اقتدار دشمنشکن نیروهای مسلح در حراست از زیرساختهای ایران
گروه بین الملل دفاعپرس، الناز رحمت نژاد: با نزدیک شدن به پایان ضربالاجل ۴۸ ساعتهای که دونالد ترامپ برای تشدید فشارها و تهدید به هدف قرار دادن زیرساختهای انرژی ایران مطرح کرده بود، فضای رسانهای و امنیتی منطقه بار دیگر به مسئله «امنیت انرژی» و نقش آن در معادلات بازدارندگی معطوف شد. با این حال تحولات ساعات اخیر نشان میدهد که معادله میدانی و راهبردی منطقه پیچیدهتر از آن است که با تهدیدهای رسانهای تعیین تکلیف شود.
ترامپ دقایقی پیش در پیامی اعلام کرد که به وزارت جنگ آمریکا دستور داده حملات علیه نیروگاهها و زیرساختهای انرژی ایران به مدت پنج روز به تعویق بیفتد. این عقبنشینی در حالی رخ میدهد که طی روزهای گذشته بحث هدف قرار دادن تأسیسات انرژی ایران در برخی محافل رسانهای و سیاسی مطرح شده بود.
تجربه حمله چند روز قبل به تأسیسات انرژی در منطقه پارس جنوبی و واکنش سریع و قاطع ایران به این اقدام، نقش مهمی در تغییر محاسبات طرف مقابل داشته است. جمهوری اسلامی ایران به صراحت اعلام کرده است که هرگونه تعرض به زیرساختهای حیاتی کشور با پاسخی فوری، متناسب و سهمگین مواجه خواهد شد؛ موضعی که در چارچوب راهبرد بازدارندگی فعال ایران قابل تحلیل است.
ساختار انرژی ایران؛ شبکهای گسترده و مقاوم
یکی از عوامل مهم در معادله بازدارندگی، ساختار و پراکندگی زیرساختهای تولید انرژی در ایران است. شبکه تولید برق ایران طی دهههای گذشته با اتکا به توان داخلی توسعه یافته و اکنون مجموعهای گسترده از نیروگاههای حرارتی، سیکل ترکیبی، برقآبی، هستهای و تجدیدپذیر را در نقاط مختلف کشور شامل میشود.
بر اساس آمارهای منتشر شده در منابع بینالمللی و گزارشهای حوزه انرژی، ایران دارای دهها نیروگاه بزرگ و صدها واحد تولید برق در سراسر کشور است که ظرفیت تولید برق آن را به یکی از بزرگترین ظرفیتها در غرب آسیا تبدیل کرده است. پراکندگی جغرافیایی این نیروگاهها و اتصال آنها به شبکه سراسری، باعث شده است که ساختار انرژی ایران از منظر پایداری شبکه و تداوم خدمات، از مقاومت قابل توجهی برخوردار باشد.
در کنار این مسئله، ایران یکی از بزرگترین دارندگان ذخایر گاز طبیعی جهان به شمار میرود و بخش مهمی از تولید برق کشور بر پایه گاز داخلی انجام میشود. این موضوع استقلال نسبی ایران در حوزه تأمین انرژی را تقویت کرده و امکان استمرار تولید برق و گاز را حتی در شرایط فشار خارجی فراهم ساخته است.
انرژی بهعنوان ابزار بازدارندگی متقابل
در مقابل، ساختار زیرساختی رژیم صهیونیستی از نظر وسعت جغرافیایی و تعداد مراکز تولید انرژی قابل مقایسه با ایران نیست. بخش قابل توجهی از تولید برق در سرزمینهای اشغالی در چند نیروگاه بزرگ متمرکز شده و شبکه انرژی این رژیم از نظر جغرافیایی بسیار محدودتر است.
در چنین شرایطی، کارشناسان امنیت انرژی معتقدند که هرگونه تلاش برای هدف قرار دادن زیرساختهای حیاتی ایران میتواند به سرعت وارد چرخه بازدارندگی متقابل شود. جمهوری اسلامی ایران بارها تأکید کرده است که در صورت حمله به تأسیسات حیاتی کشور، پاسخ متقابل میتواند زیرساختهای انرژی طرف مقابل را نیز در بر بگیرد.
به بیان دیگر، معادلهای که در منطقه شکل گرفته صرفاً معادله تهدید یکطرفه نیست، بلکه نوعی «توازن بازدارندگی در حوزه زیرساختهای حیاتی» است؛ توازنی که موجب میشود تصمیمگیران نظامی و سیاسی در طرف مقابل ناگزیر به محاسبه دقیق پیامدهای هرگونه اقدام باشند.
نقش رسانهها و فضای جنگ روانی
در روزهای اخیر رسانههای منطقهای از جمله الجزیره، المیادین، فلسطین الیوم و شفقنیوز نیز به موضوع امنیت زیرساختهای انرژی در منطقه پرداختهاند و آن را یکی از ابعاد مهم تنشهای جاری ارزیابی کردهاند. در این گزارشها بر این نکته تأکید شده است که زیرساختهای انرژی به دلیل تأثیر مستقیم بر زندگی غیرنظامیان، همواره در مرکز توجه معادلات بازدارندگی و فشار سیاسی قرار دارند.
با این حال تجربه سالهای گذشته نشان داده است که تهدید علیه زیرساختهای حیاتی، بیش از آنکه به اقدام عملی منجر شود، اغلب بخشی از جنگ روانی و تلاش برای افزایش فشار سیاسی است.
امنیت انرژی در سایه بازدارندگی منطقهای
تحولات اخیر نشان میدهد که تهدید علیه زیرساختهای انرژی ایران نه تنها با واقعیتهای فنی و ساختاری شبکه انرژی کشور مواجه است، بلکه با معادله بازدارندگی متقابل نیز روبهروست. گستردگی زیرساختهای تولید برق، اتکای ایران به منابع داخلی گاز و تجربه مدیریت شبکه انرژی در شرایط فشار خارجی، مجموعه عواملی هستند که مقاومتپذیری این بخش حیاتی را افزایش دادهاند.
از این منظر، عقبنشینی اخیر در تهدیدهای مطرح شده را میتوان نشانهای از درک همین واقعیت دانست؛ واقعیتی که نشان میدهد امنیت انرژی در منطقه غرب آسیا بیش از هر زمان دیگری به معادلات بازدارندگی و محاسبات دقیق راهبردی گره خورده است.
انتهای پیام/ 944
