دانشگاههای ایتالیا تجاوز به خاک ایران را محکوم کردند
به گزارش گروه بینالملل دفاعپرس، نهادهای علمی و شماری از چهرههای دانشگاهی ایتالیا با انتشار بیانیهها و ارسال پیامهایی، ضمن ابراز تأسف از جانباختن انسانهای بیگناه در این جنگ، بر لزوم پایبندی به اصول حقوق بینالملل، احترام به حاکمیت کشورها و حفاظت از میراث فرهنگی و تاریخی ایران تأکید کردند.
در میان این مواضع، بیانیه هیأت مدیره «ISMEO» انجمن بینالمللی مطالعات مدیترانه و شرق، جایگاه ویژهای دارد.
در این بیانیه با تمرکز بر مسئولیت جهانی در قبال میراث فرهنگی، نسبت به آسیبدیدن اماکن تاریخی و باستانی منطقه در شرایط حساس کنونی هشدار داده است.
این انجمن در بیانیه خود تصریح کرده است که در زمانی که تنشهای شدید، غرب آسیا را به لرزه درآورده، حفاظت از فرهنگ صرفاً یک تمرین آکادمیک نیست بلکه یک وظیفه اخلاقی و مدنی به شمار میرود.
در این بیانیه با ابراز تأسف عمیق از اخبار مربوط به آسیب دیدن اماکن تاریخی و باستانی منطقه، بر همبستگی قاطع با مردم ایران و دیگر ملتهای منطقه تأکید شده و آمده است که موضوع فقط به سنگها یا بناهای تاریخی مربوط نمیشود، بلکه ریشههای تمدن بشری در میان است.
در ادامه این بیانیه آمده است که ایران بهویژه میراثی چند هزار ساله را در خود جای داده که از مرزهای ملی فراتر میرود و بخشی اساسی از میراث مشترک بشریت محسوب میشود.
هیأت مدیره این انجمن با یادآوری اینکه حفاظت از این آثار، صرفاً یک دغدغه فرهنگی نیست بلکه تعهدی مندرج در حقوق بینالملل است، توجه جامعه بینالمللی را به ضرورت احترام به معاهدات موجود جلب کرده که در آشفتگی ناشی از درگیریها اغلب به فراموشی سپرده میشوند.
در بیانیه انجمن بینالمللی مطالعات مدیترانه و شرق، به کنوانسیون لاهه مصوب ۱۹۵۴ درباره حمایت از اموال فرهنگی در صورت درگیری مسلحانه و نیز کنوانسیون میراث جهانی ۱۹۷۲ اشاره و تصریح شده است که جامعه جهانی در قبال حفظ آنچه منحصربهفرد و تکرارنشدنی است، مسئولیت مشترک دارد.
این انجمن افزوده است که حفاظت از زیبایی، حافظه تاریخی و آثار فرهنگی را نمیتوان در درجه دوم اهمیت نسبت به شرایط اضطراری ناشی از جنگ قرار داد، بلکه این موضوع یک مسئولیت جهانی و تعهدی اساسی در قبال نسلهای آینده است. در بخش پایانی این بیانیه تأکید شده است که حفاظت از اماکن فرهنگی به این معناست که آینده هنوز داستانی برای گفتن داشته باشد.
همزمان، انجمن ایتالیایی حقوق بینالملل و حقوق اتحادیه اروپا موسوم به SIDI نیز که از معتبرترین نهادهای دانشگاهی و حقوقی ایتالیا در این حوزه به شمار میرود، با انتشار بیانیهای رسمی به تحولات اخیر واکنش نشان داد.
در این بیانیه آمده است: «مداخله نظامی انجامشده توسط آمریکا و اسرائیل علیه ایران، که از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ آغاز شده است، نقضی آشکار از اصول بنیادین حقوق بینالملل محسوب میشود؛ از جمله ممنوعیت مداخله در امور داخلی کشورها، احترام به تمامیت ارضی و حاکمیت ملی، ممنوعیت توسل به زور در روابط بینالمللی، و الزام به حلوفصل مسالمتآمیز اختلافات.»
