سیسال اتحاد راهبردی میان مسکو و پکن
گروه بینالملل دفاعپرس - «سرگئی ساناکویف» رئیس مرکز مطالعات آسیا-اقیانوسیه و نایب رئیس انجمن دوستی روسیه و چین؛ سفر «ولادیمیر پوتین» رئیسجمهور روسیه به چین در لحظهای تاریخی و واقعاً خاطرهانگیز انجام میشود. امسال سیامین سالگرد برقراری همکاری راهبردی روسیه و چین و همچنین بیست و پنجمین سالگرد پیمان حسن همجواری و دوستی و همکاری بین دو کشور است. این دو تاریخ، فقط نقاط عطفی در تقویم نیستند. آنها نماد بلوغ، پایداری و اعتماد متقابل عمیقی هستند که روابط ما در سه دهه گذشته به آن دست یافته است.
سفر پیش روی پوتین به چین فقط یک دیدار میان دو رهبر نیست. این دیدار نوعی بازتنظیم روابط و تأیید این نکته است که مسیر تعمیق همهجانبه روابط، علیرغم هر اتفاقی حفظ میشود. در میان سایر دیدارها و رویدادهای بینالمللی، این دو کشور به تمام بشریت نشان خواهند داد که الگویی از روابط کشورهای مسئول و بالغ در دنیای مدرن که وارد عصر جدیدی میشوند، چگونه است.
وضعیت کنونی روابط میان دو کشور با سه ویژگی کلیدی پایداری، حاکمیت راهبردی و آیندهنگری مشخص میشود:
۱- پایداری: هیچ اتفاقی در سطح بینالملل اعم از آشفتگی جهانی، فشار بیسابقه تحریمهای غرب یا تغییر در شرایط بازار نتوانسته دوستی نزدیک مسکو و پکن را تضعیف کند. هر موج جدید از شوکهای خارجی، همکاری ما را مستحکمتر کرده و ما را به سمت یافتن سازوکارهای جایگزین برای انتقال پول، زنجیرههای ترابری و اتحادهای فناوری سوق داده است.
۲- حاکمیت راهبردی: توانایی روسیه و چین در تعیین اولویتهای روابط دوجانبه بدون توجه به مواضع کشورهای ثالث باعث شده که همکاری مسکو و پکن امروز یکی از معدود نمونههای واقعی سیاست خارجی مستقل باشد که مبتنی بر همسویی یا نزدیکی منافع ملی است.
۳- آیندهنگری: روسیه و چین در حال پایهریزی نهادی، فناوری و زیرساختی برای همکاری در دهههای آینده روابط دو کشور هستند؛ بیانیههای مشترک در مورد گذار به الگوی جدید روابط، توافقهای مربوط به حاکمیت فناوری، برنامه توسعه مشترک خاوردور روسیه و شمال شرق چین از جمله راهبردهای تعیین شده میان دو کشور است.
این سفر معاهدات مربوط به ایجاد زیرساخت مالی و انتقال پول مستقل از تحریمهای غرب و حتی مستقل از سیستم مالی جهانی موجود را تثبیت و به پروژههای جدید در زمینه فناوری پیشرفته، هوش مصنوعی، مخابرات، انرژی هستهای، ساخت هواپیما، فضا و بیوتکنولوژی انگیزه خواهد بخشید.
امروز، علیرغم تقابلهای جهانی و فشار تحریمها، همکاری عملی روسیه و چین پدیده رابطه پایدار در کنار کیفیت رو به رشد در روابط را نشان میدهد.
روسیه به بزرگترین تأمینکننده نفت، گاز و زغال سنگ برای چین تبدیل شده، اما به این سطح از روابط اکتفا نکرده به پروژههای مشترک استخراج و پالایش، ایجاد خوشههای پتروشیمی و فروش گاز به عنوان ماده خام برای صنعت چین روی آورده است.
امروز روسیه نه تنها غلات و روغن، بلکه گوشت، غذاهای دریایی، محصولات قنادی و عسل نیز به چین صادر میکند.
