی زندگی زیر بمباران را به جهان منتقل کنند؛ تصاویری از کودکان مجروح، خانواده‌های آواره و زنانی که بار اصلی بقا در شرایط جنگ را بر دوش دارند.

اما وقتی همین خبرنگاران هدف قرار می‌گیرند، در واقع نه‌تنها جان انسان‌ها، بلکه جریان آزاد اطلاعات نیز آسیب می‌بیند. شهید شدن خبرنگاران به معنای خاموش شدن شاهدان عینی جنگ است؛ کسانی که می‌توانند واقعیت را از دل میدان‌رو هستند. آنان میان، زنان خبرنگار با چالش‌های دوچندانی روبه‌رو هستند. آنان علاوه بر خطرات جنگ، با فشار‌های اجتماعی، مسئولیت‌های خانوادگی و محدودیت‌های حرفه‌ای نیز مواجه‌اند. با این حال بسیاری از آنان تصمیم گرفته‌اند در خط مقدم روایت بایستند. شهادت آمال حماد شمالی یادآور این حقیقت است که زنان فلسطینی نه‌تنها قربانیان جنگ، بلکه روایتگران آن نیز هستند.

جامعه جهانی نمی‌تواند نسبت به این وضعیت بی‌تفاوت بماند. اگر روز جهانی زن قرار است معنایی واقعی داشته باشد، باید شامل زنانی نیز باشد که در غزه برای زنده ماندن و شنیده شدن می‌جنگند. حمایت از زنان فلسطینی صرفاً یک شعار نیست؛ بلکه نیازمند اقدام‌های عملی است.

نخست، نهاد‌های بین‌المللی باید سازوکار‌های مؤثرتری برای حفاظت از خبرنگاران در مناطق جنگی ایجاد کنند. مصونیت خبرنگاران و پاسخگویی درباره حملات به آنان باید به یک مطالبه جدی جهانی تبدیل شود.

دوم، سازمان‌های رسانه‌ای و حقوق بشری باید از خبرنگاران محلی فلسطینی حمایت حرفه‌ای و حقوقی بیشتری به عمل آورند؛ از تأمین تجهیزات ایمنی گرفته تا ایجاد شبکه‌های حمایتی بین‌المللی.

سوم، لازم است روایت‌های زنان فلسطینی بیشتر در رسانه‌های جهانی بازتاب پیدا کند. شنیده شدن صدای آنان می‌تواند افکار عمومی جهان را نسبت به واقعیت‌های انسانی جنگ حساس‌تر کند.

در نهایت، جامعه جهانی باید برای بهبود شرایط انسانی در غزه تلاش جدی‌تری انجام دهد؛ زیرا تا زمانی که محاصره، جنگ و ناامنی ادامه دارد، سخن گفتن از حقوق زنان در این منطقه معنایی ناقص خواهد داشت.

هشتم مارس در بسیاری از کشور‌ها روز گل و تبریک است. اما برای زنان غزه، این روز یادآور فقدان، آوارگی و گاه شهادت است. داستان آمال حماد شمالی تنها داستان یک خبرنگار نیست؛ داستان زنی است که تلاش کرد صدای مردمش را به جهان برساند و در همان مسیر جان خود را از دست داد. شاید بزرگ‌ترین ادای احترام به او و دیگر زنان فلسطینی این باشد که جهان بالاخره صدای آنان را بشنود و برای دفاع از حقوقشان اقدامی واقعی انجام دهد.

انتهای پیام/ 944