چرایی شکست عملیات موسوم به «پروژه آزادی» در تنگه هرمز

گروه بین‌الملل دفاع‌پرس: دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا، چند روز پیش در پیامی در تروث‌سوشال مدعی شد که کشور‌های مختلفی که در مناقشات غرب آسیا دخالتی ندارند، از آمریکا خواسته‌اند برای آزاد کردن کشتی‌های‌شان که در تنگه هرمز گرفتار شده‌اند، کمک کند. ترامپ این عملیات را «پروژه آزادی» نامید که قرار بود از روز دوشنبه آغاز شود. او هشدار داده بود که هرگونه اختلال در این روند با واکنش شدید مواجه خواهد شد.

کاخ سفید نیز در تکمیل اظهارات ترامپ ادعا کرده بود که عملیات جدید آمریکا در تنگه هرمز، موسوم به «طرح آزادی»، با عملیات نظامی‌ای که روز ۹ اسفند در ایران آغاز شده، تفاوت دارد و دو عملیات جداگانه محسوب می‌شود.

اما طبق گزارش‌ها، عملیات «پروژه آزادی» که قرار بود عبور امن کشتی‌ها از تنگه هرمز را تضمین کند، در همان ساعات اولیه با واکنش قاطع نیرو‌های مسلح ایران مواجه شد. نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به کشتی‌های تجاری و ناو‌های جنگی آمریکا که قصد نزدیک شدن به تنگه هرمز را داشتند، آتش گشودند و آنها را مجبور به عقب‌نشینی کردند. این اقدامات نشان داد که این طرح از نظر عملیاتی چندان پایدار نخواهد ماند.

اما چرا این طرح با شکست مواجه شد و ترامپ بار دیگر از مواضع خود عقب‌نشینی کرد؟

عملیات «پروژه آزادی» قرار بود امنیت عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز را تضمین کند، اما در عمل کشتی‌ها حاضر به عبور از مسیر اعلام‌شده نشدند؛ زیرا نیرو‌های مسلح ایران با حضور فعال در خلیج فارس نشان دادند که کنترل عملیاتی تنگه هرمز به‌طور کامل در اختیار آنهاست. این وضعیت به‌وضوح نشان داد که طرح مذکور از نظر نظامی و عملیاتی پایدار نبوده و قابل اجرا نیست.

شرکت‌های بزرگ کشتیرانی جهان اعلام کردند که عبور از مسیر اعلام‌شده توسط آمریکا ریسک بسیار بالایی دارد؛ بنابراین بیمه‌گران حاضر به پوشش کامل خسارات نبودند و همین موضوع هزینه بیمه را به‌شدت افزایش می‌داد. این یعنی حتی با اسکورت نظامی نیز بازار جهانی حمل‌ونقل دریایی، طرح را غیرقابل اعتماد می‌دانست.

تحلیلگران نظامی هشدار داده بودند که ادامه این طرح می‌تواند آمریکا را مجدداً وارد درگیری نظامی با ایران کند و علاوه بر افزایش هزینه‌های نظامی و سیاسی واشنگتن، متحدان آمریکا در منطقه را نیز در معرض خطر قرار دهد.

از ابتدا مشخص نبود که این طرح دقیقاً چه اهدافی دارد، چه کشور‌هایی قرار است مشارکت کنند و فرماندهی عملیات چگونه خواهد بود. فرماندهی مرکزی آمریکا نیز اعلام کرده بود که اسکورت مستقیم انجام نمی‌شود؛ این یعنی طرح از ابتدا ابهام‌آلود و ناقص بود.

هرچند ترامپ در پیام‌های خود تلاش کرد توقف طرح را «موفقیت» جلوه دهد و آن را به «درخواست پاکستان» یا «پیشرفت مذاکرات» نسبت دهد، اما تحلیلگران این اظهارات را تلاشی برای پوشاندن شکست طرح ارزیابی کردند.

عقب‌نشینی ترامپ از عملیات «پروژه آزادی» نتیجه شکست عملیاتی، فشار‌های میدانی، عدم همراهی جهانی، هزینه‌های احتمالی درگیری و ضرورت‌های دیپلماتیک بود. این طرح از ابتدا با ابهام همراه بود و در عمل نتوانست اعتماد بازار جهانی یا متحدان آمریکا را جلب کند و در نهایت، اقتدار ایران در کنترل تنگه هرمز را بار دیگر اثبات کرد.

انتهای پیام/۴۱۱