بررسی تخصصی «چگونگی روایت حماسه تشییع رهبر شهید» در نشست فعالان فرهنگی

به گزارش گروه حماسه و جهاد دفاع‌پرس، نشست هماهنگی و همفکری مراسم تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی با حضور کارشناسان و فعالان حوزه علوم اجتماعی به همت اداره کل مطالعات اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران در این اداره با حضور جمعی از کارشناسان و صاحب نظران علوم اجتماعی برگزار شد.

در این نشست که با هدف تدوین چارچوبی تمدنی برای تبیین و ثبت یک رویداد تاریخی شکل گرفت، اندیشمندان برجسته‌ای همچون حجت‌الاسلام محمدرضا فلاح شیروانی، سجاد صفارهرندی، حسین عرب اسدی، سیدحسین شهرستانی، علیرضا بلیغ، الهام ربیعی و تعداد دیگری از صاحب‌نظران به ارائه دیدگاه‌های خود پرداختند.

روایت در تراز تمدنی؛ از انسان‌سازی تا ابرقدرتی ایران

حجت‌الاسلام محمدرضا فلاح شیروانی، استاد دانشگاه و سطوح عالی حوزه علمیه، در ابتدای این نشست با اشاره به بایسته‌های روایت در انقلاب اسلامی، اظهار داشت: از ابتدای پیروزی انقلاب، ماهیت حرکت ما تمدنی بوده است. نیاز امروز، روایت این تراز تمدنی است.

وی با بازخوانی مفهوم «تقدم تعهد بر تخصص» و با استناد به رهنمود‌های رهبر معظم انقلاب اسلامی، خاطرنشان کرد: اگر روحیه انقلابی و تعهد را حفظ کنیم، تخصص‌ها و خلاقیت‌ها زاییده خواهد شد. انقلاب اسلامی موفق شده انسان جدیدی را نقاشی کند که زیست‌بوم این انسان، بن‌مایه تمدن‌سازی است.

استاد شیروانی با اشاره به مقوله «تاریخ‌آگاهی» در این رویداد، تأکید کرد: «این حادثه، یک نقطه عطف تاریخی است. ما باید با چشم مسلح به آن نگاه کنیم. اگر کوتاهی کنیم، نقش ما در جغرافیای متن قابل تشخیص نخواهد بود. اینجا نیازمند خلق معنا و استقبال از طوفان‌ها هستیم.»

تبدیل سوگ به حماسه؛ خط ابرقدرتی ایران در روایت تشییع

در ادامه این نشست، سید عبدالرسول علم‌الهدی با تحلیل فرایند پیش‌رو، به تبیین خط روایت اصلی پرداخت و گفت: «اگر به ظاهر نگاه کنیم، شاید یک سوگ ببینیم، اما داستان ابرقدرتی ایران چیزی است که باید پشت این شلوغی و جوشش مردمی روایت شود.»

وی با اشاره به حماسه عاشورا به عنوان مهم‌ترین پشتوانه مفهومی این رویداد، تصریح کرد: نهضت امام حسین (ع) در ظاهر روز عاشورا یک شکست بود، اما با روایت درست، به یک پیروزی ابدی تبدیل شد. این رویداد نیز باید با ادبیات خون‌خواهی و انتقام و در مقیاس جهانی روایت شود.

علم‌الهدی با تأکید بر لزوم «سوژه‌پردازی صحیح» در تک‌نگاری‌ها، افزود: وقتی یک مادر شهید پرچم به دست می‌گیرد، ما نباید او را صرفاً یک شخصیت بدانیم، بلکه باید زن ایرانی در لحظه ظهور خود را در او به تصویر بکشیم. این روایت باید از فراز و فرود جمعیت، خط ابرقدرتی ایران را بیرون بکشد.

لزوم مرئی‌سازی «الگوی سوم زن» در روایت اصلی

در بخش دیگری از این نشست، شیما علی‌آبادی به نقش زنان در این حماسه عظیم پرداخت و خواستار ثبت و ضبط کنش‌های زنانه در روایت رسمی شد.

وی با اشاره به مفهوم «الگوی سوم زن» که از سوی رهبر شهید انقلاب مطرح شده بود، گفت: علی‌رغم اینکه جامعه تا حدودی این مفهوم را دریافت کرده، اما در فضای سیاست‌گذاری و حکمرانی، هنوز نتوانسته به صورت کامل مرئی شود. این رویداد، فرصتی طلایی برای مرئی‌سازی این الگو است.

این فعال حوزه اجتماعی با بیان اینکه بخشی از رویداد از دید راویان پنهان می‌ماند، تصریح کرد: زنان با موکب‌داری، پشتیبانی از زائران و مدل‌های خاص سوگواری، نقش بی‌بدیلی دارند. روایت ما باید این سویه‌ها را جدی بگیرد و نشان دهد که چگونه ظرفیت زنان می‌تواند نظام حکمرانی را یاری رساند.

پیشنهاد برای تبدیل رویداد به «آیین شهادت»

سیدحسین شهرستانی دیگر سخنران این نشست نیز با نگاهی فرهنگی و تاریخی، به تحلیل ابعاد نمادین و آیینی این حرکت عظیم پرداخت و یادآور شد: «در جریان انقلاب اسلامی، یک قطب جدید آیینی به نام «شهادت» شکل گرفته است. این رویداد، دقیقاً در حال تبدیل شدن به یک آیین است.

وی با اشاره به پیشینه ملی این مفهوم، اظهار داشت: در فرهنگ ایرانی و حماسه‌هایی همچون سوگ سیاوش، نمونه‌ای از تبدیل «سوگ به حماسه» را داریم. این پدیده، پادزهری قوی در برابر گفتار‌های انقطاعی است که می‌خواهند بین مردم و رهبری فاصله بیندازند. آئین تشییع، تصدیق‌کننده راه رفته و مسیر آینده است.

جمع‌بندی؛ ضرورت خلق معنا و سررشته‌داری

در پایان این نشست، حجت‌الاسلام فلاح شیروانی با جمع‌بندی مباحث مطرح شده، بر لزوم «سررشته‌داری» و «تصمیم قاطع» برای معماری این روایت تأکید کرد و گفت: ما باید زیر چتر یک اندیشه منسجم، برای این تکاپوی انسانی برنامه داشته باشیم. شاعران و مداحان در این مسیر درخشیده‌اند و اکنون نوبت اصحاب فکر و اندیشه است که معانی قدرتمند تولید کنند.

وی در پایان خاطرنشان کرد: این حادثه به تنهایی پیش خواهد رفت، اما وظیفه ما این است که با پرکاری، اخلاص و تولید معنا، آن را در تراز تمدنی خود روایت کرده و این نقش را در دل تاریخ ثبت کنیم.

انتهای پیام/ 119