شکاف طبقاتی، سقوط قدرت خرید و کاهش تولید ناخالص ملی در روسیه
گروه بینالملل دفاعپرس: مرکز خرید «گودزون» در حومه مسکو، روزگاری نمادی از رونق اقتصادی و سبک زندگی مدرن روسیه بود؛ فضایی پرنور و پرهیاهو که با پخش موسیقی و رفتوآمد مشتریان، تصویری از شکوفایی طبقه متوسط را به نمایش میگذاشت.
اما امروز، این مرکز خرید بیشتر به صحنهای نیمهمتروک شباهت دارد؛ واحدهای تجاری خالی با شیشههای پوشاندهشده، راهروهای خلوت و سینمای هشتسالنهای که چراغهایش خاموش است، نشانههایی آشکار از فشارهای اقتصادیای هستند که بهتدریج خود را نمایان میکنند.
«گودزون» در سال ۲۰۱۴ با تبلیغات گسترده افتتاح شد، اما اکنون با وجود آنکه همچنان هفت روز هفته باز است، به نظر میرسد در مسیر افول قرار گرفته است. تعداد اندک فروشگاههای فعال و کاهش محسوس مشتریان، این مرکز را به نمونهای عینی از وضعیت اقتصادی کنونی روسیه تبدیل کرده است؛ وضعیتی که پس از تهاجم گسترده این کشور به اوکراین و اعمال تحریمهای بیسابقه غربی، بهتدریج پیچیدهتر شده است.
اقتصاد روسیه در ابتدا برخلاف بسیاری از پیشبینیها، با تکیه بر افزایش هزینههای نظامی و گسترش صادرات انرژی به کشورهایی، چون چین و هند، توانست تا حدی خود را با شرایط جدید وفق دهد. با این حال، دادههای جدید نشان میدهد این روند پایدار نبوده است. تولید ناخالص داخلی روسیه در دو ماه نخست سال ۲۰۲۶ با کاهش ۱.۸ درصدی مواجه شده و نشانههایی از کندی رشد اقتصادی به چشم میخورد.
ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، نیز در نشست اخیر اقتصادی دولت به این مسئله اذعان کرد و از مقامات خواست توضیح دهند چرا شاخصهای کلان اقتصادی از انتظارات عقب ماندهاند. در ادامه، «گنادی زیوگانوف»، رهبر حزب کمونیست روسیه، از عملکرد دولت انتقاد کرد و هشدار داد در صورت ادامه این روند، کشور ممکن است با بحرانهای جدی اجتماعی مواجه شود.
با وجود این هشدارها، نشانهای از ناآرامی گسترده در جامعه دیده نمیشود. برخی مراکز خرید بزرگتر در مسکو همچنان فعال هستند، اما شرایط در «گودزون» متفاوت است. «ایوان»، یکی از صندوقداران یک فروشگاه زنجیرهای، میگوید در یک روز عادی تنها ۱۳ تراکنش ثبت کرده که مجموع آن به حدود ۳۴۰۰ روبل میرسد؛ رقمی که در مقایسه با گذشته که روزانه صدها خرید انجام میشد، بسیار ناچیز است. او شرایط این مرکز خرید را «نیمهآخرالزمانی» توصیف میکند.
بسیاری از فروشگاههای خالی پیشتر در اختیار برندهای غربی بودند که پس از آغاز جنگ، بازار روسیه را ترک کردند. اکنون وبسایت این مرکز خرید فضاهای تجاری را با قیمتهایی بسیار پایین، حتی به قیمت یک روبل برای هر متر مربع، برای اجاره عرضه میکند. با این حال، نشانهای از بازسازی یا جذب مستأجران جدید دیده نمیشود.
دو فروشنده در یک مغازه هدیهفروشی میگویند مشتریان بهشدت کاهش یافتهاند و عملا از فروشگاه بهعنوان انبار استفاده میکنند. به گفته آنها، پس از همهگیری کووید-۱۹، کسبوکارها بهتدریج بهبود یافتند، اما از سال ۲۰۲۲ به بعد، قدرت خرید مردم کاهش چشمگیری داشته است. آنها افزایش مداوم قیمتها و ثابت ماندن دستمزدها را از عوامل اصلی این وضعیت میدانند.
افزایش مالیاتها نیز فشار مضاعفی بر کسبوکارها وارد کرده است. دولت روسیه برای جبران کاهش درآمدها، مالیات بر درآمد و شرکتها را افزایش داده و نرخ مالیات بر ارزش افزوده را از ابتدای سال ۲۰۲۶ به ۲۲ درصد رسانده است. کارشناسان اقتصادی معتقدند که این سیاستها در کوتاهمدت ممکن است به تأمین منابع مالی دولت کمک کند، اما در بلندمدت میتواند رشد اقتصادی را محدود کند.
«روبن انیکولوپوف»، استاد اقتصاد، میگوید دولت روسیه در ابتدای جنگ با استفاده از ذخایر مالی و افزایش صادرات نظامی، اقتصاد را پویا نگه داشت، اما این روند نمیتواند برای همیشه ادامه یابد. به گفته او، اکنون ذخایر کاهش یافته و دولت ناچار است از طریق افزایش مالیاتها منابع جدیدی پیدا کند.
در کنار این مسائل، اختلال در اینترنت و محدودیتهای ارتباطی نیز بر فعالیت کسبوکارها تأثیر گذاشته است. «اوکسانا»، مدیر فروش یک شرکت تعمیر خودرو در سنپترزبورگ، میگوید: قطع اینترنت باعث میشود مشتریان نتوانند سفارش ثبت کنند یا با شرکت تماس بگیرند که این موضوع به کاهش درآمد منجر شده است.
در همین حال، شکاف طبقاتی در جامعه روسیه در حال افزایش است. طبق گزارشها، ثروت اولیگارشهای روسی در سال گذشته ۱۱ درصد افزایش یافته، در حالی که بسیاری از شهروندان با کاهش قدرت خرید و افزایش هزینههای زندگی مواجهاند. «الکساندرا پروکوپنکو»، تحلیلگر اقتصادی، میگوید جنگ باعث شده ثروتمندان ثروتمندتر و اقشار کمدرآمد فقیرتر شوند.
این وضعیت در شهرهای کوچکتر نیز بهوضوح دیده میشود. «لیوبوف سرگیونا» کارمند بازنشستهای در مسکو، میگوید که او و همسرش با درآمد ماهانه محدود خود بهسختی از پس هزینهها برمیآیند. با این حال، او همچنان از سیاستهای دولت حمایت میکند و معتقد است مردم باید برای هدفی بزرگتر این سختیها را تحمل کنند.
در مجموع، تصویر امروز اقتصاد روسیه ترکیبی از تابآوری و فشار است؛ اقتصادی که توانسته در برابر شوکهای اولیه مقاومت کند، اما اکنون با چالشهای ساختاری و بلندمدت روبهروست. مرکز خرید گودزون، با راهروهای خلوت و فروشگاههای خاموش، شاید یکی از ملموسترین نمادهای این واقعیت است.
انتهای پیام/ ۱۳۴
