سالروز شکست عملیات «پنجه عقاب»؛ روایت یک مأموریت ناتمام در طبس

به گزارش خبرنگار دفاع‌پرس از فارس، پنج اردیبهشت ماه سالروز شکست تاریخی عملیات نظامی آمریکا در طبس، بار دیگر نگاه‌ها را به یکی از مهم‌ترین رخداد‌های پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران معطوف می‌کند؛ عملیاتی که در اسناد رسمی آمریکا با نام «Operation Eagle Claw» (پنجه عقاب) شناخته می‌شود و نخستین تجربه عملیاتی یگان ویژه «دلتا فورس» به شمار می‌رفت.

این عملیات در شرایطی طراحی شد که پس از تسخیر لانه جاسوسی آریکا (سفارت ایالات متحده در تهران) و دستگیری ۵۳ تبعه آمریکایی، بحران سیاسی بزرگی در روابط تهران – واشنگتن شکل گرفته بود. دولت آمریکا به رهبری جیمی کارتر، رئیس‌جمهور وقت، پس از ماه‌ها بن‌بست سیاسی و مذاکرات بی‌نتیجه، گزینه اقدام نظامی برای آزادسازی گروگان‌ها را در دستور کار قرار داد.

آغاز عملیات با رمز «بروید»

بر اساس برنامه‌ریزی انجام‌شده، عملیات در دو مرحله طراحی شده بود: استقرار اولیه در عمق خاک ایران و سپس حرکت به سمت تهران برای آزادسازی گروگان‌ها. فرمان آغاز مأموریت با اعلام کلمه رمز «بروید» از سوی کارتر صادر شد و عملیات عملاً از غروب روز چهارم اردیبهشت ۱۳۵۹ آغاز گردید.

در مرحله نخست، ۶ هواپیمای سی-۱۳۰ و ۸ فروند بالگرد سی‌اچ-۵۳، مأموریت یافتند تا در نقطه‌ای از صحرای طبس فرود آمده و به‌عنوان پایگاه موقت، نیرو‌ها و تجهیزات را آماده ادامه عملیات کنند. این نقطه، به‌عنوان یکی از ایستگاه‌های اصلی طرح، نقش کلیدی در ادامه مأموریت داشت.

در طول مسیر پرواز به سمت صحرای طبس، سه بالگرد به‌دلیل مشکلات فنی از ادامه مأموریت بازماندند. این کاهش ناوگان پروازی، توان عملیاتی نیرو‌های ویژه را محدود و برنامه اولیه را با اختلال مواجه کرد. با این حال، فرماندهان میدانی همچنان تلاش داشتند عملیات را ادامه دهند.

هم‌زمان، شرایط آب‌وهوایی نامساعد و بروز طوفان شن، دید و کنترل پروازی را مختل کرد. گرد و غبار شدید و مشکلات ناگهانی در منطقه فرود، بر فشار و ریسک عملیات افزود و تصمیم‌گیری‌ها را دشوارتر ساخت.

طوفان شن و برخورد مرگبار

در مرحله‌ای حساس از عملیات، هنگام جابه‌جایی و سوخت‌گیری، یک هواپیمای سی-۱۳۰ و یک بالگرد سی‌اچ-۵۳ در منطقه طبس با یکدیگر برخورد کردند. این حادثه منجر به انفجار شدید و کشته شدن ۸ نفر از نیرو‌های آمریکایی شد. وقوع این سانحه، عملاً ادامه عملیات را ناممکن کرد و فرمان توقف و عقب‌نشینی صادر شد.

پس از این برخورد، ۵ فروند بالگرد در محل رها شدند و سایر نیرو‌ها با استفاده از هواپیما‌های باقی‌مانده، منطقه را ترک کرده و به ناو هواپیمابر «نیمیتز» در خلیج فارس بازگشتند. به این ترتیب، عملیات «پنجه عقاب» پیش از رسیدن به مرحله ورود به تهران و اقدام برای آزادسازی گروگان‌ها، در همان عمق صحرای طبس متوقف و شکست‌خورده اعلام شد.

بازتاب‌ها و پیامد‌های پس از عملیات

ناکامی عملیات طبس، در همان زمان بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های بین‌المللی یافت و به‌عنوان یکی از شکست‌های جدی نظامی و اطلاعاتی آمریکا مورد توجه قرار گرفت. این حادثه در فضای سیاسی داخلی آمریکا نیز تأثیرگذار بود و از جمله عواملی دانسته می‌شود که بر جایگاه دولت کارتر و معادلات انتخاباتی آن دوره اثر گذاشت.

در ایران، این رویداد به‌عنوان نقطه عطفی در تثبیت فضای پس از انقلاب و روابط پرتنش با آمریکا ثبت شد. هر ساله در سالروز این حادثه، به ویژه در پنجم اردیبهشت، از عملیات طبس به‌عنوان یکی از رخداد‌های مهم تاریخی یاد می‌شود و روایت آن در رسانه‌ها، مراسم سالگرد و برنامه‌های آموزشی و فرهنگی بازخوانی می‌گردد.

انتهای پیام/