پیروزی پاشینیان در دوقطبی «بد و بدتر»

گروه بین‌الملل دفاع‌پرس: نیکول پاشینیان، نخست‌وزیر ارمنستان، در حالی بار دیگر سکان هدایت این کشور ۳ میلیونی را در دست گرفت که زیر بار سنگین یکی از تحقیرآمیزترین شکست‌های نظامی تاریخ معاصر کشورش قد خم کرده است. پاشینیان که سه سال پیش ارمنستان را در جنگی بزرگ با آذربایجان، به ورطه نابودی کشاند، اکنون با فرمولی شگفت‌آور و با سفسطه‌ای آشکار، از دست رفتن خاک و آوارگی بیش از ۱۰۰ هزار ارمنی را به عنوان یک «دستاورد بزرگ» به خورد افکار عمومی داده و توانسته در مسند قدرت باقی بماند. برای هر سیاستمدار متعارفی در جهان، کمپین تسلیم خاک و آشتی با دشمنان قسم‌خورده، به مثابه انتحار سیاسی بود؛ اما در اتمسفر غبارآلود ایروان، پاشینیان از این خاکستر برخواست.

با این حال، نگاهی عمیق‌تر به پشت پرده این انتخابات نشان می‌دهد که این پیروزی، بیش از آنکه ناشی از نبوغ یا محبوبیت پاشینیان باشد، محصول شانس و فرار به جلوی او در فضای دوقطبی جامعه بود. حقیقت پنهان انتخابات این است که پاشینیان اگر روبروی رقبای قدرتمندی قرار می‌گرفت، شانسی برای پیروزی نداشت. 

رقیب اصلی او «سامول کاراپتیان»، فرستاده غیررسمی کرملین و میلیاردر ارمنی-روسی، به همراه دیگر مهره‌های اپوزیسیون، آن‌چنان به فساد‌های مالی ساختاری، پیوند‌های الیگارشیک و وابستگی خفت‌بار به روسیه آلوده بودند که مردم ارمنستان در میان یک «انتخاب بد و بدتر»، ترجیح دادند به بازنده‌ای که حداقل شعار مبارزه با فساد سر می‌دهد رای دهند، تا اینکه کشور را تقدیم الیگارش‌های تحت فرمان مسکو کنند.

شاهکار تبلیغاتی پاشینیان در روز‌های منتهی به رای‌گیری رقم خورد. وی با فرار از پاسخگویی در قبال سقوط قره‌باغ در سال ۲۰۲۳ و پاکسازی نژادی ارامنه، این تراژدی ملی را به عنوان «آزادی ارمنستان از تله مناقشه دایمی» بازتعریف کرد. وی مدعی شد که چشم‌پوشی از قره‌باغ، کلید گشایش راه‌های تجاری با ترکیه و آذربایجان و نزدیکی به اروپا و آمریکاست؛ رویکردی که منتقدان آن را باج‌دهی ژئوپلیتیک و تلاش برای عادی‌سازی یک شکست تمام‌عیار می‌دانند. 

«ریچارد گیراگوسیان»، تحلیلگر ارشد در ایروان معتقد است مردم ارمنستان از روی ناچاری و نبود گزینه‌ای منزه، واقعیت تلخ باخت را پذیرفته‌اند و جامعه صرفا برای توقف زیان‌های بیشتر، با روایت پاشینیان همراه شده است.

این مسیر با مخالفت‌های شدیدی همراه بود و فضای انتخابات را به شدت متشنج کرد. پاشینیان بار‌ها در جریان کمپین‌های خود با آوارگان خشمگین قره‌باغ که او را متهم به وطن فروشی در ازای صلح پوشالی می‌کردند، درگیر شد. 

در این میان، کمپین کاراپتیان با استفاده از ویدیو‌های ساخته‌شده با هوش مصنوعی و با بازنشر گسترده از سوی مسکو، هراس عجیبی از سیل ورود آذربایجانی‌ها به کشور ایجاد کرد. روسیه علاوه بر هجمه رسانه‌ای، با اعمال محدودیت بر واردات کلیدی ارمنستان و تهدید به قطع یارانه‌های انرژی، اهرم‌های اقتصادی خود را فعال کرد تا رای‌دهندگان را از گردش به غرب بترساند.

پاشینیان که کار خود را به عنوان یک روزنامه‌نگار جنجالی در شهر ایجوان آغاز کرده بود و در سال ۲۰۱۸ با موج اعتراضات خیابانی ضد الیگارشی به قدرت رسید، به خوبی رگ خواب توده‌ها را می‌شناسد. او با ادبیات پوپولیستی خود توانست ذهن جامعه را از شکست قره‌باغ به سمت ترس از بازگشت مفسدان قدیمی منحرف کند. با تمدید صدارت پاشینیان، ارمنستان اکنون در مسیر مبهمی گام برمی‌دارد؛ مسیری که در آن یک بازنده جنگی با اتکا به ضعف و فساد رقبای خود، کشور را به سمت غرب سوق می‌دهد.

در همین حال، تحولات سیاسی ایروان با دقت از سوی پایتخت‌های منطقه‌ای رصد می‌شود. در یکی از مهم‌ترین واکنش‌های دیپلماتیک، سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، در پیامی رسمی پیروزی مجدد نیکول پاشینیان در انتخابات را به وی تبریک گفت. تهران که همواره بر حفظ ثبات در مرز‌های قفقاز و مخالفت با تغییرات ژئوپلیتیکی در منطقه تاکید دارد، با این پیام نشان داد که با وجود چالش‌های امنیتی موجود، ترجیح می‌دهد روابط سنتی خود را با دولت مستقر در ایروان حفظ کند.

انتهای پیام/ ۱۳۴