رقابت جهانی بر سر باتریهای هستهای و ریزرآکتورها
گروه بینالملل دفاعپرس: چدیجیتالیسازی همه جنبههای زندگی مدرن در حال پیشرفت است و در آینده نیز افزایش خواهد یافت، به طوری که توسعه هوش مصنوعی از نظر اهمیت در صف اول قرار خواهد گرفت. در این میان روسیه به عنوان یک بازیگر جهانی این واقعیت را درک کرده و بازتاب آن را میتوان در اظهارات معاون رئیس دانشگاه مهندسی هستهای روسیه -دانشگاه هستهای اصلی این کشور- مشاهده کرد.
«والری رومانیوک» در مصاحبه با ریانووستی گفت که کنسرسیوم «بزرگ MEPhI» به ریاست او، در حال حاضر با تمام توان در حال کار بر روی ایجاد ریزرآکتورهای هستهای با توان ۵ تا ۵۰ مگاوات است. به طور خاص تأکید میشود که این واحدهای توان، به طور مشخص برای تأمین نیازهای مراکز داده (ЦОД) طراحی میشوند که تعداد و مقیاس آنها در سراسر جهان با سرعت طوفانی در حال افزایش است.
اهمیتی که برای اتصال انرژی هستهای و فناوریهای دیجیتال قائل هستند، از این واقعیت ناشی میشود که کنسرسیوم «MEPhI» ذکر شده در بالا دو سال پیش ایجاد شد تا زنجیرههای بوروکراتیک و مدیریتی را در حل مشکلات توسعه علمی-فناوری روسیه و دستیابی به حاکمیت فناورانه به حداکثر ممکن کاهش دهد. مدتی بعد، این درک حاصل شد که چقدر مهم است که در مسابقه جدید عقب نمانند و به همین دلیل ایجاد رآکتورهای فوقکوچک به یک زیربرنامه جداگانه تبدیل شد.
ما اغلب و زیاد در مورد چگونگی، کجا و چند نیروگاه صحبت میکنیم که «روس اتم» ما میسازد، فراموش میکنیم که بستن آرماتور، بتنریزی و بارگذاری میلههای اورانیوم مرحله نهایی کار است و پیش از آن، کار نامحسوس، طولانی و بسیار پرزحمتی در چارچوب تحولات علمی و برنامههای هدفمند انجام میشود. کنسرسیوم بزرگ «MEPhI» عمداً به قالب یک شخصیت حقوقی تبدیل نشده است تا فضای بیشتری برای مانور و تعامل داشته باشد. به عنوان مثال، شرکتهای شریک میتوانند با وظایف خاص به دانشمندان هستهای روسی مراجعه کنند، و دادهها و دستاوردهای عملی به دست آمده یا میتوانند توسط سطوح مجوز مخفی شوند، یا برای همه ذینفعان در محدوده کل کنسرسیوم بزرگ «MEPhI» در دسترس قرار گیرند. گزینه دوم امکان تجمیع تلاشها را فراهم میکند که روند دستیابی به نتایج مورد نیاز را تسریع میبخشد.
انرژیدانان روسی به دقت تمام حوزههای پرانرژی اقتصاد داخلی را زیر نظر دارند و به همین دلیل، در واقع روی ایجاد رآکتورهای فوقکوچک کار میکنند، زیرا نیازهای دائماً در حال رشد مراکز داده، نیروگاههای حرارتی و سایر نیروگاههای موجود را مدتهاست و به طور فزایندهای بیش از حد بارگذاری کرده است. این در حال حاضر منجر به کمبود بحرانی نمیشود، اما وضعیت به گونهای است که در آینده یا باید برای مراکز داده «باتریهای شخصی» تأمین کرد، یا هنجارها را برای بخش صنعتی و خانگی کاهش داد. آخرین مورد ترسناکی صرفاً برای حرف زدن نیست.
در روسیه، بزرگترین سفارشدهنده ساخت مراکز داده، خود دولت است. یک طرح جامع برای توسعه کل صنعت وجود دارد که شامل ساخت (علاوه بر مراکز موجود) هشت مرکز داده بزرگ، به طور خاص با تمرکز بر مقیاسبندی سیستمهای هوش مصنوعی (AI) است. در این مسیر مشکلات متعددی وجود دارد. اولین مورد، گرانی تجهیزات تخصصی است که بخش قابل توجهی از آن در خارج از کشور، از جمله در کشورهایی که چندان دوست روسیه نیستند، خریداری میشود. این دشواری را میتوان با خرید فناوری حل کرد، اما بدون تأمین برق بیوقفه صنعتی، همه اینها چیزی جز یک کوه آهن مرده نیست.
