«مرد دیوانه» اساس سیاست خارجی ترامپ

گروه بین‌الملل دفاع‌پرس: سیاست خارجی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، اغلب با مفهومی به نام «نظریه مرد دیوانه» (Madman Theory) توصیف می‌شود. این نظریه ریشه در دوران «ریچارد نیکسون» دارد و بر پایه ایجاد تصویر یک رهبر غیرقابل پیش‌بینی، دمدمی‌مزاج و حتی «دیوانه» استوار است تا تهدید‌ها credible (قابل باور) شوند و طرف مقابل را وادار به امتیازدهی کند.

بر اساس این گزارش، «ریچارد نیکسون» در جنگ ویتنام سعی کرد به ویتنامی‌های شمالی بفهماند که اگر تحت فشار قرار گیرد ممکن است هر کاری، از جمله استفاده از سلاح هسته‌ای، انجام دهد. اما امروز «دونالد ترامپ» این رویکرد را به شکلی مدرن‌تر، مستقیم‌تر و گاهی علنی‌تر به کار گرفته و آن را به ابزاری برای مذاکره با متحدان و دشمنان تبدیل کرده است.

اما در این میان موضوع اصلی آن است که ترامپ خود را «غیرقابل پیش‌بینی» می‌داند و معتقد است این ویژگی به نفع کشور آمریکا است. او در کمپین‌های انتخاباتی و مصاحبه‌ها بار‌ها تأکید کرده که رهبرانی مانند «شی جین‌پینگ» یا «ولادیمیر پوتین» به او «احترام» می‌گذارند، چون او را «دیوانه» می‌دانند.

حال بهتر است به بحث و بررسی ریشه‌های نظریه «مرد دیوانه» بپردازیم. این نظریه از نظریه‌پردازان بزرگی همچون مانند «توماس شلینگ» و «دنیل الزبرگ» الهام گرفته شده است. ایده اصلی این نظریه آن است که در دنیای هسته‌ای، یک رهبر منطقی ممکن است تهدیدهایش جدی گرفته نشود، اما اگر طرف مقابل باور کند که رهبر «دیوانه» است و ممکن است بدون محاسبه هزینه عمل کند، تهدید‌ها مؤثرتر می‌شوند.

این در حالی است که «ریچارد نیکسون» این استراتژی را با کمک «هنری کیسینجر» پیگیری کرد، اما موفقیت آن محدود بود. اما امروز در کمال تعجب و ناباوری مشاهده می‌کنیم که «دونالد ترامپ» امروز این نظریه را از یک تاکتیک موردی به بخشی از سبک کلی سیاست خارجی خود تبدیل کرده است.

ترامپ در دوره اول ریاست جمهوری خود سیاست خارجی «مرد دیوانه» را در برخورد با کشور‌هایی همچون برخورد با «کره شمالی»، تجارت با «کره جنوبی»، «جمهوری اسلامی ایران»، «ناتو و متحدان» به کار برده و تقریبا نتیجه مورد نظر خود را نیز کسب کرده است.

رئیس جمهور فعلی آمریکا، اما در دوره دوم ریاست جمهوری خود همچنان از این استراتژی استفاده می‌کند، اما تمرکز بیشتر روی مسائلی همچون «جمهوری اسلامی ایران»، «چین و تایوان»، «روسیه و اوکراین» و «ناتو» دارد. ترامپ شب گذشته با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «امشب کل یک تمدن خواهد مُرد و دیگر هرگز احیا نخواهد شد.»

حال در این میان بسیاری از کارشناسان و تحلیل‌گران می‌گویند ترامپ سعی دارد ایران را «نامتعادل» نگه‌دارد تا از آن امتیاز بگیرد. شاهد ماجرا هم اظهارات ضد و نقیض رئیس جمهوری فعلی آمریکا در طول جنگ متجاوزانه با همدستی رژیم تروریستی صهیونیستی علیه جمهوری اسلامی ایران است. 

در حقیقت ترامپ قصد دارد تا با وارد آوردن فشار‌های بسیار فراوان نظامی و اقتصادی بر ایران آن هم در یک شب به نوعی این جنگ سراسر شکست و ناکامی برای آمریکا را هرچه زودتر به پایان برساند. از این روی است که شاهد هستیم که سخنان و اظهارات رئیس جمهور آمریکا لحظه به لحظه و روز به روز تندتر و شدیدتر می‌شود.

«دونالد ترامپ» از سیاست «مرد دیوانه» برای برخورد و مدیریت روابط با «چین و تایوان» نیز بهره فراوانی برده است. رئیس جمهور آمریکا بار‌ها در سخنان خود گفته برای جلوگیری از حمله به تایوان، نیاز به تهدید ندارد، چون شی جین‌پینگ می‌داند او «دیوانه» است و ممکن است هر واکنشی نشان دهد.

رئیس جمهور آمریکا در برخورد با «روسیه و اوکراین» نیز از سیاست «مرد دیوانه» بهره برده است. ترامپ با استفاده از تهدید و غیرقابل پیش‌بینی بودن خود برای فشار به روسیه جهت توافق صلح استفاده فراوانی کرده است.

ترامپ حتی در برخورد با «ناتو» نیز سیاست «مرد دیوانه» را انتخاب کرده است. او به کشور‌های عضو ناتو هشداری را درباره عدم دفاع از کشور‌هایی که هزینه کافی نمی‌پردازند، داده است و آنها را برای سرمایه‌گذاری بیشتر تشویق کرده است.

نتیجه‌گیری

سیاست خارجی «مرد دیوانه» ترامپ ترکیبی از خصوصیات شخصیتی، سبک مذاکره تجاری و محاسبات استراتژیک او است. شاید این رویکرد در کوتاه‌مدت ب‌تواند فشار ایجاد کند و امتیاز بگیرد، اما در بلندمدت ریسک‌هایی مانند بی‌ثباتی جهانی، آسیب به اتحاد‌ها و تشدید تنش‌ها را به دنبال خود دارد.

انتهای پیام/ ۱۳۴