این انجمن در بخش دیگری از بیانیه خود هشدار داده است: «با گذشت هشتاد سال از پایان جنگ جهانی دوم و در سایه تداوم درگیریهایی نظیر اوکراین، غزه، افغانستان، سودان و یمن، و همچنین افزایش تنشها در سطح روابط بینالمللی، خطر گسترش یک درگیری نظامی فراگیر بیش از پیش احساس میشود؛ وضعیتی که میتواند پیامدهایی فاجعهبار برای بشریت به همراه داشته باشد.»
در ادامه این موضعگیری تصریح شده است: «رئیس، دبیرکل و شورای اجرایی این انجمن بر آن هستند تا با بهرهگیری از تمامی ظرفیتهای موجود، توجه جامعه علمی و حقوقی را به این موضوع جلب و حفظ نمایند. همچنین از مقامات ذیصلاح دولتی خواستهاند مواضعی منطبق با تعهدات بینالمللی اتخاذ و از آن صیانت کنند.»
در کنار این دو بیانیه، شماری از استادان برجسته دانشگاههای ایتالیا نیز پیامهای جداگانهای در حمایت از مردم ایران و محکومیت جنگ ارسال کردهاند.
«سوزانا مانچینی»، استاد تمام حقوق در دانشگاه بولونیا، «فابریتزیو بننته»، استاد تمام باستانشناسی در دانشگاه جنوا و مدیر علمی مرکز باستانشناسی و معدنشناسی، «لوچیا روسی»، استاد تمام حقوق در دانشگاه بولونیا، قاضی دیوان اتحادیه اروپا و دارنده کرسی ژان مونه در اتحادیه اروپا، از جمله چهرههایی هستند که در این روند ابراز همبستگی کردهاند.
«مارکو ماریو سیولی»، استاد تمام تاریخ در دانشگاه میلان و متخصص تاریخ آمریکای شمالی، نیز در پیامی با اشاره به نگاه انتقادی خود نسبت به سیاستهای جنگطلبانه و برتریجویانه، تصریح کرده است: «بر این باورم که یک استاد باید دیدگاههای خود را از طریق آثار علمیاش بیان کند. در کتاب American Golem تلاش کردهام نشان دهم دو تصویر متفاوت از آمریکا وجود دارد: یکی چندقومیتی و مبتنی بر همبستگی، و دیگری مبتنی بر برتریطلبی و امپریالیسم. در این اثر، تمامی جنگها و آنچه تحت عنوان «خسارات جانبی» به غیرنظامیان تحمیل میشود را محکوم کردهام.»
«لوئیجی فوماگالی»، استاد تمام حقوق بینالملل در دانشگاه میلان و عضو دیوان داوری اتاق بازرگانی بینالملل، نیز در پیامی کوتاه، اما صریح نوشته است: «با نهایت تأسف، همدلی عمیق خود را با مردم ایران و رنجهایی که متحمل میشوند ابراز میدارم.»
در فهرست دیگر استادانی که پیام حمایت یا همدردی خود را ابراز کردهاند، نام «نرینا بوسکیهرو» استاد تمام حقوق بینالملل در دانشگاه میلان، دکتر «اسکالونه» باستانشناس و استاد دانشگاههای لچه و ساپینزا، پروفسور «آدریانو روسی» ایرانشناس برجسته، «بنیامینو ملاسکی» ایرانشناس و پروفسور «فرانچسکو فرانچی» نیز دیده میشود.
در حوزه میراث فرهنگی و باستانشناسی، برخی از استادان ایتالیایی با صراحت بیشتری نسبت به پیامدهای این تجاوز بر آثار تاریخی ایران هشدار دادهاند. پروفسور فرانچسکو کالیری، ایرانشناس برجسته، پس از انتشار گزارش رسمی وزارت فرهنگ ایران که درباره خسارات وارده به میراث معماری کشور به نهادهای فرهنگی اروپا ارسال شده بود، خواستار موضعگیری روشن دانشگاه محل فعالیت خود شد.
