تنگه هرمز؛ شریان استراتژیک و حقوقی ایران / نگینهای سبز خلیج فارس در خطرند
به گزارش گروه جامعه دفاعپرس، در دنیای امروز، اقیانوسها و دریاها تنها مسیرهای ارتباطی نیستند، بلکه تنظیمکنندگان دمای زمین و تأمینکنندگان بخش بزرگی از اکسیژن مورد نیاز بشریت محسوب میشوند. با توجه به جایگاه استراتژیک ایران در مجاورت خلیج فارس، دریای عمان و دریای خزر، پژوهشهای اقیانوسشناختی نقش کلیدی در حفظ امنیت ملی، توسعه اقتصادی و صیانت از محیط زیست ایفا میکند. در همین راستا، علی مهدینیا، رئیس پژوهشگاه ملی اقیانوسشناسی و علوم جوی، امروز در برنامه صبح به خیر ایران در شبکه اول سیما به بررسی جایگاه این پژوهشگاه و تهدیدات پیش روی آبراههای ایران پرداخت.
اهمیت جهانی اقیانوسها و فلسفه روز جهانی اقیانوسشناسی
مهدینیا با اشاره به تاریخچه نامگذاری ۸ ژوئن به عنوان روز جهانی اقیانوس توسط سازمان ملل متحد، بر اهمیت حیاتی این پهنههای آبی تأکید کرد. وی اظهار داشت: «اقیانوسها بیش از نیمی از اکسیژن سطح زمین را تأمین کرده و با جذب دیاکسید کربن، نقش مؤثری در تنظیم دمای زمین و مقابله با گرمایش جهانی دارند. علاوه بر این، بهرهبرداریهای اقتصادی در حوزههای حملونقل و شیلات، لزوم توجه ویژه به این منابع را دوچندان میکند.»
تنگه هرمز؛ شریان استراتژیک و حقوقی ایران
در پاسخ به پرسشهای مربوط به مالکیت و بهرهبرداری از آبراهها، رئیس پژوهشگاه ملی اقیانوسشناسی، تنگه هرمز را یک آبراه استراتژیک توصیف کرد و افزود: «طبق قوانین حقوق بینالملل دریاها، بخش بزرگی از این تنگه متعلق به ایران و عمان است. در کنار این مناطق تحت مالکیت، نواحی اقیانوسی آزاد نیز وجود دارند که طبق شعار امسال یونسکو، نیازمند بازاندیشی در نحوه بهرهبرداری و حفاظت سختگیرانه زیستمحیطی هستند، زیرا هرگونه آسیب در این مناطق، کل سیستم یکپارچه زمین را تحت تأثیر قرار میدهد.»
تهدیدات زیستمحیطی و بحران ریزپلاستیکها
یکی از محورهای اصلی این گفتوگو، تهدیدات جدی علیه اقیانوسها بود. دکتر مهدینیا با اشاره به گرمایش زمین و آلودگیهای نفتی، به معضل پلاستیکها پرداخت و گفت: «لکههای عظیم آلودگی پلاستیکی در اقیانوس آرام ایجاد شده است. خطرناکتر از آن، ورود ریزپلاستیکها به زنجیره غذایی است که اکنون در خون و حتی سلولهای مغز انسان مشاهده شده است.» وی همچنین بر لزوم حفاظت از زیستبومهای حساس ساحلی مانند جنگلهای مانگرو در سواحل خلیج فارس و دریای عمان تأکید کرد.
دستاوردهای پژوهشگاه ملی اقیانوسشناسی و علوم جوی
این پژوهشگاه که در سال ۱۳۷۰ به پیشنهاد یونسکو تأسیس شده است، اکنون در سی و پنجمین سال فعالیت خود قرار دارد. مهدینیا از دستاوردهای این مرکز گفت: «ما با استفاده از شناور تحقیقاتی «کاوشگر دریایی خلیج فارس»، ۱۲ گشت دریایی برگزار کردیم که حاصل آن تدوین اولین اطلس اقیانوسشناسی خلیج فارس و دریای عمان به سه زبان فارسی، انگلیسی و عربی است.» وی همچنین به ایجاد «مرکز ملی دادههای دریایی ایران» اشاره کرد که منبعی حیاتی برای متخصصان و عموم مردم است.
ضرورت دادهبرداری پس از جنگ و ادعاهای حقوقی
رئیس پژوهشگاه ملی اقیانوسشناسی بر لزوم بهروزرسانی دادهها پس از درگیریهای نظامی تأکید کرد و افزود: «برای اینکه بتوانیم در مجامع بینالمللی ادعاهای حقوقی در مورد خسارات زیستمحیطی وارده به ایران مطرح کنیم، نیاز به دادههای دقیق داریم. یکی از رسالتهای ما، برگزاری مجدد گشتهای اقیانوسشناختی برای بررسی میزان آلودگیهای نفتی و تخریبهای محیط زیستی ناشی از جنگ در منطقه است تا ابعاد تجاوُز دشمن به زیستبوم دریایی ما به طور علمی اثبات شود.»
تأثیر پژوهشهای دریایی بر معیشت و صنعت
مهدینیا توضیح داد: چگونه دادههای علمی بر زندگی روزمره مردم تأثیر میگذارد. وی مثال زد: «شناسایی لایههای کماکسیژن در دریای عمان میتواند هشداردهندهای برای کاهش منابع شیلاتی و تهدیدی برای معیشت صیادان باشد.» همچنین وی اشاره کرد که مطالعات جریانسنجی برای مکانیابی دقیق قفسهای پرورش ماهی ضروری است تا از خسارات اقتصادی و تخریب تجهیزات جلوگیری شود. در مورد استخراج نفت نیز وی تأکید کرد که اگرچه این صنعت حیاتی است، اما رعایت پروتکلهای سختگیرانه زیستمحیطی، بهویژه در خلیج فارس که یک دریای نیمهبسته است و آلودگیها در آن مدت زمان بیشتری ماندگار میشوند، الزامی است.
انتهای پیام/ 119
