مهرههای شطرنج ترامپ و شی در شهر ممنوعه
گروه بینالملل دفاعپرس: رئیسجمهور آمریکا قرار است روز چهارشنبه به پکن سفر کند و با «شی جینپینگ» رهبر چین، دیدار کند. اگرچه این سفر به شدت مورد انتظار بوده، اما تاخیر ناشی از حمله آمریکا به ایران و کوتاه شدن آن به تنها ۴۸ ساعت، آن را به یکی از حساسترین دیدارهای دیپلماتیک سالهای اخیر تبدیل کرده است. این اولین سفر یک رئیسجمهور آمریکا به چین پس از نزدیک به یک دهه است و در حالی رخ میدهد که روابط دو قدرت بزرگ جهان، بیش از هر زمان دیگری پیچیده، پرتنش شده است.
سفر ترامپ در شرایطی انجام میشود که واشنگتن به تازگی یکی از جدیترین چالشهای استراتژیک خود را در مواجهه با نیروهای مسلح ایران تجربه کرده است. «سوزان مالونی» معاون موسسه «بروکینگز» این دیدار را لحظهای حساس توصیف کرده که در آن، رئیسجمهور ابرقدرت جهان پس از یک «شکست استراتژیک فاجعهبار» با رقیب اصلی خود روبهرو میشود. این دیدار نه تنها نمادی از تغییر توازن قدرت جهانی است، بلکه آزمون عملی سیاست «اول آمریکا» در مواجهه با واقعیات چندقطبی جهان امروز خواهد بود.
محور اول: تمدید آتشبس موقت تجاری
محور اصلی مذاکرات، تلاش برای تثبیت «آتشبس موقت» تجاری است که در بوسان کره جنوبی پایهگذاری شد. ترامپ که با تعرفههای ۱۴۵ درصدی در پی به زانو درآوردن اقتصاد چین بود، با واقعیت تلخی روبهرو شد: زنجیره تأمین جهانی به راحتی گسستنی نیست.
دولت ترامپ برای کسب دستاوردهای ملموس پیش از انتخابات میاندورهای، مدیران شرکتهایی مانند «انویدیا»، «اپل»، «اکسون»، «بوئینگ» و «سیتیگروپ» را همراه خود به پکن خواهد برد. چین نیز به دنبال تمدید آتشبس تجاری، حفظ دسترسی به فناوری آمریکا و کاهش محدودیتهای صادراتی است.
در مقابل، ممکن است این غول آسیای شرقی، سرمایهگذاریهای کلان در اقتصاد آمریکا را پیشنهاد دهد. سفارش احتمالی ۵۰۰ فروند هواپیمای بوئینگ ۷۳۷ مکس به علاوه هواپیماهای پهنپیکر، خرید سالانه ۲۵ میلیون تن سویا برای سه سال، و افزایش واردات گوشت، مرغ، زغالسنگ و گاز طبیعی از آمریکا، از جمله دستاوردهای مورد انتظار است.
همچنین چین کارت «عناصر نادر معدنی» را روی میز دارد. محدودیتهای اخیر صادراتی چین، کارخانههای نظامی و تکنولوژیک آمریکا را به زانو درآورده است. پکن آماده است تا در ازای لغو محدودیتهای صادرات تراشه و فناوریهای پیشرفته، دسترسی آمریکا به این مواد حیاتی را (البته با قید عدم استفاده نظامی) تضمین کند.
محور دوم: آمریکا به دنبال فرشته نجات شرقی
جنبه متناقض این سفر، درخواست کمک ترامپ از شی برای حل بحران ایران است. جنگی که واشنگتن خود برافروخته، اکنون به تهدیدی برای ثبات اقتصادی چین (به عنوان بزرگترین خریدار نفت منطقه) و روابطش با کشورهای حاشیه خلیج فارس تبدیل شده است.
وزارت خزانهداری آمریکا صراحتا از چین درخواست کرده است که در این مسیر دیپلماتیک، حضوری فعالتر داشته باشد. با این حال، کارشناسان تاکید دارند که چین نمیتواند ایران را «کنترل» کند. «دالی یانگ» استاد دانشگاه «شیکاگو» روابط چین و ایران را «حساس و ظریف» توصیف میکند. «وانگ ون» از دانشگاه «رنمین» نیز معتقد است پکن قدرت مطلق برای دیکته کردن به ایران در خصوص بحران تنگه هرمز را ندارد.
محور سوم: چین تایپه، خط قرمز پکن
برای شی جینپینگ، هیچ موضوعی مهمتر از تایوان نیست. «وانگ یی» وزیر خارجه چین، آن را بزرگترین خط قرمز در روابط دوجانبه خوانده است. پکن، جزیره خودگردان ۲۳ میلیونی را بخشی از قلمرو خود میداند و برای تثبیت این نظریه، حاضر به توسل به زور نیز هست.
ترامپ هم به خاطر تلطیف روابط خود با شی، در چرخشی محسوس، تایوان را نه یک شریک دموکراتیک، بلکه یک «رقیب اقتصادی» در صنعت نیمههادیها توصیف کرده است. تعلیق بسته تسلیحاتی ۱۱ میلیارد دلاری واشنگتن درست پیش از سفر به پکن نیز بوی یک معامله بزرگ را میدهد.
در همین راستا احتمالا پکن خواستار تغییر لفاظی رسمی آمریکا از «عدم حمایت» از استقلال تایوان به «مخالفت» با استقلال آن خواهد بود. «میرا راپ-هوپر»، مشاور سابق کاخ سفید، هشدار میدهد که حتی اشاره غیررسمی ترامپ به «حقوق و منافع» شی در تایوان، متحدان آمریکا در منطقه را به شدت نگران خواهد کرد.
محور چهارم: دستیابی به استاندارد جهانی هوش مصنوعی
فراتر از موضوعات سنتی، رقابت فناورانه و بهویژه مسابقه هوش مصنوعی نیز بهتدریج به یکی از مهمترین ابعاد تقابل آمریکا و چین تبدیل شده است. در حالی که هر دو کشور در رقابتی جنونآمیز برای اول شدن در این زمینه هستند و استانداردهای امنیتی را زیر سوال میبرند، شی جینپینگ میتواند این نشست را فرصتی برای نمایش همکاری دو ابرقدرت هوش مصنوعی در تعیین استانداردهای جهانی جلوه دهد و آن را پیروزی متقابل بنامد.
در پایان باید گفت، با وجود پیچیدگی تمام این محورها برای نمایش فضای مثبت، بسیاری از ناظران معتقدند موفقیت بیش از حد این دیدار نیز میتواند نگرانکننده باشد؛ زیرا ممکن است به معنای عقبنشینی آمریکا در برخی پروندههای حساس تعبیر شود. به همین دلیل، نشست ترامپ و شی نهتنها یک دیدار دیپلماتیک، بلکه صحنهای پیچیده از معامله، رقابت و بازتعریف موازنه قدرت در نظم جهانی جدید خواهد بود.
انتهای پیام/ ۱۳۴
