از هتل ماریوت تا هتل کایهنا؛ زیر پوست ونزوئلای اشغالی
گروه بینالملل دفاعپرس: هتلهای مجلل کاراکاس این روزها به اتاق جنگ و مرکز فرماندهی غیررسمی آمریکا برای ترسیم آینده سیاسی و اقتصادی ونزوئلا تبدیل شده است. چهار ماه پس از ربایش «نیکولاس مادورو» رئیسجمهور سابق ونزوئلا، این کشور آمریکای جنوبی با عبور از ۱۳ سال بحران اقتصادی و حاکمیت چپگرایان، اکنون در مرز باریکی میان «احیای اقتصادی تحت هدایت سرمایهداری خارجی» و «تبدیل شدن به ایالت پنجاهویکم آمریکا» قرار دارد. این وضعیت ترکیبی از خوشبینی تجار بانفوذ و خشم فزاینده ناسیونالیستها و طبقات کارگری را به همراه داشته است.
هتل ماریوت: لانه جاسوسی جدید آمریکا
هتل پنجستاره «جیدبلیو ماریوت» در کاراکاس، عملا جایگزین سفارتخانه رسمی آمریکا شده است. سفارت واقعی آمریکا پس از هفت سال تعطیلی ناشی از قطع روابط دیپلماتیک در سال ۲۰۱۹، اکنون به دلیل هجوم حشرات و موشها در حال سمپاشی است.
ساختمانی که در آن صدای مکالمات انگلیسی بیشتر از اسپانیایی شنیده میشود و نیروهای تفنگدار آمریکایی در راهروها و لابی آن رفتوآمد میکنند. در شرایطی که سفارت آمریکا پس از هفت سال تعطیلی هنوز قابل استفاده نیست، این هتل به تعبیر برخی تحلیلگران، نقش سفارتخانهای موقت را بازی میکند و در آن در خصوص بازسازی صنعت انرژی، آینده خصوصیسازیها و حتی ساختار سیاسی آینده ونزوئلا تصمیمگیری میشود.
اما آنچه در کاراکاس رخ میدهد، صرفا انتقال قدرت سیاسی نیست؛ بلکه بازتعریف کامل توازن میان حاکمیت ملی، منافع اقتصادی و نفوذ خارجی است. ونزوئلا که نزدیک به ۱۳ سال زیر فشار بحران اقتصادی، فروپاشی زیرساختها و اقتدارگرایی دولت مادورو قرار داشت، اکنون وارد مرحلهای شده که همزمان بوی بازسازی و وابستگی میدهد.
چالشهای ساختاری: از شبکه برق تا بنبست دموکراسی
تحلیل گفتوگوهای جاری در لابی «ماریوت»، عمق چالشهای زیرساختی و سیاسی ونزوئلا را آشکار میسازد. در حوزه زیرساخت، متخصصان آمریکایی انرژی در تماسهای خود از وضعیت اسفبار شبکه توزیع، سیمکشیها، ترانسفورماتورها و نرمافزارهای مدیریتی شکایت دارند. این پروژهها، پیش از این توسط پیمانکاران چینی اجرا شده و به تعبیر کارشناسان آمریکایی، شکست خوردهاند و عامل خاموشیهای مداوم حومه کاراکاس هستند.
در بعد سیاسی، واشنگتن با چالش «نقشه راه انتخابات» مواجه است. دیپلماتهای آمریکایی در حال رایزنی برای برگزاری انتخابات زودهنگام هستند تا یک نفر را از میان رهبران اپوزوسیون را به قدرت برسانند، اما «دلسی رودریگز»، معاون سابق مادورو و رئیسجمهور موقت فعلی که با تایید مشروط ترامپ به قدرت رسیده، عجلهای برای برگزاری آن ندارد. ترامپ پیش از این هشدار داده بود که اگر رودریگز به دستورات واشنگتن عمل نکند، به سرنوشتی بدتر از مادورو دچار خواهد شد.
هتل کایهنا: بورس پنهان میلیاردها
در حالی که «ماریوت» مرکز فرماندهی سیاسی است، هتل مجلل «کایهنا» (Cayena) با اتاقهای ۶۰۰ دلاری در چند مایلی آن، به بارانداز اقتصادی و محل امضای قراردادهای کلان تبدیل شده است. غولهای اقتصادی و میلیاردرهای ناشناس بینالمللی بدون ارائه کارت ویزیت یا نام خانوادگی، در لابی این هتل به دنبال دو محور اصلی هستند: «حق امتیاز معادن» و «خصوصیسازی اموال دولتی». سرمایهگذاران خارجی قمار بزرگی را روی آینده ونزوئلا آغاز کردهاند؛ چرا که معتقدند حتی در صورت عدم انتقال کامل به دموکراسی و ماندن رودریگز در قدرت، آینده اقتصادی این کشور به دلیل بازگشت به چرخه جهانی نفت بسیار درخشان خواهد بود.
خشم نخبگان چپگرا از راستگرایی افراطی رودریگز
این خوشبینی اقتصادی، اما با نگرانیهای عمیق سیاسی همراه است. بسیاری از نخبگان ونزوئلایی، هرچند از سقوط مادورو استقبال کردهاند، از تبدیل شدن کشورشان به «حیاط خلوت» واشنگتن احساس تحقیر میکنند. اظهارات ترامپ درباره احتمال تبدیل ونزوئلا به «پنجاهویکمین ایالت آمریکا» نهتنها خشم نیروهای چپگرا، بلکه ناراحتی بخشهایی از طبقه محافظهکار و ملیگرای این کشور را نیز برانگیخته است.
این نارضایتی در خیابانها به شکل خشم علنی بروز کرده است. در جریان راهپیمایی روز کارگر (۱ مه)، پلاکاردها و شعارهای ضد دولتی، حاکمیت جدید را به «همکاری در استعمار فرانو» و «تسلیم کامل» در برابر کاخ سفید متهم کردند. معترضان بر این باورند که مطالبات واشنگتن ارتباطی با استقرار دموکراسی ندارد و هدف آن تنها غارت منابع ملی و تشدید استثمار کارگران ونزوئلایی است.
تاریخ آمریکای لاتین بارها نشان داده که توسعه اقتصادی بدون اجماع سیاسی و حاکمیت ملی پایدار، اغلب به بحرانهای تازه منتهی میشود. تجربه کشورهای مختلف منطقه ثابت کرده ورود سرمایه خارجی، اگر با ضعف نهادهای دموکراتیک همراه باشد، میتواند شکاف اجتماعی و وابستگی سیاسی را تشدید کند.
از این رو باید گفت که ونزوئلا اکنون میان دو تصور از آینده قرار دارد: کشوری که میتواند از دل ویرانی اقتصادی برخیزد و دوباره به بازیگری مهم در بازار جهانی انرژی تبدیل شود، یا سرزمینی که در ازای ثبات و سرمایه، استقلال خود را واگذار میکند. پاسخ این پرسش نه در هتلهای لوکس کاراکاس، بلکه در توان مردم و نهادهای سیاسی این کشور برای بازتعریف مفهوم حاکمیت در عصر جدید مشخص خواهد شد.
انتهای پیام/ ۱۳۴
