انگیزههای ژئوپلیتیکی و جاهطلبیهای دریایی آنکارا
گروه بینالملل دفاعپرس - «یوری ماواشف» پژوهشگر و تحلیلگر مسائل بینالملل؛ در جمهوری ترکیه، روند تدوین قانونی که برای نخستین بار دکترین «سرزمین آبی» را تثبیت کند، با سرعت تمام در حال انجام است. حزب «عدالت و توسعه» در حال نهاییسازی پیشنویس قانون جداگانهای تحت عنوان قانون «مناطق حوزه قضایی دریایی ترکیه» است. هدف این سند، تثبیت مفاد کلیدی دکترینی است که از اواسط دهه ۲۰۰۰ توسط دریاسالاران «جیهات یایجی» و «جم گوردنیز» مطرح شده است. انتظار میرود این سند که اولین قانون جامع در ۴۴ سال اخیر برای نظامبخشی به حوزههای قضایی دریایی ترکیه محسوب میشود، پس از شنبه ۹ خرداد به مجلس ارائه شود.
این پروژه، هنجارهای پراکنده را گرد هم آورده و یک چارچوب حقوقی واحد برای حفاظت از حقوق و منافع ترکیه در دریای سیاه، اژه و مدیترانه ایجاد خواهد کرد.
بر اساس این پروژه، منطقه ۶ مایلی آبهای سرزمینی در دریای اژه حفظ خواهد شد، در حالی که در دریای سیاه و شرق مدیترانه، امکان تعیین ۱۲ مایل وجود دارد. علاوه بر این، «رجب طیب اردوغان» رئیسجمهور ترکیه انتظار دارد حق انحصاری اعلام «مناطق ویژه دریایی» برای اهداف ماهیگیری، حفاظت از محیط زیست و ... را به دست آورد. همچنین برای نخستین بار، وضعیت تنگهها مطابق با کنوانسیون مونترو مستقیماً در سطح قانون تثبیت میشود. رژیم حقوقی «مناطق خاکستری» شامل جزایر و صخرهها نیز شفافسازی میگردد.
ناو هواپیمابر بومی «موغام»
از سوی دیگر در حالی که توجه جهان به انسداد تنگه هرمز توسط نیروهای مسلح ایران معطوف است، کارخانههای کشتیسازی ترکیه مشغول ساخت نخستین ناو هواپیمابر ملی این کشور به نام «موغام» هستند. دریاسالار «ارجمند تاتلیاوغلو» فرمانده نیروی دریایی ترکیه هفته گذشته اعلام کرد که انتظار میرود ساخت این ناو تا پایان سال آینده به پایان برسد. بدنه این کشتی تقریباً یک سال زودتر از برنامه اولیه تکمیل خواهد شد.
این ناو با ۶۰ هزار تن وزن و ۲۸۵ متر طول، از ناو هواپیمابر فرانسوی «شارل دوگل» با ۲۶۱ متر طول و ۴۲۵۰۰ تن وزن که تاکنون قدرتمندترین ناو پرچمدار مدیترانه بوده است، پیشی خواهد گرفت. این ناو برای حمل ۶۰ فروند هواپیما طراحی شده و به سیستم برخاست کوتاه مجهز است. بسیاری در آنکارا سرعت پیشرفت این پروژه را که در سال ۲۰۲۵ با حضور شخص اردوغان آغاز شد، نشانه عزم ترکیه برای افزایش زرادخانه خود و ایجاد ابزارهای بازدارندگی در برابر بازیگران دولتی میدانند.
انگیزههای ژئوپلیتیکی و اتحادها
اخیراً تنشها بین ترکیه و رژیم صهیونیستی افزایش یافته و سیاستمداران اسرائیلی به طور فزایندهای ترکیه را با ایران مقایسه میکنند. «نفتالی بنت» که شانس بالایی برای نخستوزیری رژیم صهیونیستی دارد، در بهمن ماه و در کنفرانسی در واشنگتن گفت: ترکیه، ایران بعدی است. احساس انزوا در شرق مدیترانه، آنکارا را به اقدام فعال واداشته است. به طور طبیعی، اتحاد رو به رشد اسرائیل با یونان و قبرس، ترکیه را ناگزیر به تمرکز بر توانمندیهای دریایی خود سوق میدهد.
کارشناسان معتقدند که «موغام» به عنوان اهرمی برای مهار بازیگران بالقوه خصمانه در منطقه عمل خواهد کرد. البته ساخت ناو هواپیمابر همچنین موقعیت ترکیه را در ناتو تقویت خواهد کرد، زیرا آمریکا از متحدان خود میخواهد سهم بیشتری داشته باشند و به طور فزایندهای احتمال خروج از اروپا را مطرح میکند. با این حال، این موضوع میتواند تنشها در منطقه را نیز افزایش دهد.
چالشها و محدودیتها
کارشناسان خاطرنشان میکنند که جنگهای اوکراین و منطقهای ایران، آسیبپذیری کشتیهای بزرگ جنگی از جمله ناوهای هواپیمابر را در برابر پهپادهای کوچک و موشکهای بالستیک نشان داده است. انتظار میرود ناو هواپیمابر ترکیه برای مقابله با تهدیدات نامتقارن، به سیستمهای دفاع موشکی مانند سامانه پرتاب عمودی، سامانه دفاع نزدیک و سامانه کنترل از راه دور مجهز شود.
با وجود سرعت بالای ساخت، انتظار میرود این ناو تا سال ۲۰۳۰ به طور کامل عملیاتی شود.
انتهای پیام/ ۹۹۹