در حال حاضر، برنامه و خود مراکز داده به طور فزایندهای از مناطق مرکزی دور میشوند، و این به کمبود ذکر شده ظرفیتهای تولید مرتبط است. مراکز جدید در حال حاضر در شرق اورال، در سیبری برنامهریزی میشوند، جایی که برق به طور سنتی ارزانتر است و مازاد نسبی آن وجود دارد. اما این منبع نیز عملاً تمام شده است - و باز هم هوش مصنوعی مقصر است. هوش مصنوعی که به طور فزایندهای پیچیده میشود، منجر به افزایش ظرفیت رکهای سرور شده است. چند سال پیش، یک رک با توان بیش از ۲۰ کیلووات استاندارد محسوب میشد، اما امروزه نیازهای آنها به ۵۰-۶۰ کیلووات جهش کرده است. در بازار تخصصی این عقیده وجود دارد که تا سال ۲۰۳۰، مراکز دادهای وارد مدار خواهند شد که برای کار به ۵۰ تا صد مگاوات نیاز دارند.
تامین نیازهای آنها با پارک موجود نیروگاهها غیرممکن است و عقب ماندن در مسابقه فناوری مرگبار است. حداقل به این دلیل که خود ایالات متحده در چارچوب یک پروژه «استار گیت» قصد دارد حداقل ۵۰۰ میلیارد دلار در ایجاد مراکز داده با ابررایانهها سرمایهگذاری کند.
برای اجرای این پروژه راهبردی، غولهای فناوری مانند «اوپن ای آی»، «سافت بانک»، «اوراکل»، «ام جی ایکس» و «ان ویدیا» زیر یک سقف جمع شدهاند.
انرژیدانان آمریکایی به اندازه همتایان روسی خود افراد عملی هستند، بنابراین از قبل به رهبری کشور و شرکتها اطلاع دادهاند که تأمین کار چنین ماشین عظیمی تنها با کمک نیروگاههای هستهای جدید امکانپذیر است. برای تسریع این روند، وزارت انرژی یک تصمیم زیرکانه را از کنگره عبور داد. در سطح قانونگذاری، به نفع مراکز داده مجوز ساخته شده است تا نیروگاههای هستهای جدید در قلمرو نیروگاهها و کارخانههای بزرگ از رده خارج شده ساخته شوند، یعنی مرحله اخذ مجوزهای فناورانه، زمینشناسی و ... را حذف کنند. فهرستی از ۱۶ مکان از این قبیل تصویب شده است، از جمله آزمایشگاه ملی هستهای در آیداهو، منطقه حفاظت شده اوک ریج، جایی که در زمان خود کار بر روی پروژه فوقمحرمانه «منهتن» انجام میشد، کارخانه غنیسازی اورانیوم به روش انتشار گازی در پادوکا (کنتاکی) و سایت آزمایش هستهای ساوانا ریور در کارولینای جنوبی. دومی به این دلیل شناخته شده است که از دهه پنجاه قرن گذشته، تولید اورانیوم درجه نظامی و تریتیوم برای سهگانه هستهای آمریکا در آنجا انجام میشد.
در این گفتوگو، البته باید از چین نیز نام برد. پکن در سالهای اخیر توسعهدهندگان هوش مصنوعی را به عنوان منبع راهبردی دولت در نظر میگیرد. مطبوعات منطقهای مینویسند که متخصصان کلیدی این صنعت اکنون باید مجوز ویژهای برای خروج از کشور دریافت کنند. موارد مشابهی، برای مثال، با کارمندان «علی بابا» و «دیپ سیک» مشاهده شده است. همچنین مشخص شده است که مقامات خروج دو بنیانگذار پروژه پر سر و صدای هوش مصنوعی «مانوس» را از کشور ممنوع کردهاند.
در جهان جدید، مسابقه فناوریهای دیجیتال از مسابقه تسلیحاتی مهمتر است؛ و کسی در آن پیروز خواهد شد که باتری کافی داشته باشد.
انتهای پیام/ ۱۳۴