وی در پیام خود تأکید کرده است که حملات صورتگرفته، بناهای ثبتشده در فهرست میراث جهانی یونسکو، از جمله کاخ گلستان در تهران و میدان نقش جهان در اصفهان را نیز دربر گرفته است و از دانشگاه خود خواسته که در صورت انجام ندادن اقدام قبلی، با صدور بیانیهای مطبوعاتی این اقدامات متجاوزانه را که به گفته او نقض آشکار کنوانسیون ۱۹۵۴ لاهه و کنوانسیون ۱۹۷۲ پاریس است، محکوم کند.
این استاد ایتالیایی افزوده است که دانشگاه باید همبستگی خود را با ملت ایران ابراز کند که امروز نه تنها باید از جان و فرهنگ خود، بلکه از ۲۹ اثر ثبتشده در فهرست میراث جهانی در خاک خود نیز دفاع کند. وی همچنین یادآور شده است که در ژانویه ۲۰۲۰ نیز رئیسجمهوری وقت آمریکا تهدید به نابودی ۵۲ سایت فرهنگی در ایران کرده بود، اما موج اعتراضات جهانی او را وادار به عقبنشینی کرد.
پروفسور کالیری در بخش دیگری از پیام خود هشدار داده است که اگر در این برهه، اقدام ملموس و بهموقعی برای محکوم کردن این رفتارهای مغایر با قواعد حقوق بینالملل صورت نگیرد، سکوت در برابر آن میتواند به نوعی شراکت در جنایتی تعبیر شود که نه فقط مردم ایران، بلکه میراث مشترک بشری را تهدید میکند. او همچنین پیشنهاد کرده است که این موضوع از طریق مجله دانشگاه بولونیا به اطلاع دانشجویان نیز برسد.
پروفسور «والریو آکوچلا»، باستانشناس و ایرانشناس، نیز در پیامی با لحنی آمیخته به اندوه نوشته است: «این سطور را با اندوهی عمیق میخوانم؛ نوشتههایی که بر نگرانی من بابت فجایعی که شاهد آن هستیم، میافزاید. متأسفانه در برابر این وقایع احساس ناتوانی میکنم، اما با این وجود، پیام شما را برای همکاران زمینشناس خود در دانشگاههای رم ارسال کردم.»
«جووانی کوراتولا»، باستانشناس و ایرانشناس شناختهشده ایتالیایی، نیز در پیامی جداگانه نوشته است: «فراخوان شما را دریافت کردم و از آنچه در ایران در حال وقوع است بسیار اندوهگین و پریشانم؛ کشوری که آن را خانه دوم خود میدانم. از دست رفتن این همه جانهای پاک انسانی به خودی خود یک جنایت است و زمانی که زخم بر پیکره میراث هنری نیز افزوده میشود، رنج من وصفناپذیر میگردد.»
وی افزوده است: «چنانچه تصور میکنید امضای من در هرگونه بیانیه یا فراخوانی برای توقف این وحشیگریها مفید خواهد بود، با کمال میل در خدمت شما هستم.» کوراتولا در پایان، صمیمانهترین تسلیتهای خود را برای آنچه در حال رخ دادن است ابراز کرده است.
بازتاب این حمایتها در ایتالیا از آن جهت حائز اهمیت است که بخش قابل توجهی از آن از سوی استادان حقوق بینالملل، ایرانشناسان و باستانشناسانی مطرح شده که هر یک در حوزه تخصصی خود، بهطور مستقیم با مفاهیم حاکمیت ملی، مسئولیت بینالمللی دولتها، حفظ میراث بشری و نقد جنگ و سلطهگری سروکار دارند. از این منظر، واکنش آنان صرفاً یک اظهار همدردی عاطفی نیست، بلکه واجد بار حقوقی، علمی و تمدنی نیز میباشد.
این حمایتها همچنین نشان میدهد که برخلاف فضاسازیهای سیاسی و رسانهای، در بدنه دانشگاهی و فرهنگی اروپا همچنان صداهایی وجود دارد که با اتکا به اصول حقوقی و انسانی، در برابر جنگ، تخریب و نادیدهگرفتن حقوق ملتها سکوت نمیکنند و ترجیح میدهند در «سمت درست تاریخ» بایستند.
انتهای پیام/ ۹۹۹