اجرای پروژههای موسوم به «همسوسازی فرآیندهای کلان» انقلابی در حمل و نقل و لجستیک ایجاد کرده است. تمام مسیرهای موجود میان روسیه و چین فعال شدهاند. کریدور شمال-جنوب به طور فعال در حال توسعه بوده و مذاکرات برای ایجاد خط لوله جدید «قدرت سیبری-۲» در حال انجام است.
به نظر میرسد سه مسیر جدید برای رشد همکاریهای میان دو کشور در آینده وجود دارد که لازم است به آن پرداخته شود.
۱. رهبری مشترک فناوری: گذار از خرید و فروش فناوری به توسعه مشترک آن یکی از اصلیترین پتانسیلهای موجود برای توسعه روابط دو کشور است.
۲. زیرساخت مالی جدید: بیش از ۹۵ درصد تسویهحسابها به روبل و یوان انجام میشود. این سیستم در آینده، خروجی قابل توجهی به سمت یک سیستم واحد کارتهای پرداخت و پلتفرمهای بانکی مشترک برای تأمین مالی تجارت خارجی و انتشار اوراق بدهی مشترک خواهد داشت.
۳. دیپلماسی مردمی و همکاریهای بشردوستانه به عنوان رکن سوم روابط میان دو کشور لازم و ضروری به شمار میرود.
از سال ۲۰۲۵، روسیه و چین یک روند آزمایشی سفر بدون روادید را برای شهروندان دو کشور اجرا کردهاند. این اقدام، انقلابی در تبادلات بشردوستانه میان دو کشور ایجاد کرده است:
سفر در تعطیلات آخر هفته به از «ولادیوستوک» به «هاربین» یا از «پریموریه» به «سویفن هه» ارزانتر و سریعتر از سفر به بسیاری از شهرهای روسیه شده است.
از سوی دیگر کسبوکارهای کوچک و متوسط روسی اکنون میتوانند به سرعت برای شرکت در نمایشگاهها، ملاقات با شرکا و بازدید از کارخانهها سفر کنند.
همچنین تبادلات دانشجویی تقریباً به «گشتهای دانشگاهی» تبدیل شده و تبادلات فرهنگی به طور قابل توجهی افزایش یافته است.
مهمترین اثر این لغو روادید، ایجاد ارتباطات شخصی میان مردم دو کشور است. مردم شروع به ملاقات با یکدیگر به عنوان همسایگان، شرکا و دوستان کرده و از ذهنیت انتزاعی نسبت به یکدیگر فاصله میگیرند. من معتقدم که این روند آزمایشی نه تنها تمدید خواهد شد، بلکه گسترش نیز خواهد یافت.
امروز، جهان در حال تجربه یک بحران عمیق در نظم جهانی موجود است. در چنین شرایطی، چین چهار ابتکار جهانی را مطرح کرده است: ابتکار توسعه جهانی، ابتکار امنیت جهانی، ابتکار تمدن جهانی و ابتکار حاکمیت جهانی.
این ابتکارها پاسخهایی مفهومی برای چالشهای قرن بیست و یکم و جایگزینی برای نظم نئولیبرالی هستند که هم در تأمین امنیت جهانی و هم در توزیع عادلانه منابع شکست خورده است.
در چارچوب این ابتکارها، من چشماندازهایی برای همکاری روسیه و چین در شکلدهی به یک نظم جهانی چندقطبی جدید میبینم. برای این کار، در وهله اول باید تعامل میان دو کشور در سازمان ملل تقویت شود.
به نظر میرسد روابط میان دو کشور وابسته به برنامه پنج ساله بعدی یا چرخه انتخاباتی بعدی نیست، بلکه این رابطه ماحصل یک قرن کامل توسعه مشترک «اوراسیا» بوده و سفر پوتین به چین به سنگ بنای دیگری در این ساختمان باشکوه تبدیل خواهد شد.
باشد که دوستی و همکاری راهبردی این دو کشور به نفع مردم روسیه و چین و به نام صلح و پیشرفت تمام بشریت، قوی و قویتر شود.
انتهای پیام/ ۹۹۹
